Powys

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Mae'r erthygl yma am sir Powys. Am yr hen deyrnas ganoloesol gweler Teyrnas Powys.
Powys 1996-heddiw
CymruPowys.png
Powys 1976-1996
CymruPowysTraddod.png
Logo y Cyngor

Sir yn nwyrain canolbarth Cymru sy'n ymestyn ar hyd y gororau yw Powys. Cafodd ei henwi ar ôl teyrnas ganoloesol Powys. Mae'n cynnwys tiriogaeth hen siroedd Maldwyn, Maesyfed a Brycheiniog. Mae'n ardal wledig sy'n cynnwys sawl tref farchnad hanesyddol fel Machynlleth, Llanfair-ym-Muallt a'r Trallwng. Y Drenewydd yw canolfan weinyddol y sir, lle ceir prif swyddfeydd yr awdurdod lleol, Cyngor Sir Powys.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Powys yn rhanbarth mawr - yn chwarter arwynebedd Cymru, ac yn ymestyn o fynyddoedd Y Berwyn yn y gogledd i fynyddoedd Bannau Brycheiniog yn y de. Yn y gorllewin ceir brynia'r Elenydd, tarddle'r afonydd Hafren a Gwy.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwêl yr hanesydd y Dr John Davies gysylltiad rhwng y gair Lladin pagus â'r ardal honno yng nghanolbarth Cymru, "Powys". Dywed: "Mae'n debygol bod perthynas rhwng y gair pagus a'r enw "Powys"; maent yn gytras felly â'r gair "pagan". Credir mai cnewyllyn teyrnas Powys oedd pagus neu gefn gwlad teyrnas y Cornovii ac i Bowys ehangu i gynnwys y diriogaeth honno..."[1]

Sedd yn Eglwys Crist, y Trallwng, gydag arfbais Powys.

Trefi a pentrefi[golygu | golygu cod y dudalen]

Dyma restr o drefi a phrif bentrefi Powys:

Cestyll a hynafiaethau eraill[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. John Davies, Hanes Cymru (Llyfrau Penguin, 1990), tudalen 52.
CymruPowys.png Eginyn erthygl sydd uchod am Bowys. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.