Rhestr o seintiau Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Rhestr o seintiau Cymru, a'u dyddiau gŵyl, gan Gutun Owain (fl. tua 1425 - 1498).

Dyma restr o seintiau Cymru. Mae gan bob sant neu santes a restrir yma gysylltiad cryf â Chymru gydag un eglwys o leiaf yno wedi'i chysegru iddo/iddi.

Cafodd dros 90 o fenywod eu cydnabod yn seintiau, ac yn eu plith y mae Elen, 24 o ferched Brychan Brycheiniog, (yn cynnwys Cain, Dwynwen, Eiluned, Gwladys a Tudful) Melangell, Non, a Gwenffrewi.

Ni restrir seintiau sy'n gyffredin i draddodiad Cristnogol Ewrop, sydd gan amlaf yn gymeriadau Beiblaidd, er bod gan rai ohonyn nhw sawl eglwys wedi'i chysegru yn ei enw yng Nghymru, e.e. Sant Mihangel a'r Santes Fair. Dylanwad y Sistersiaid oedd yn bennaf cyfrifol am newid enw eglwys o'r enw'r santes leol i'r enw Mair a dylanwad y Normaniaid sy'n cyfrifol am newid enw i Fihangel. << cyf. Brereton, T.D. 2000 The Book of Welsh Saints, Glyndwr>>


Mae'r Cognatio de Brychan 11g yn rhestru ei 24 o ferched a 11 o feibion. Mae dogfennau diweddarach yn ychwanegu enwau ond fel arfer mae yna cyfeiriad atynt fel mab neu ferch rhywun arall hefyd a dylid dehongli y geiriau "merch Brychan" i golygu disgynnydd benywaidd Brychan - wyres neu or-wyres. Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol yn manylu yr achau seintiau Brythoneg gynnar. Mae'n amrhyw llawysgrifau wahanol hefyd ar gael yn dyddio o'r 13g i'r 17g, er bod y deunydd â gwreiddiau hen iawn.

Mae'r rhestr hon yn anghyflawn ac mae croeso i chwi ychwanegu ati. Ar hyn o bryd mae'r rhestr mor anghyflawn ac anghywir nid yw yn dibenadwy.

A[golygu | golygu cod y dudalen]

B[golygu | golygu cod y dudalen]

C[golygu | golygu cod y dudalen]

D[golygu | golygu cod y dudalen]

E[golygu | golygu cod y dudalen]

Ff[golygu | golygu cod y dudalen]

G[golygu | golygu cod y dudalen]

H[golygu | golygu cod y dudalen]

I[golygu | golygu cod y dudalen]

Ll[golygu | golygu cod y dudalen]

M[golygu | golygu cod y dudalen]

N[golygu | golygu cod y dudalen]

P[golygu | golygu cod y dudalen]

R[golygu | golygu cod y dudalen]

Rh[golygu | golygu cod y dudalen]

S[golygu | golygu cod y dudalen]

T[golygu | golygu cod y dudalen]

U[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr seintiau Cymru, gyda manylion llawn[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:


benywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Ciwa
St. James' Church, Llangua - geograph.org.uk - 1286109.jpg
Gwent 8 8 Chwefror
2 Gwen o Gernyw Penfro Brychan 463 544 18 Hydref
3 Gwenhaf Cymru Teilo 480
4 Madryn
St Madryn's Church, Trawsfynydd.jpg
Cymru Gwerthefyr Ceidio 500 9 Ebrill
5 Adwen
Advent Church-by-Chris-Heaton.jpg
Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 500 6 Tachwedd
6 Eurgain ach Maelgwn Gwynedd Cymru 510 29 Mehefin
7 Gwenfyl
Saint Non's Chapel - Fenster 1 St.Winifred (cropped).png
Teyrnas Brycheiniog Brychan 530 1 Tachwedd
8 Cwyllog
Eglwys Cwyllog Sant from the east - geograph.org.uk - 1394818.jpg
Ynys Môn 550 7 Ionawr
9 Peithien Ynys Môn 560
10 Callwen
All Saints, Cellan - geograph.org.uk - 49752.jpg
Defynnog 570 1 Tachwedd
11 Dwywe
Talybont Church, Barmouth, Wales.JPG
Cymru Deiniol 600
12 Llechid
Llanllechid Church - geograph.org.uk - 110331.jpg
Gwynedd Ithel Hael 600 1 Rhagfyr
13 Gwenafwy
Gwennap Parish Church - geograph.org.uk - 145630.jpg
Ynys Môn Caw 600 1 Gorffennaf
14 Gwenfaen
St. Gwenfaen's Well, Rhoscolyn Head, Ynys Gybi. - geograph.org.uk - 108900.jpg
Cymru Pawl Hen 600 4 Tachwedd
15 Maches
Maches Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 14 Detail.png
Cymru Gwynllyw Gwladys 600 600
16 Gwen ferch Cynyr
Morval Church - geograph.org.uk - 1533476.jpg
Penfro Cynyr Goch Cybi 600 18 Hydref
17 Hawystl Teyrnas Brycheiniog Brychan 600 28 Mehefin
18 Tegau Eurfron Cymru Cadfarch
Maethlu
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
600
19 Machraeth o Feirion Cymru 600
20 Cywair
Santes Cywair St Gwawr medd Cadw; St Cywair, Llangywer, Y Bala Gwynedd Wales 15.JPG
Cymru 700 11 Gorffennaf
21 Nennog
Ninnoc.jpg
Cymru 467 4 Mehefin
22 Melangell
Eglwys Santes Melangell.JPG
Iwerddon 27 Mai
23 Santes Eurgain
St Eigon, Llanigon - geograph.org.uk - 714248.jpg
Cymru 30 Mehefin
24 Banadlwen ach Cynyr Cymru Cynog ap Brychan
25 Cynheiddon Ceredigion Brychan
26 Dilig Pontardawe
27 Eurfyl ach Padarn Powys 6 Gorffennaf
28 Gwenonwy ach Meurig Teyrnas Brycheiniog Meurig ap Tewdrig Meugan
Hywyn
29 Llŷr Forwen Cymru
30 Nefyn ach Brychan Cymru Brychan Urien Rheged


gwrywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Peblig
Llanbeblig Hours (f. 3v.) A bishop, possibly St. Peblig, blessing and wearing a mitre, and holding a crosier.jpg
Cymru Macsen Wledig Elen Luyddog 380 3 Gorffennaf
2 Briog
015 Plonivel Saint Brieuc.JPG
Ceredigion 460 502 1 Mai
3 Dyfrig
Dyfrig.jpg
Madley 465 550 14 Tachwedd
4 Carannog
Statue of St Carannog, Llangrannog, Wales.jpg
Ceredigion Ceredig ap Cunedda 470 16 Mai
5 Arthfael
Notre-Dame des Fleurs Plouharnel Saint-Armel Droit.jpg
Teyrnas Morgannwg Hywel fab Emyr Llydaw 482 570 16 Awst
6 Malo
Saint Malo.jpg
Sir Forgannwg 487 565 15 Tachwedd
7 Cyngar ap Geraint
Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 47.JPG
Gwynedd 490 7 Tachwedd
8 Sant Samson
Saint Samson.jpg
Sir Forgannwg
Cymru
490 565 18 Gorffennaf
9 Tudwal
Saint Tugdual.jpg
Dinbych-y-pysgod 490 564 1 Rhagfyr
10 Paulinus Aurelianus
Saint Pol Aurelien.jpg
Teyrnas Morgannwg 492 573 12 Mawrth
10 Hydref
11 Cynog ap Brychan
Eglwys Sant Cynog Church of St Cynog Llangynog Powys 08.JPG
Teyrnas Brycheiniog Brychan Rhain Dremrudd 500 492 7 Hydref
12 Pawl Hen Cymru Gwenfaen 500 22 Tachwedd
13 Dogfan
Eglwys Sant Dogfan, Church of St Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Powys 23.JPG
Cymru 500
14 Celynnin
Eglwys Llangelynnin Conwy 31.JPG
Cymru Cynyr Ceinfarfog 500
15 Austell Teyrnas Brycheiniog 500 600 28 Mehefin
16 Padarn
Vannes - cathédrale, vitrail des saints Patern et Mériadec Detail Padarn.jpg
Cymru 500 510 15 Ebrill
21 Mai
17 Beuno
Clynnog.JPG
Powys Q23641004 21 640
18 Dewi
Eglwys Dewi Sant - St David's Church, Blaenporth, Ceredigion, Wales 20.jpg
Sir Benfro Sandde Non 512 601 1 Mawrth
19 Deiniol
Deiniol Sant Cadeirlan Bangor Cathedral St Deiniol - geograph.org.uk - 593071.jpg
Cymru Dynod Fawr Dwywe Deiniolen 530 584 11 Medi
20 Cadfan
Cadfan.JPG
Cymru 530 590 1 Tachwedd
21 Cristiolus
Eglwys St Cristiolus Church, Llangristiolus.jpg
Ynys Môn Hywel fab Emyr Llydaw 550 3 Rhagfyr
22 Derfel Gadarn
The rectory, Llandderfel NLW3361534.jpg
Cymru Hywel fab Emyr Llydaw 566 660 5 Ebrill
23 Llwchaiarn Cymru 580 640 11 Ionawr
24 Teilo
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 96.JPG
Penalun Q16240047 600 560 9 Chwefror
25 Cadoc
Saint Cado.JPG
Sir Forgannwg Gwynllyw Gwladys 600 580 24 Ionawr
26 Tudno
1419209 4fdfc842.jpg
Cymru 600 5 Mehefin
27 Afan Buallt
St Afan's Church, Llanafan-Fawr - geograph.org.uk - 1468440.jpg
Gwynedd 600 17 Tachwedd
28 Eilian
Sant Trillo St Trillo Betws yn Rhos Conwy Gogledd Cymru North Wales 16.JPG
Cymru 600 13 Ionawr
29 Euddogwy
Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 11.JPG
Cymru 600 2 Gorffennaf
30 Deiniolen Bangor Deiniol 600 22 Tachwedd
31 Dona Cymru Selyf ap Cynan 600 1 Tachwedd
32 Curig
Eglwys y Santes Julitta St Julitta's Church, Capel Curig 32.JPG
Cymru 600 15 Mehefin
33 Aerdeyrn Teyrnas Powys 600
34 Aelhaearn
Saint Aelhaiarn.png
Teyrnas Powys
Cymru
600 1 Tachwedd
2 Tachwedd
35 Ilar
Sant Ilar (st ilar) ('St Hilary's Church' is NEVER used), Llanilar, Aberystwyth, Ceredigion, Cymru 68.JPG
Ceredigion 600 13 Ionawr
14 Ionawr
15 Ionawr
36 Aelrhiw
Eglwys S Aelrhiw a Rheithordy Rhiw St Aelrhiw's and Rectory - geograph.org.uk - 568285.jpg
Y Rhiw 600 9 Medi
37 Allgo
St Gallgo's Church, Llanallgo - geograph.org.uk - 38557.jpg
Llanallgo Gildas 600 660 27 Tachwedd
38 Asaph
Sant Silyn, Wrecsam Parish Church of St. Giles, Wrexham, Wales xz 48.jpg
Yr Hen Ogledd Sawyl Ben Uchel 600 601 1 Mai
39 Cynhaiarn
Eglwys Sant Cynhaiarn St Cynhaearn's Church, Ynyscynhaearn, Gwynedd North Wales 05.JPG
Caereinion
Cymru
700
40 Clydog Cymru 800 19 Awst
3 Tachwedd
41 John Roberts Trawsfynydd 1577 1610
42 David Lewis
Saint David Lewis, engraving 1683.jpg
Y Fenni 1616 1679 27 Awst
43 Philip Evans
Philippe Evans (1645-1679).jpg
Trefynwy 1645 1679 25 Hydref
44 John Lloyd Sir Frycheiniog 1649 1679 25 Hydref
45 Iago Sant Cymru Gwen Teirbron
46 Pedrog
Petroc.png
Cymru Glywys 564 4 Mehefin
47 Saint Guéthénoc Cymru 5 Tachwedd
48 Tewdrig
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 157.JPG
Teyrnas Glywysing
Cymru
Meurig ap Tewdrig 3 Ionawr
49 Tysilio
Buste reliquaire de saint Suliac, Sizun, France.jpg
Teyrnas Powys Brochwel Ysgithrog 640 8 Tachwedd
50 Barrwg Cymru 27 Medi
51 Brynach
Saint Non's Chapel - Fenster 4 St.Brynach.jpg
Mynfer ach Brynach 600 7 Ebrill
52 Aaron o Aleth
Saint Aaron.jpg
Cymru 552 21 Mehefin
53 Gwenog
Quimper 12 Cathédrale Saint Conogan.jpg
Cymru 16 Hydref
54 Peris
Llanberis Eglwys Sant Padarn - Church of St Padarn, Llanberis, Gwynedd, Wales 16.jpg
Cymru 11 Rhagfyr
55 Dingad o Landingad Teyrnas Powys Brychan 1 Tachwedd
56 Arthen ap Seisyll Ceredigion Seisyll ap Clydog Dyfnwal ap Arthwyr 807
57 Gwynhoedl Cymru Seithenyn
58 Sannan
Llantrisant Old Church - geograph.org.uk - 1358390.jpg
29 Ebrill
59 Tyfaelog
St Tyfaelog's Church, Pontlottyn - geograph.org.uk - 1152586.jpg
Teyrnas Brycheiniog 26 Chwefror
1 Mawrth
60 Cynhafal
St Cynhafal's Church - geograph.org.uk - 135338.jpg
Sir Ddinbych 5 Hydref
61 Gwyddelan Gwynedd 22 Awst
62 Cynon Teyrnas Brycheiniog Brychan 9 Tachwedd
63 Cwyfan Ynys Môn
64 Hychan
St Hychan's Church, Eglwys Llanychan, Rhuthun, Sir Ddinbych, Cymru, Wales 09.jpg
Sir Ddinbych 8 Awst
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Seintiau a merthyron diweddar[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]