Rhestr o seintiau Cymru

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Rhestr o seintiau Cymru, a'u dyddiau gŵyl, gan Gutun Owain (fl. tua 1425 - 1498).

Dyma restr o seintiau Cymru. Mae gan bob sant neu santes a restrir yma gysylltiad cryf â Chymru gydag un eglwys o leiaf yno wedi'i chysegru iddo/iddi.

Cafodd dros 90 o fenywod eu cydnabod yn seintiau, ac yn eu plith y mae Elen, 24 o ferched Brychan Brycheiniog, (yn cynnwys Cain, Dwynwen, Eiluned, Gwladys a Tudful) Melangell, Non, a Gwenffrewi.

Ni restrir seintiau sy'n gyffredin i draddodiad Cristnogol Ewrop, sydd gan amlaf yn gymeriadau Beiblaidd, er bod gan rai ohonyn nhw sawl eglwys wedi'i chysegru yn ei enw yng Nghymru, e.e. Sant Mihangel a'r Santes Fair. Dylanwad y Sistersiaid oedd yn bennaf cyfrifol am newid enw eglwys o'r enw'r santes leol i'r enw Mair a dylanwad y Normaniaid sy'n cyfrifol am newid enw i Fihangel. <<cyf Brereton, T.D. 2000 The Book of Welsh Saints, Glyndwr


Mae'r Cognatio de Brychan 11g yn rhestru ei 24 o ferched a 11 o feibion. Mae dogfennau diweddarach yn ychwanegu enwau ond fel arfer mae yna cyfeiriad atynt fel mab neu ferch rhywun arall hefyd a dylid dehongli y geiriau "merch Brychan" i golygu disgynnydd benywaidd Brychan - wyres neu or-wyres. Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol yn manylu yr achau seintiau Brythoneg gynnar. Mae'n amrhyw llawysgrifau wahanol hefyd ar gael yn dyddio o'r 13g i'r 17g, er bod y deunydd â gwreiddiau hen iawn.

Mae'r rhestr hon yn anghyflawn ac mae croeso i chwi ychwanegu ati. Ar hyn o bryd mae'r rhestr mor anghyflawn ac anghywir nid yw yn dibenadwy.

A[golygu | golygu cod y dudalen]

B[golygu | golygu cod y dudalen]

C[golygu | golygu cod y dudalen]

D[golygu | golygu cod y dudalen]

E[golygu | golygu cod y dudalen]

Ff[golygu | golygu cod y dudalen]

G[golygu | golygu cod y dudalen]

H[golygu | golygu cod y dudalen]

I[golygu | golygu cod y dudalen]

Ll[golygu | golygu cod y dudalen]

M[golygu | golygu cod y dudalen]

N[golygu | golygu cod y dudalen]

P[golygu | golygu cod y dudalen]

R[golygu | golygu cod y dudalen]

Rh[golygu | golygu cod y dudalen]

S[golygu | golygu cod y dudalen]

T[golygu | golygu cod y dudalen]

U[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr seintiau Cymru, gyda manylion llawn[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:


benywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Elen Luyddog
Llanellen Church - geograph.org.uk - 280952.jpg
Erging Eudaf Hen Peblig
Flavius Victor
Anwn Dynod
Gastyne
Sevira ferch Macsen
Owain
Owain fab Macsen Wledig
340 420 22 Mai
2 Gwawr ach Brychan Teyrnas Brycheiniog 400
3 Cain ach Brychan
St Keyne's Well - geograph.org.uk - 1556016.jpg
Teyrnas Brycheiniog Brychan 425 8 Hydref
4 Gwladys ach Brychan
St Gwladus in Gwladus.jpg
Aberhonddu Brychan Maches
Cado
Cadoc
Cynidr
500 29 Mawrth
5 Madryn
St Madryn's Church, Trawsfynydd.jpg
Gwynedd Gwerthefyr Ceidio 500 9 Ebrill
6 Eiluned ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 1 Awst
7 Arianwen ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
8 Clydai ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
9 Maches
Maches Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 14 Detail.png
Gwent Gwynllyw Gwladys ach Brychan 500 600
10 Tutglud ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
11 Ciwa
St. James' Church, Llangua - geograph.org.uk - 1286109.jpg
Gwent 500 8 Chwefror
12 Belyau ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
13 Gwenonwy ach Meurig Aberhonddu Meurig ap Tewdrig Meugan
Hywyn
500
14 Tangwystl ach Brychan Aberhonddu Brychan Marchell 500
15 Gwrgon Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
16 Ceindrych Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
17 Callwen
All Saints, Cellan - geograph.org.uk - 49752.jpg
Defynnog 530 1 Tachwedd
18 Gwenfyl Defynnog 530 1 Tachwedd
19 Gwenfaen
St. Gwenfaen's Well, Rhoscolyn Head, Ynys Gybi. - geograph.org.uk - 108900.jpg
Ynys Môn Pawl Hen 600 4 Tachwedd
20 Cywair
Santes Cywair St Gwawr medd Cadw; St Cywair, Llangywer, Y Bala Gwynedd Wales 15.JPG
Cymru 600 11 Gorffennaf
21 Gwen ferch Cynyr
Morval Church - geograph.org.uk - 1533476.jpg
Penfro Cynyr Goch Cybi 600 18 Hydref
22 Tegau Eurfron Cymru Cadfarch
Maethlu
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
600
23 Gwen o Gernyw Penfro Nwyalen ach Selyf
Cybi
600 544 18 Hydref
24 Llŷr Forwen Cymru 600
25 Marchell
Yr Eglwys Wen Dinbych St Marcella 06.JPG
Bangor-is-y-coed Tangwystl ach Brychan 610 5 Medi
26 Gwenffrewi
Castell Coch stained glass panel 4.JPG
Tegeingl Gwen 635 680 3 Tachwedd
27 Mari'r Fantell Wen Ynys Môn 1735 1789
28 Tudful ach Brychan
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 98.png
Aberhonddu Brychan Broch 480 23 Awst
29 Dwynwen ach Brychan
DwynwenCross1.jpg
Aberhonddu Brychan 460
30 Ina ach Cynyr
Ninnoc.jpg
Cymru Cynyr Goch Anhui 467 4 Mehefin
31 Melangell
Eglwys Santes Melangell.JPG
Arfon Eithne 641 27 Mai
32 Santes Eurgain
St Eigon, Llanigon - geograph.org.uk - 714248.jpg
Llaneurgain Caradog
33 Tybïe ach Brychan
Entrance to Llandybie Parish Church - geograph.org.uk - 4445311.jpg
Aberhonddu Brychan
34 Cenhedlon ach Briafael Aberhonddu 700
35 Cynheiddon ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan Cymorth
36 Dilig Pontardawe
37 Meleri ach Brychan Aberhonddu Brychan
38 Nefyn ach Brychan Aberhonddu Brychan Urien Rheged


gwrywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Peblig
Llanbeblig Hours (f. 3v.) A bishop, possibly St. Peblig, blessing and wearing a mitre, and holding a crosier.jpg
Cymru Macsen Wledig Elen Luyddog 380 3 Gorffennaf
2 Brychan
Brychan (straightened) Eglwys Aberhonddu (Brecon, Wales) 02.jpg
Talgarth Marchell Cynog ap Brychan
Dingad o Landingad
Gwladys ach Brychan
Cain ach Brychan
Dwynwen ach Brychan
Eiluned ach Brychan
Tudful ach Brychan
Tybïe ach Brychan
Q4223189
Gwen o Dalgarth
Meleri ach Brychan
Belyau ach Brychan
Cynheiddon ach Brychan
Tutglud ach Brychan
Nefyn ach Brychan
Arianwen ach Brychan
Clydai ach Brychan
Gwawr ach Brychan
Tangwystl ach Brychan
Marchell
Rhiangar
Neithon Sant
Dyfnan
Menefrida
Lluan
Cynon
Santes Cain
Cleder
400 480
3 Briog
015 Plonivel Saint Brieuc.JPG
Ceredigion 460 502 1 Mai
4 Dyfrig
Dyfrig.jpg
Madley 465 550 14 Tachwedd
5 Carannog
Statue of St Carannog, Llangrannog, Wales.jpg
Ceredigion Ceredig ap Cunedda 470 16 Mai
6 Cyngar
Sculpture of St Congar of Congresbury at the Museum of Somerset 4.JPG
Cymru 470 520 7 Tachwedd
27 Tachwedd
7 Arthfael
Notre-Dame des Fleurs Plouharnel Saint-Armel Droit.jpg
Teyrnas Morgannwg Hywel fab Emyr Llydaw 482 570 16 Awst
8 Malo
Saint Malo.jpg
Sir Forgannwg 487 565 15 Tachwedd
9 Cyngar ap Geraint
Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 47.JPG
Gwynedd 490 7 Tachwedd
10 Sant Samson
Saint Samson.jpg
Sir Forgannwg
Cymru
490 565 18 Gorffennaf
11 Tudwal
Saint Tugdual.jpg
Dinbych-y-pysgod 490 564 1 Rhagfyr
12 Paulinus Aurelianus
Saint Pol Aurelien.jpg
Teyrnas Morgannwg 492 573 12 Mawrth
10 Hydref
13 Cynog ap Brychan
Eglwys Sant Cynog Church of St Cynog Llangynog Powys 08.JPG
Teyrnas Brycheiniog Brychan Rhain Dremrudd 500 492 7 Hydref
14 Pawl Hen Cymru Gwenfaen 500 22 Tachwedd
15 Dogfan
Eglwys Sant Dogfan, Church of St Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Powys 23.JPG
Cymru 500
16 Celynnin
Eglwys Llangelynnin Conwy 31.JPG
Cymru Cynyr Ceinfarfog 500
17 Austell Teyrnas Brycheiniog 500 600 28 Mehefin
18 Padarn
Vannes - cathédrale, vitrail des saints Patern et Mériadec Detail Padarn.jpg
Cymru Eurfyl ach Padarn 500 510 15 Ebrill
21 Mai
19 Dewi
Eglwys Dewi Sant - St David's Church, Blaenporth, Ceredigion, Wales 20.jpg
Sir Benfro Sandde Non 512 601 1 Mawrth
20 Deiniol
Deiniol Sant Cadeirlan Bangor Cathedral St Deiniol - geograph.org.uk - 593071.jpg
Cymru Dynod Fawr Dwywe Deiniolen 530 584 11 Medi
21 Cadfan
Cadfan.JPG
Cymru 530 590 1 Tachwedd
22 Cristiolus
Eglwys St Cristiolus Church, Llangristiolus.jpg
Ynys Môn Hywel fab Emyr Llydaw 550 3 Rhagfyr
23 Derfel Gadarn
The rectory, Llandderfel NLW3361534.jpg
Cymru Hywel fab Emyr Llydaw 566 660 5 Ebrill
24 Llwchaiarn Cymru 580 640 11 Ionawr
25 Teilo
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 96.JPG
Penalun Q16240047 600 560 9 Chwefror
26 Cadoc
Saint Cado.JPG
Sir Forgannwg Gwynllyw Gwladys ach Brychan 600 580 24 Ionawr
27 Tudno
1419209 4fdfc842.jpg
Cymru 600 5 Mehefin
28 Afan Buallt
St Afan's Church, Llanafan-Fawr - geograph.org.uk - 1468440.jpg
Gwynedd 600 17 Tachwedd
29 Eilian
Sant Trillo St Trillo Betws yn Rhos Conwy Gogledd Cymru North Wales 16.JPG
Cymru 600 13 Ionawr
30 Euddogwy
Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 11.JPG
Cymru 600 2 Gorffennaf
31 Deiniolen Bangor Deiniol 600 22 Tachwedd
32 Dona Cymru Selyf ap Cynan 600 1 Tachwedd
33 Curig
Eglwys y Santes Julitta St Julitta's Church, Capel Curig 32.JPG
Cymru 600 15 Mehefin
34 Aerdeyrn Teyrnas Powys 600
35 Aelhaearn
Saint Aelhaiarn.png
Teyrnas Powys
Cymru
600 1 Tachwedd
2 Tachwedd
36 Ilar
Sant Ilar (st ilar) ('St Hilary's Church' is NEVER used), Llanilar, Aberystwyth, Ceredigion, Cymru 68.JPG
Ceredigion 600 13 Ionawr
14 Ionawr
15 Ionawr
37 Aelrhiw
Eglwys S Aelrhiw a Rheithordy Rhiw St Aelrhiw's and Rectory - geograph.org.uk - 568285.jpg
Y Rhiw 600 9 Medi
38 Allgo
St Gallgo's Church, Llanallgo - geograph.org.uk - 38557.jpg
Llanallgo Gildas 600 660 27 Tachwedd
39 Asaph
Sant Silyn, Wrecsam Parish Church of St. Giles, Wrexham, Wales xz 48.jpg
Yr Hen Ogledd Sawyl Ben Uchel 600 601 1 Mai
40 Cynhaiarn
Eglwys Sant Cynhaiarn St Cynhaearn's Church, Ynyscynhaearn, Gwynedd North Wales 05.JPG
Caereinion
Cymru
700
41 Clydog Cymru 800 19 Awst
3 Tachwedd
42 John Roberts Trawsfynydd 1577 1610
43 David Lewis
Saint David Lewis, engraving 1683.jpg
Y Fenni 1616 1679 27 Awst
44 John ap John Rhiwabon 1625 1697
45 Philip Evans
Philippe Evans (1645-1679).jpg
Trefynwy 1645 1679 25 Hydref
46 John Lloyd Sir Frycheiniog 1649 1679 25 Hydref
47 Iago Sant Cymru Gwen Teirbron
48 Pedrog
Petroc.png
Cymru Glywys 564 4 Mehefin
49 Saint Guéthénoc Cymru 5 Tachwedd
50 Tewdrig
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 157.JPG
Teyrnas Glywysing
Cymru
Meurig ap Tewdrig 3 Ionawr
51 Tysilio
Buste reliquaire de saint Suliac, Sizun, France.jpg
Teyrnas Powys Brochwel Ysgithrog 640 8 Tachwedd
52 Barrwg Cymru 27 Medi
53 Brynach
Saint Non's Chapel - Fenster 4 St.Brynach.jpg
Mynfer ach Brynach
Mwynen ach Brynach
Mabyn ach Brynach
Endelyn ach Brynach
600 7 Ebrill
54 Aaron o Aleth
Saint Aaron.jpg
Cymru 552 21 Mehefin
55 Gwenog
Quimper 12 Cathédrale Saint Conogan.jpg
Cymru 16 Hydref
56 Peris
Llanberis Eglwys Sant Padarn - Church of St Padarn, Llanberis, Gwynedd, Wales 16.jpg
Cymru 11 Rhagfyr
57 Primel Cymru
58 Dingad o Landingad Teyrnas Powys Brychan 1 Tachwedd
59 Tathan Iwerddon
60 Arthen ap Seisyll Ceredigion Seisyll ap Clydog Dyfnwal ap Arthwyr 807
61 Gwynhoedl Cymru Seithenyn
62 Gwynin Gogledd Cymru
63 Sannan
Llantrisant Old Church - geograph.org.uk - 1358390.jpg
29 Ebrill
64 Tyfaelog
St Tyfaelog's Church, Pontlottyn - geograph.org.uk - 1152586.jpg
Teyrnas Brycheiniog 26 Chwefror
1 Mawrth
65 James Birch Sir Benfro 1800
66 Cynhafal
St Cynhafal's Church - geograph.org.uk - 135338.jpg
Sir Ddinbych 5 Hydref
67 Gwyddelan Gwynedd 22 Awst
68 Cadfarch Gogledd Cymru Caradog Freichfras 24 Hydref
69 Cynon Teyrnas Brycheiniog Brychan 9 Tachwedd
70 Cwyfan Ynys Môn
71 Hychan
St Hychan's Church, Eglwys Llanychan, Rhuthun, Sir Ddinbych, Cymru, Wales 09.jpg
Sir Ddinbych 8 Awst
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Seintiau a merthyron diweddar[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]