Teilo

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Sant Teilo
Croes Geltaidd o Landeilo Fawr.

Roedd Sant Teilo (neu Eliau; Cernyweg: Eliud), (fl. 6g) yn un o brif seintiau yr eglwys gynnar yng Nghymru.

Hanes a thraddodiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Cerflun o Teilo yn Eglwys Saint-Théleau yn Plogoneg.

Cysylltir ef a de-orllewin Cymru yn bennaf, a dywedir ei fod yn fab i Ensig ap Hydwn ap Ceredig o Geredigion. Yn ôl buchedd lawer diweddarach, ganed ef ger Penalun yn ne Sir Benfro a bu'n ddisgybl i sant Dyfrig cyn astudio dan Peulin yn Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin. Roedd yn gyfoeswr i Dewi ac mae traddodiad iddo fod ar bererindod i Jerusalem gydag ef. Dywedir iddo fod yn Esgob Llandeilo ac Esgob Tyddewi. Dywedir iddo ffoi i Lydaw rhag y Fad Felen yn 547, ac ymweld a sant Samson yn Dol. Mae ei ben yn Eglwys Gadeiriol Llandaf, wedi iddo gael ei gadw am ganrifoedd ar fferm ym Maenclochog yn Sir Benfro.

Mae cyfeiriadau yn Llyfr Sant Chad, a elwid yn wreiddiol yn "Llyfr Teilo" yn ôl pob tebyg, yn profi ei fod yn cael ei anrhydeddu yn ne-orllewin Cymru yn yr 8fed a'r 9g. Mae Buchedd Teilo yn Llyfr Llandaf yn dyddio o'r 12g.

Prif sefydliad Teilo oedd y clas yn Llandeilo Fawr yn Sir Gaerfyrddin. Dywedir mai ef a sefydlodd y clas gwreiddiol ar safle Eglwys Gadeiriol Llandaf, ac mae nifer sylweddol o eglwysi eraill yn ne Cymru wedi eu cysegru iddo. Yn ôl traddodiad, bu'n pregethu yn Llydaw hefyd, ac mae nifer o enwau lleoledd yno yn cyfeirio ato. Ei ddydd gŵyl yw 9 Chwefror.

Pentrefi ac Eglwysi'n dwyn ei enw[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir dros 25 o bentrefi ac eglwysi (neu 'glasau' cyn hynny), mewn tair gwlad, sy'n dwyn ei enw gan gynnwys:

Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Llydaw[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir 5 plwyf yn Llydaw a enwyd ar ôl Teilo.

  • Landelau
  • Landêliau
  • Saint-Thélo

Cernyw[golygu | golygu cod y dudalen]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • G. H. Doble. Saint Teilo (Welsh Saints Series,No. 3) (Llanbedr Pont Steffan, 1942)

Rhestr Wicidata:


# Eglwys neu Gymuned Delwedd Cyfesurynnau Lleoliad Wicidata
1 Church of Saint Teilo 51°53′51″N 5°06′58″W / 51.897503°N 5.1162374°W / 51.897503; -5.1162374 Breudeth Q29492224
2 Church of Saint Teilo 51°59′58″N 3°36′34″W / 51.999398°N 3.6094935°W / 51.999398; -3.6094935 Powys Q29507491
3 Church of Saint Teilo 51°48′09″N 4°31′51″W / 51.802582°N 4.5308276°W / 51.802582; -4.5308276 Llanddowror Q29488188
4 Church Of Saint Teilo 51°47′38″N 2°54′24″W / 51.7938°N 2.90671°W / 51.7938; -2.90671 Q17743795
5 Church of St Teilo 51°38′55″N 3°58′18″W / 51.648705°N 3.9717233°W / 51.648705; -3.9717233 Dinas a Sir Abertawe Q29508044
6 Church Of St Teilo 51°29′08″N 3°36′37″W / 51.4856°N 3.61033°W / 51.4856; -3.61033 Q17738980
7 Church Of St Teilo 51°35′06″N 4°03′14″W / 51.5851°N 4.05398°W / 51.5851; -4.05398 Q17743635
8 Church of St Teilo, Llantilio Crossenny
St Teilo's church at Llantilio Crossenny, Monmouthshire - geograph.org.uk - 1007098.jpg
51°49′49″N 2°52′25″W / 51.8302°N 2.87371°W / 51.8302; -2.87371 Q5117722
9 Church Of St.teilo, Llandeilo Graban 52°05′35″N 3°19′27″W / 52.0931°N 3.3243°W / 52.0931; -3.3243 Q17742141
10 Church of the Holy Rood and Saint Teilo 51°40′15″N 4°42′03″W / 51.670829°N 4.7008854°W / 51.670829; -4.7008854 Sir Benfro Q29485485
11 Eglwys Saint-Théleau
Plogonnec (29) Chapelle Saint-Théleau 23.JPG
48°05′35″N 4°10′27″W / 48.0931°N 4.17424°W / 48.0931; -4.17424 Plogonnec Q2957014
12 Eglwys Sant Teilo, Llandeilo Bertholau
St. Teilo church, Llantilio Pertholey - geograph.org.uk - 216212.jpg
51°50′29″N 3°00′03″W / 51.8414°N 3.00074°W / 51.8414; -3.00074 Y Fenni Q5117723
13 Eglwys Sant Teilo, Sain Ffagan
St Teilo's Church, St Fagans National History Museum.jpg
51°29′16″N 3°16′49″W / 51.4879°N 3.28026°W / 51.4879; -3.28026 Amgueddfa Werin Cymru
Cymru
Q13128105
14 Eglwys y Seintiau Dyfan a Teilo
Merthyr Dyfan parish church.jpg
51°25′02″N 3°16′27″W / 51.4172°N 3.27412°W / 51.4172; -3.27412 Bro Morgannwg Q17744123
15 Landaol
Gare-landaul-mendon-abri.jpg
47°44′54″N 3°04′34″W / 47.7483°N 3.0761°W / 47.7483; -3.0761 canton Pleuwigner
Mor-Bihan
Q15630833
Q71048
16 Landelo
Landeleau 1 L'église paroissiale.jpg
48°13′38″N 3°43′46″W / 48.2272°N 3.7294°W / 48.2272; -3.7294 canton Kastell-Nevez-ar-Faou
Penn-ar-Bed
Q475612
17 Llandeilo
Llandeilo seen from hill to the south.jpg
51°53′03″N 3°59′57″W / 51.8841°N 3.99918°W / 51.8841; -3.99918 Sir Gaerfyrddin Q2204179
18 Llandeilo Abercywyn
Detail of St Teilo's Church, Llandilo Abercowin, Llangynog - geograph.org.uk - 603825.jpg
Sir Gaerfyrddin Q17486733
19 Llandeilo Bertholau
St. Teilo church, Llantilio Pertholey - geograph.org.uk - 216212.jpg
51°50′29″N 3°00′02″W / 51.8414°N 3.00068°W / 51.8414; -3.00068 Sir Fynwy Q6661799
20 Llandeilo Graban
St Teilo, Llandeilo Graban - geograph.org.uk - 911926.jpg
Powys Q20593492
21 Llandeilo Llwydiarth 51°54′36″N 4°45′40″W / 51.91°N 4.761°W / 51.91; -4.761 Sir Benfro Q6661188
22 Llandeloy
St Eloi's Church, Llandeloy - geograph.org.uk - 896787.jpg
51°53′50″N 5°06′43″W / 51.897087°N 5.111898°W / 51.897087; -5.111898 Sir Benfro Q15242553
23 Parish Church of St.Teilo 51°52′54″N 3°59′34″W / 51.881789°N 3.9928356°W / 51.881789; -3.9928356 Llandeilo Q29489646
24 Parish Church of St.Teilo,B4314 (Ne.Side) Crinow 51°47′48″N 4°43′00″W / 51.796595°N 4.7167821°W / 51.796595; -4.7167821 Sir Benfro Q29485736
25 Pledeliav
Eglise St Malo Pledeliac 2.png
48°26′57″N 2°23′16″W / 48.449166666667°N 2.3877777777778°W / 48.449166666667; -2.3877777777778 Q1725549
Aodoù-an-Arvor
Q1013479
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: