Rhestr o seintiau Cymru

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Rhestr o seintiau Cymru, a'u dyddiau gŵyl, gan Gutun Owain (fl. tua 1425 - 1498).

Dyma restr o seintiau Cymru. Mae gan bob sant neu santes a restrir yma gysylltiad cryf â Chymru gydag un eglwys o leiaf yno wedi'i chysegru iddo/iddi.

Yn ôl un ffynhonnell cynnar: Nyd oes wlad yn holl Gred o gymaint o dir a chymaint o saint ynddei ag oedd gynt ymhlith Cymbry.[1]

Cafodd dros 90 o fenywod eu cydnabod yn seintiau, ac yn eu plith y mae Elen, 24 o ferched Brychan Brycheiniog, gan gynnwys: Arianwen, Rhiangar, Gwladys, Gwrgon, Nefydd, Lleian, Marchell, Meleri, Nefyn, Tutglid, Belyau, Ceinwen, Cynheiddon, Ceindrych, Clydai, Dwynwen, Eiluned, Goleudydd, Gwawr, Gwen, Ilud, Tybïe, Tudful, a Tangwystl.

Ni restrir seintiau sy'n gyffredin i draddodiad Cristnogol Ewrop, sydd gan amlaf yn gymeriadau Beiblaidd, er bod gan rai ohonyn nhw sawl eglwys wedi'i chysegru yn ei enw yng Nghymru, e.e. Sant Mihangel a'r Santes Fair. Dylanwad y Sistersiaid oedd yn bennaf cyfrifol am newid enw eglwys o'r enw'r santes leol i'r enw Mair a dylanwad y Normaniaid sy'n cyfrifol am newid enw i Fihangel. [2]

Mae'r Cognatio de Brychan 11g yn rhestru ei 24 o ferched a 11 o feibion. Mae dogfennau diweddarach yn ychwanegu enwau ond fel arfer mae yna cyfeiriad atynt fel mab neu ferch rhywun arall hefyd a dylid dehongli y geiriau "merch Brychan" i golygu disgynnydd benywaidd Brychan - wyres neu or-wyres. Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol yn manylu yr achau seintiau Brythoneg gynnar. Mae'n amrhyw llawysgrifau wahanol hefyd ar gael yn dyddio o'r 13g i'r 17g, er bod y deunydd â gwreiddiau hen iawn.

Mae'r rhestr hon yn anghyflawn ac mae croeso i chwi ychwanegu ati. Ar hyn o bryd mae'r rhestr mor anghyflawn ac anghywir nid yw yn dibenadwy.

A[golygu | golygu cod y dudalen]

B[golygu | golygu cod y dudalen]

C[golygu | golygu cod y dudalen]

D[golygu | golygu cod y dudalen]

E[golygu | golygu cod y dudalen]

Ff[golygu | golygu cod y dudalen]

G[golygu | golygu cod y dudalen]

H[golygu | golygu cod y dudalen]

I[golygu | golygu cod y dudalen]

Ll[golygu | golygu cod y dudalen]

M[golygu | golygu cod y dudalen]

N[golygu | golygu cod y dudalen]

P[golygu | golygu cod y dudalen]

R[golygu | golygu cod y dudalen]

Rh[golygu | golygu cod y dudalen]

S[golygu | golygu cod y dudalen]

T[golygu | golygu cod y dudalen]

U[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr seintiau Cymru, gyda manylion llawn[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:


benywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Elen Luyddog
Llanellen Church - geograph.org.uk - 280952.jpg
Erging Eudaf Hen Peblig
Flavius Victor
Anwn Dynod
Gastyne
Sevira ferch Macsen
Owain
Owain fab Macsen Wledig
340 420 22 Mai
2 Gwawr ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan Llywarch Hen 400
3 Cain ach Brychan
St Keyne's Well - geograph.org.uk - 1556016.jpg
Teyrnas Brycheiniog Brychan 425 8 Hydref
4 Dwynwen ach Brychan
DwynwenCross1.jpg
Aberhonddu Brychan 450 460
5 Ina ach Cynyr
Ninnoc.jpg
Cymru Cynyr Goch 450 467 4 Mehefin
6 Gwen o Gernyw Penfro Cynyr Goch Nwyalen ach Selyf
Cybi
463 544 18 Hydref
7 Gwladys ach Brychan
St Gwladus in Gwladus.jpg
Aberhonddu Brychan Maches
Cado
Cadoc
Cynidr
500 29 Mawrth
8 Madryn
St Madryn's Church, Trawsfynydd.jpg
Gwynedd Gwerthefyr Q3791777 500 9 Ebrill
9 Eiluned ach Brychan
Eluned (straightened) Eglwys Aberhonddu (Brecon, Wales) 03.jpg
Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 1 Awst
10 Arianwen ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
11 Rhuddlad Llanrhuddlad 500
12 Clydai ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
13 Maches
Maches Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 14 Detail.png
Gwent Gwynllyw Gwladys ach Brychan 500 600
14 Tutglud ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
15 Ciwa
St. James' Church, Llangua - geograph.org.uk - 1286109.jpg
Gwent 500 8 Chwefror
16 Belyau ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
17 Gwenonwy ach Meurig Aberhonddu Meurig ap Tewdrig Meugan
Hywyn
500
18 Tangwystl ach Brychan Aberhonddu Brychan Marchell 500
19 Gwrgon Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
20 Ceindrych Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
21 Afrelia 500
22 Non
Dirinon (31) Chapelle Sainte-Nonne.JPG
Sir Benfro Cynyr Goch Dewi 500 600 3 Mawrth
23 Eurgain ach Maelgwn Gwynedd Cymru 510 29 Mehefin
24 Callwen
All Saints, Cellan - geograph.org.uk - 49752.jpg
Defynnog 530 1 Tachwedd
25 Gwenfyl Defynnog 530 1 Tachwedd
26 Canna
Canna (santez) Santes Canna Llangan disc-headed cross slab (cropped).PNG
Cymru Q19665654 Crallo
Eilian
600 501
27 Dwywe
Talybont Church, Barmouth, Wales.JPG
Cymru Gwallog Deiniol 600
28 Enghenedl
The Llanynghenedl Standing Stone, Anglesey. - geograph.org.uk - 110758.jpg
Ynys Môn Elisedd ap Gwylog 600 30 Medi
29 Llechid
Llanllechid Church - geograph.org.uk - 110331.jpg
Gwynedd Ithel Hael 600 1 Rhagfyr
30 Gwenfaen
St. Gwenfaen's Well, Rhoscolyn Head, Ynys Gybi. - geograph.org.uk - 108900.jpg
Ynys Môn Pawl Hen 600 4 Tachwedd
31 Cywair
Santes Cywair St Gwawr medd Cadw; St Cywair, Llangywer, Y Bala Gwynedd Wales 15.JPG
Cymru 600 11 Gorffennaf
32 Gwen ferch Cynyr
Morval Church - geograph.org.uk - 1533476.jpg
Penfro Cynyr Goch Cybi 600 18 Hydref
33 Tegau Eurfron Cymru Cadfarch
Maethlu
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
600
34 Gwen o Gernyw Penfro Nwyalen ach Selyf
Cybi
600 544 18 Hydref
35 Llŷr Forwen Cymru 600
36 Marchell
Yr Eglwys Wen Dinbych St Marcella 06.JPG
Bangor-is-y-coed Tangwystl ach Brychan Ina ach Cynyr 610 5 Medi
37 Gwenffrewi
Castell Coch stained glass panel 4.JPG
Tegeingl 635 680 3 Tachwedd
38 Mari'r Fantell Wen Ynys Môn 1735 1789
39 Tudful ach Brychan
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 98.png
Aberhonddu Brychan Broch 480 23 Awst
40 Gwenllwyfo Ynys Môn 30 Tachwedd
41 Melangell
Eglwys Santes Melangell.JPG
Arfon Eithne 641 27 Mai
42 Santes Eurgain
St Eigon, Llanigon - geograph.org.uk - 714248.jpg
Llaneurgain Caradog 1
43 Tybïe ach Brychan
Entrance to Llandybie Parish Church - geograph.org.uk - 4445311.jpg
Aberhonddu Brychan
44 Cenhedlon ach Briafael Aberhonddu 700
45 Cynheiddon ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan Cymorth
46 Dilig Pontardawe
47 Eurfyl ach Padarn Powys Padarn 6 Gorffennaf
48 Meleri ach Brychan Aberhonddu Brychan
49 Nefyn ach Brychan Aberhonddu Brychan Urien Rheged
50 Nwyalen ach Selyf Cymru Gwen o Gernyw
Gwen o Gernyw


gwrywaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Mellonius
Saint Mellon.JPG
Caerdydd 229 314 22 Hydref
2 Peblig
Llanbeblig Hours (f. 3v.) A bishop, possibly St. Peblig, blessing and wearing a mitre, and holding a crosier.jpg
Cymru Macsen Wledig Elen Luyddog 380 3 Gorffennaf
3 Brychan
Brychan (straightened) Eglwys Aberhonddu (Brecon, Wales) 02.jpg
Talgarth Marchell Cynog ap Brychan
Dingad o Landingad
Gwladys ach Brychan
Cain ach Brychan
Dwynwen ach Brychan
Eiluned ach Brychan
Tudful ach Brychan
Tybïe ach Brychan
Q4223189
Gwen o Dalgarth
Meleri ach Brychan
Belyau ach Brychan
Cynheiddon ach Brychan
Tutglud ach Brychan
Nefyn ach Brychan
Arianwen ach Brychan
Clydai ach Brychan
Gwawr ach Brychan
Tangwystl ach Brychan
Marchell
Rhiangar
Neithon Sant
Dyfnan
Menefrida
Lluan
Cynon
Santes Cain
Cleder
Ilud ach Brychan
400 480 6 Ebrill
4 Iago Sant Cymru Gwen Teirbron 401 8 Chwefror
5 Pedrog
Petroc.png
Cymru Glywys 450 564 4 Mehefin
6 Saint Guéthénoc Cymru 450 5 Tachwedd
7 Gwenog
Quimper 12 Cathédrale Saint Conogan.jpg
Cymru 450 16 Hydref
8 Sant Guirec Cymru 450
9 Briog
015 Plonivel Saint Brieuc.JPG
Ceredigion 460 502 1 Mai
10 Dyfrig
Dyfrig.jpg
Madley Efrddyl o Erging 465 550 14 Tachwedd
11 Carannog
Statue of St Carannog, Llangrannog, Wales.jpg
Ceredigion Ceredig ap Cunedda 470 16 Mai
12 Caradog Freichfras Cymru Gwrgant Fawr Gwen o Dalgarth Maethlu
Cadfarch
Q21099330
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
470 500 13 Ebrill
13 Cyngar
Sculpture of St Congar of Congresbury at the Museum of Somerset 4.JPG
Cymru 470 520 7 Tachwedd
27 Tachwedd
14 Arthfael
Notre-Dame des Fleurs Plouharnel Saint-Armel Droit.jpg
Teyrnas Morgannwg Hywel fab Emyr Llydaw 482 570 16 Awst
15 Cybi
Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 46.JPG
Cernyw
Penmon
Q3945687 Gwen ferch Cynyr 483 555 8 Tachwedd
16 Malo
Saint Malo.jpg
Sir Forgannwg 487 565 15 Tachwedd
17 Cyngar ap Geraint
Eglwys Sant Beuno, St Beuno's Church, Penmorfa, Eifionydd, Gwynedd, Cymru Wales 47.JPG
Gwynedd 490 501 7 Tachwedd
18 Sant Samson
Saint Samson.jpg
Sir Forgannwg 490 565 18 Gorffennaf
19 Tudwal
Saint Tugdual.jpg
Dinbych-y-pysgod 490 564 1 Rhagfyr
20 Paulinus Aurelianus
Saint Pol Aurelien.jpg
Teyrnas Morgannwg 492 573 12 Mawrth
10 Hydref
21 Tathan Iwerddon 500
22 Cynog ap Brychan
Eglwys Sant Cynog Church of St Cynog Llangynog Powys 08.JPG
Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 492 7 Hydref
23 Pawl Hen Cymru Gwenfaen 500 22 Tachwedd
24 Dogfan
Eglwys Sant Dogfan, Church of St Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Powys 23.JPG
Cymru 500
25 Celynnin
Eglwys Llangelynnin Conwy 31.JPG
Cymru Cynyr Ceinfarfog 500
26 Austell Teyrnas Brycheiniog 500 600 28 Mehefin
27 Padarn
Vannes - cathédrale, vitrail des saints Patern et Mériadec Detail Padarn.jpg
Cymru Eurfyl ach Padarn 500 510 15 Ebrill
21 Mai
28 Stinan Llydaw 500 600
29 Cynidr
Well, Ffynnon Gwynydd, Glasbury - geograph.org.uk - 61678.jpg
Cymru Gwynllyw Gwladys ach Brychan 501
30 Saint Lunaire Cymru 509
31 Dewi
Eglwys Dewi Sant - St David's Church, Blaenporth, Ceredigion, Wales 20.jpg
Sir Benfro Sandde Non 512 589 1 Mawrth
32 Deiniol
Deiniol Sant Cadeirlan Bangor Cathedral St Deiniol - geograph.org.uk - 593071.jpg
Cymru Dynod Fawr Dwywe Deiniolen 530 584 11 Medi
33 Cadfan
Cadfan.JPG
Cymru 530 590 1 Tachwedd
34 Meilyr
San-Maglorio di Dol.JPG
Sir Forgannwg 535 575 24 Hydref
35 Méen Cymru 540 617 21 Mehefin
36 Tewdrig
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 157.JPG
Teyrnas Glywysing
Cymru
Meurig ap Tewdrig 550 3 Ionawr
37 Tysilio
Buste reliquaire de saint Suliac, Sizun, France.jpg
Teyrnas Powys Brochwel Ysgithrog 550 640 8 Tachwedd
38 Aaron o Aleth
Saint Aaron.jpg
Cymru 550 552 21 Mehefin
39 Primel Cymru 550
40 Cristiolus
Eglwys St Cristiolus Church, Llangristiolus.jpg
Ynys Môn Hywel fab Emyr Llydaw 550 3 Rhagfyr
41 Derfel Gadarn
The rectory, Llandderfel NLW3361534.jpg
Cymru Hywel fab Emyr Llydaw 566 660 5 Ebrill
42 Llwchaiarn Cymru 580 640 11 Ionawr
43 Teilo
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 96.JPG
Penalun Q16240047 Gwenhaf 600 560 9 Chwefror
44 Cadoc
Saint Cado.JPG
Sir Forgannwg Gwynllyw Gwladys ach Brychan 600 580 24 Ionawr
45 Tudno
1419209 4fdfc842.jpg
Cymru 600 5 Mehefin
46 Afan Buallt
St Afan's Church, Llanafan-Fawr - geograph.org.uk - 1468440.jpg
Gwynedd Gwenhaf 600 17 Tachwedd
47 Eilian
Sant Trillo St Trillo Betws yn Rhos Conwy Gogledd Cymru North Wales 16.JPG
Cymru Canna 600 13 Ionawr
48 Mechell
The capped tower of Eglwys Mechell Sant.jpg
Cymru 600 501
49 Euddogwy
Llandogo Monmouthshire Cymru Wales 11.JPG
Cymru 600 615 2 Gorffennaf
50 Deiniolen Bangor Deiniol 600 22 Tachwedd
51 Dona Cymru Selyf ap Cynan 600 1 Tachwedd
52 Curig
Eglwys y Santes Julitta St Julitta's Church, Capel Curig 32.JPG
Cymru 600 15 Mehefin
53 Aerdeyrn Teyrnas Powys 600
54 Aelhaearn
Saint Aelhaiarn.png
Teyrnas Powys
Cymru
600 1 Tachwedd
2 Tachwedd
55 Ilar
Sant Ilar (st ilar) ('St Hilary's Church' is NEVER used), Llanilar, Aberystwyth, Ceredigion, Cymru 68.JPG
Ceredigion 600 13 Ionawr
14 Ionawr
15 Ionawr
56 Aelrhiw
Eglwys S Aelrhiw a Rheithordy Rhiw St Aelrhiw's and Rectory - geograph.org.uk - 568285.jpg
Y Rhiw 600 9 Medi
57 Allgo
St Gallgo's Church, Llanallgo - geograph.org.uk - 38557.jpg
Llanallgo Gildas 600 660 27 Tachwedd
58 Asaph
Sant Silyn, Wrecsam Parish Church of St. Giles, Wrexham, Wales xz 48.jpg
Yr Hen Ogledd Sawyl Ben Uchel 600 601 1 Mai
59 Cynhaiarn
Eglwys Sant Cynhaiarn St Cynhaearn's Church, Ynyscynhaearn, Gwynedd North Wales 05.JPG
Caereinion
Cymru
700
60 Arthen ap Seisyll Ceredigion Seisyll ap Clydog Dyfnwal ap Arthwyr 750 807
61 Clydog Cymru 800 19 Awst
3 Tachwedd
62 Caradog Fynach Teyrnas Brycheiniog 1100 1124
63 Rhisiart Gwyn
Richard Gwyn.jpg
Llanidloes 1537 1584 17 Hydref
64 John Roberts Trawsfynydd 1577 1610
65 George Herbert
George Herbert.jpg
Trefaldwyn Q5801972 1593 1633 27 Chwefror
66 David Lewis
Saint David Lewis, engraving 1683.jpg
Y Fenni 1616 1679 27 Awst
67 John ap John Rhiwabon 1625 1697
68 Philip Evans
Philippe Evans (1645-1679).jpg
Trefynwy
Sir Fynwy
1645 1679 25 Hydref
69 John Lloyd Sir Frycheiniog 1649 1679 25 Hydref
70 John Rowland Thomas Penrhyndeudraeth 1881 1965
71 Daniel P Williams Pen-y-groes 1882 1947
72 John Jones Clynnog Fawr 1598
73 Barrwg Cymru 27 Medi
74 Brynach
Saint Non's Chapel - Fenster 4 St.Brynach.jpg
Mynfer ach Brynach
Mwynen ach Brynach
Mabyn ach Brynach
Endelyn ach Brynach
600 7 Ebrill
75 Cynllo
Llangynllo Church - geograph.org.uk - 722642.jpg
Ceredigion 8 Awst
76 Peris
Llanberis Eglwys Sant Padarn - Church of St Padarn, Llanberis, Gwynedd, Wales 16.jpg
Cymru 11 Rhagfyr
77 Dingad o Landingad Teyrnas Powys Brychan 1 Tachwedd
78 Sant Caradoc Cymru 1124
79 Fflewyn
Eglwys St Fflewin Church, Llanfflewin, Mynydd Mechell.jpg
Gwynedd Ithel Hael Tanwg
Gredifael
80 Tanwg
Tanwg.jpg
Ynys Môn Ithel Hael 10 Hydref
81 Gwynhoedl Cymru Seithenyn
82 Gwynin Gogledd Cymru
83 Sannan
Llantrisant Old Church - geograph.org.uk - 1358390.jpg
29 Ebrill
84 Tyfaelog
St Tyfaelog's Church, Pontlottyn - geograph.org.uk - 1152586.jpg
Teyrnas Brycheiniog 26 Chwefror
1 Mawrth
85 Gwrddelw Caerllion
86 James Birch Sir Benfro 1800
87 Cynhafal
St Cynhafal's Church - geograph.org.uk - 135338.jpg
Sir Ddinbych 5 Hydref
88 Gwyddelan Gwynedd 22 Awst
89 Cadfarch Gogledd Cymru Caradog Freichfras Tegau Eurfron 24 Hydref
90 Cynon Teyrnas Brycheiniog Brychan 9 Tachwedd
91 Cwyfan Ynys Môn
92 Hychan
St Hychan's Church, Eglwys Llanychan, Rhuthun, Sir Ddinbych, Cymru, Wales 09.jpg
Sir Ddinbych 8 Awst
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Seintiau a merthyron diweddar[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • welshsaints.ac.uk' adalwyd 13 Medi 2019.
  • cyf Brereton, T.D. 2000 The Book of Welsh Saints, Glyndwr