Y Bywgraffiadur Cymreig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Y Bywgraffiadur Cymreig
Bywgraffiadur Cymru.PNG
URL https://bywgraffiadur.cymru/
Slogan Y Bywgraffiadur
Math o wefan Coladu trydariadau Cymraeg o Twitter, newyddion
Cofrestru Dewisol
Ieithoedd ar gael Cymraeg a Saesneg
Perchennog Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion
Crëwyd gan nifer
Lansiwyd ar 1959


Y Bywgraffiadur Cymreig 1951-1970
- Gydag Atodiad i'r Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940 a'r Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950  
Bywgraffiadur Cymreig 1951-1970, Y - Gydag Atodiad i'r Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940 a'r Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950 (llyfr).jpg
Awdur E.D. Jones a Brynley F. Roberts (gol'n)
Gwlad Cymru
Iaith Cymraeg
Cyfres Trydydd allan o 3
Pwnc (pynciau) Bywgraffiadau
Cyhoeddwr Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion
Dyddiad cyhoeddi 01 Gorffennaf 1997
Math o gyfrwng clawr caled
Tudalennau 319
ISBN 9780900439865
Rhagfl'd gan 'Y Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940
Y Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950'
Dilynwyd gan Y Bywgraffiadur Ar-lein
Dyma'r fersiwn olaf i'w hargraffu.
Argaeledd mewn print

Mae'r Bywgraffiadur Cymreig yn gyhoeddiad a luniwyd yn wreiddiol gan Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ac sydd bellach yn cynnwys tair cyfrol (ond dwy yn Saesneg): Y Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940, gan Robert Thomas Jenkins, John Edward Lloyd (1959), Y Bywgraffiadur Cymreig 1941-1950, goln R.T. Jenkins, E.D. Jones (1970) a'r Bywgraffiadur Cymreig 1951-1970, goln E.D. Jones, Brynley F. Roberts. Cyhoeddwyd gyntaf gan y Cymrodorion eu hunain, a'r rhifynau diweddarach gan Wasg Prifysgol Cymru. Bellach, wedi trosglwyddo'r Bywgraffiadur i ofal Llyfrgell Genedlaethol Cymru, mae ar gael ar-lein.[1]

Cyhoeddwyd y cyntaf yn 1959, gyda 4,900 cofnod: ddeuddeg mlynedd wedi marwolaeth Robert Thomas Jenkins a oedd ei hun yn gyfrifol am dros 600 o gofnodion.[2]

Ymddeoliad Dr Brynley F. Roberts yn 2013 wedi dros 25 mlynedd fel Golygydd y Bywgraffiadur; ffurfiwyd partneriaeth rhwng y Llyfrgell Genedlaethol a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru i wynebu'r dyfodol a chynnal a datblygu’r Bywgraffiadur ar ran Cymdeithas y Cymmrodorion. Y cyd-olygyddion presennol yw’r Athro Dafydd Johnston, Cyfarwyddwr y Ganolfan, a'r Athro Aled Gruffydd Jones; y Golygydd Cynorthwyol yw Dr Marion Löffler.

Rhestrau[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r Bywgraffiadur yn cynnwys 107 o ferched.

Rhestr Wicidata:


bod dynol[golygu | golygu cod y dudalen]

# enw delwedd disgrifiad dyddiad geni dyddiad marw man geni man marw
1 Cain ach Brychan
St Keyne's Well - geograph.org.uk - 1556016.jpg
santes Geltaidd 0425 Teyrnas Brycheiniog
2 Non
Dirinon (31) Chapelle Sainte-Nonne.JPG
santes 0500s 0600s Sir Benfro Llydaw
3 Gwenffrewi
Castell Coch stained glass panel 4.JPG
santes Cymreig o'r 7g 0635 0680 Tegeingl Gwytherin, Conwy
4 Angharad ferch Owain Gwraig Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd a mam Owain Gwynedd 1065 1162 Gwynedd
5 Nest ferch Rhys tywysoges yn Neheubarth 1085 1136
6 Gwenllian ferch Gruffydd Tywysoges Gymreig 1097 1136 Aberffraw Castell Cydweli
7 Cristin ferch Goronwy ab Owain 1150s
8 Y Dywysoges Siwan
Eglwys y Santes Fair, Biwmares, Ynys Mon, Church of St Mary and St Nicholas, Beaumaris, North Wales 61.jpg
tywysoges 1191 1237-02-02 Ffrainc Cymru
9 Elinor de Montfort
Eleanor de Montfort.png
tywysoges a diplomydd 1258 1282-06-19 Abergwyngregyn
10 Hawys Gadarn merch Owain ap Gruffudd ap Gwenwynwyn (Owen de la Pole) a Joan Corbet 1291 1353 Powys
11 Blanche Herbert, Lady Troy gofalwraig magwraeth Elisabeth I, Edward VI a'r Frenhines Mari 1401s 1557
12 Gwerful Mechain bardd 1440 1502 Mechain
13 Blanche Parry
Blanche Parry (1508–1590) (cropped).jpg
Prif Foneddiges Siambr Gyfrin y Frenhines Elisabeth a Cheidwad Tlysau'r Frenhines 1507 1590-02 Swydd Henffordd Llundain
14 Alis Wen prydyddes 1520 1501s Cymru
Llanelwy
15 Catrin o Ferain
Adriaen of Cronenburgh, Katheryn of Berain.jpg
boneddiges o Gymraes 1534 1591-08-27 Sir Ddinbych Llanefydd
16 Lucy Walter
Lucy Walter.JPG
gordderch y brenin Siarl II 1630 1658 Castell y Garn Paris
17 Angharad James prydyddes 1677-07-16 1749-08-25 Nantlle Cwm Penamnen
18 Jane Brereton bardd 1685 1740-08-07 Yr Wyddgrug Wrecsam
19 Bridget Bevan
Madam Bevan.jpg
noddwraig ysgolion cylchynol 1698-10-30 1779-12-11 Llannewydd Talacharn
20 Margaret Davies gwraig y ceir amryw lawysgrifau o'i gwaith yn ein llyfrgelloedd cyhoeddus 1700 1778 Trawsfynydd
21 Ann Maddocks
Portrait of Ann Thomas (4674199) (cropped).jpg
gorfodwyd hi i briodi 1704 1727 Q29489729
22 Anna Williams
Anna Williams by Frances Reynolds.jpg
bardd 1706 1783-09-06 Rhosfarced Llundain
23 Margaret Lloyd un o aelodau gwreiddiol y gynulleidfa Forafaidd yn Llundain 1709
1709-05-27
1762-09-08
24 Elizabeth Baker dyddiadures 1720 1789
25 Elizabeth Griffith
Elizabeth griffith.jpg
awdures 1727-10-11 1793-01-05 Sir Forgannwg Cill Dara
26 Anne Penny awdures 1729-01-06 1784-03-17 Bangor Bagshot
27 Mari'r Fantell Wen twyllwraig 1735 1789 Ynys Môn Talsarnau
28 Hester Thrale
Hester thrale by joshua reynolds 1781 small.jpg
awdures 1741-01-27 1821-05-02 Sir Gaernarfon Clifton, Briste
29 Sarah Siddons
Thomas Gainsborough 015.jpg
actores 1755-07-05 1831-06-08 Aberhonddu Llundain
30 Henrietta Clive
Henrietta Clive, Countess of Powis.jpg
teithwraig a chasglydd gwyddonol 1758-09-03 1830-06-03 Bromfield, Swydd Amwythig Neuadd Walcot
31 Diana Noel
Diana Noel, 2nd Baroness Barham.jpg
arglwyddes, noddwraig crefydd 1762-09-18 1823-04-12 Barham Court, Caint
32 Ann Hatton
Ann of Swansea by William Watkeys (1835).jpg
bardd a nofelydd 1764-04-29 1838-12-26 Caerwrangon
33 Ann Griffiths
Ann!, album cover.jpg
emynyddes 1776-04 1805-08 Llanfihangel-yng-Ngwynfa Llanfihangel-yng-Ngwynfa
34 Margaret Thomas emynyddes; 1779 Gwynedd
35 Angharad Llwyd
Portrait of Angharad Llwyd (4670528) (cropped).jpg
hynafieithydd Cymreig 1780-04-15 1866-10-16 Caerwys Y Rhyl
36 Betsi Cadwaladr
Betsi Cadwaladr.JPG
gweinyddes yn y Crimea 1789-05-24 1860-07-17 Llanycil Llundain
37 Felicia Hemans
Felicia Hemans 2.jpg
bardd 1793-09-25 1835-05-16 Lerpwl Dulyn
38 Maria James bardd 1793-10-11 1868-09-11 Cymru
Caerfyrddin
39 Maria Jane Williams
Portrait of Maria Jane Williams of Aberpergwm and Ynyslas (Vale of Neath) (4671211) (cropped).jpg
cerddor 1795 1873-11-10 Aberpergwm
40 Mary Owen
Portrait of Mary Owen (4670421) (cropped).jpg
emynyddes 1796 1875-05-26 Llansawel
41 Eliza Constantia Campbell awdur 1796-01-08 1864
42 Elizabeth Randles
Elizabeth Randles.jpg
cerddor 1801-08-01 1829-05-06 Wrecsam Lerpwl
43 Augusta Hall, Arglwyddes Llanofer
Augusta Hall.jpg
noddwraig diwylliant a dyfeisydd y wisg genedlaethol Gymreig 1802-03-21 1896-01-17 Y Fenni Llanofer
44 Jane Williams (Ysgafell)
Portrait of Jane Williams, 'Ysgafell' (4671205) (cropped).jpg
awdur llyfr Saesneg ar hanes Cymru ac amryw lyfrau eraill 1806-02-01 1885-03-15 Chelsea
45 Jane Hughes Bardd Cymraeg 1811 1878 Pontrobert
46 Mary Catherine Pendrill Llewelyn cyfieithydd ac awdur 1811-03-12 1874-11-19 Y Bont-faen
47 Charlotte Guest
Portrait of Lady Charlotte Guest (4674585).jpg
cyfieithydd, gwraig busnes a chasglydd 1812-05-19 1895-01-15 Uffington, Swydd Lincoln Dorset
48 Mary Anne Edmunds hyrwddwr addysg yng Nghymru; athrawes 1813-04-25 1858-03-22 Caerfyrddin
49 Anne Beale
AnneBeale.tiff
awdures 1816 1900-04-17 Gwlad yr Haf Camden
50 Emmeline Lewis Lloyd
CharletStraton.jpg
un o'r merched cyntaf oll i ddringo yn yr Alpau 1827-11-18 1913-09-22 Cymru Llundain
51 Elizabeth Phillips gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd 1829 1912
52 Allen Raine
Allen Raine exhibition notice - geograph.org.uk - 924584.jpg
nofelydd o Gymru 1836-10-06 1908-06-21
1908
Castell Newydd Emlyn Cymru
53 Sarah Jane Rees (Cranogwen)
Sarah Jane Rees (Crangowen, 1839-1916) NLW3362516.jpg
bardd 1839-01-09 1916-06-27 Llangrannog Cilfynydd
54 Anna Fison ieithydd, eisteddfodwraig, bardd ac addysgydd. 1839-02-14 1920-02-12 Suffolk Dyffryn Ardudwy
55 Margaret Jones awdur llyfrau teithiol 1842 1902-10-18 Rhosllannerchrugog Q7305453
56 Megan Watts Hughes cantores 1842-02-12 1907-10-29 Dowlais
57 Sarah Edith Wynne
Edith Wynne.jpg
y Gymraes gyntaf i ddod i sylw'r byd fel cantores 1842-03-11 1897-01-24 Treffynnon
58 Catherine Prichard bardd Cymreig 1842-07-04 1909-03-29 Llanrhuddlad
59 Frances Hoggan meddyg 1843-12-20 1927-02-05 Aberhonddu
60 Fanny Mary Katherine Bulkeley-Owen awdures 1845 1927-11-25 Sir y Fflint Amwythig
61 Rachel Davies
720.Rahel o Fon photo portrait web.jpg
pregethwr a darlithydd 1846-08-25 1915-11-29 Ynys Môn
62 Mary Davies
Mair-Eifion.jpg
bardd (Mair Eifion) 1846-10-17 1882-10-08 Porthmadog Porthmadog
63 Elizabeth Phillips Hughes addysgydd 1851-07-12 1925-12-19 Caerfyrddin
64 Ann Harriet Hughes
Gwynneth.jpg
llenor 1852 1910-04-25 Talsarnau
65 Gwenllian Elizabeth Fanny Morgan
Gwenllian Morgan Mayor of Brecon.jpg
hynafiaethydd 1852-04-09 1939-11-07 Defynnog
66 Alice Jones
Ceridwen Peris.jpg
awdures 1852-12 1943-04-17 Llanllyfni
67 Mary Davies cantores opera o Gymru 1855-02-27 1930-06-22 Llundain
68 Sarah Jacob yr ymprydferch 1857-05-12 1869-12-17 Llanfihangel-ar-Arth
69 Clara Novello Davies
ClaraNovelloDavies.tiff
arweinydd corau 1861-04-07 1943-02-07 Caerdydd
70 Alice Helena Alexandra Williams llenor, artist a gwirfoddolwraig les 1863-03-12 1957-08-15 Penrhyndeudraeth Chelsea
71 Mia Arnesby Brown paentiwr 1867 1931 Cwmbrân
72 Alice Matilda Langland Williams awdur a Cheltgarwraig 1867-10-04 1950 Ystum Llwynarth
73 Eluned Morgan
Eluned Morgan.jpg
llenor 1870-03-20 1938-12-29 Bae Biskaia Patagonia
74 Sarah Winifred Parry awdures, a golygydd 1870-05-20 1953-02-12 Y Trallwng Croydon
75 Lucy Gwendolen Williams cerflunydd 1870-12-27 1955-02-11 New Ferry
76 Ruth Lewis
Portrait of Miss Caine (4674326).jpg
un o arloeswyr cofnodi alawon gwerin Cymru, cefnogydd mudiadau addysgol, crefyddol, dirwestol a dyngarol 1871-11-29 1946-08-26 Lerpwl
77 Caroline Skeel hanesydd 1872-02-09 1951-02-25 Hampstead Hendon
78 Edith Picton-Turbervill
Edith Picton-Turberville portrait.jpg
gweithwraig dros achosion menywod ac awdur 1872-06-13 1960-08-31 Fownhope Cheltenham
79 Winifred Coombe Tennant cennad i gynulliad cyntaf Cynghrair y Cenhedloedd, un o "ferched y bleidlais, meistres gwisgoedd Gorsedd Beirdd Ynys Prydain a chyfethrydd ( 1874-11-01 1956-08-31 Rodborough
80 Edith Nepean nofelydd 1876 1960-03-23 Llandudno Ealing
81 Fanny Winifred Edwards athrawes, llenor plant a dramodydd 1876-02-21 1959-11-16 Penrhyndeudraeth Ffestiniog
82 Gwen John
Gwen John - Self-Portrait.jpg
arlunydd 1876-06-22 1939-09-18 Hwlffordd Dieppe
83 Annie Foulkes golygydd blodeugerdd 1877-03-24 1962-11-12 Llanberis
84 Elizabeth Mary Jones athrawes a nofelydd 1877-06-21 1953-06-05 Rhydlewis
85 Elizabeth Watkin-Jones awdur llyfrau i blant 1877-07-13 1966-06-09 Nefyn
86 Berta Ruck awdur 1878-08-02 1978-08-11 Murree Aberdyfi
87 Gwendoline Davies casglydd celfyddydwaith a chymwynasydd 1882-02-11 1951-07-03 Cymru Rhydychen
88 Rose Davies actifydd y Blaid Lafur a henadur lleol 1882-09-16 1958-12-13 Aberdâr Ysbyty Brenhinol Caerdydd
89 Mary Myfanwy Wood cenhades yn Tsieina, 1908-1951 1882-09-16 1967-01-22 Llundain Shoreham-by-Sea
90 Margaret Mackworth, 2nd Viscountess Rhondda
Lady Margaret Mackworth.jpg
awdures, golygydd, a chadeirydd cwmnîau 1883-06-12 1958-07-20 Bayswater, Llundain Llundain
91 Laura Evans-Williams cantores 1883-09-07 1944-10-05 Henllan
92 Margaret Davies casglydd celfyddydwaith a chymwynasydd 1884-12-14 1963-03-13 Llandinam
93 Olive Wheeler Athro addysg 1886-05-04 1963-09-26 Aberhonddu Caerdydd
94 Gwendoline Joyce Trubshaw gweinyddwr cyhoeddus a gweithiwr cymdeithasol; 1887-04-01 1954-11-08 Llundain
95 Mary Williams ysgolhaig Ffrangeg 1887-06-26 1977-10-17 Aberystwyth Aberystwyth
96 Margaret Lindsay Williams
Margaret Lindsay Williams & painting of Warren G. Harding.jpg
arlunydd 1888
1888-06-18
1960-06-04 Caerdydd Llundain
97 Grace Wynne Griffith nofelydd 1888-02 1963-05-01 Niwbwrch
98 Mary Jane Evans adroddwraig 1888-02-03 1922-02-25 Cwm Tawe
99 Nansi Richards telynores 1888-05-14 1979-12-21 Pen-y-bont-fawr
100 Gwenan Jones addysgydd ac awdur 1889
1889-11-03
1971-01-12 Y Bala
101 Elizabeth Jane Louis Jones ysgolhaig 1889-04-28 1952-05-14 Llanilar
102 Dora Herbert Jones cantores a gweinyddydd 1890-08-26 1974-01-09 Llangollen
103 Kate Roberts
Cae'r Gors - the Kate Roberts Heritage Centre, Rhosgadfan - geograph.org.uk - 959903.jpg
llenor 1891-02-13 1985-04-04 Q29499111 Dinbych
104 Ellen Evans prifathrawes Coleg Hyfforddi Morgannwg, y Barri 1891-03-10 1953-09-26 Y Gelli, Rhondda Cynon Taf
105 Jane Helen Rowlands ieithydd, athrawes a chenhades 1891-04-03 1955-02-12 Porthaethwy ardal Karimganj
106 Leila Megane
Leila Megane.jpg
cantores opera Cymreig 1891-04-05 1960-01-02 Bethesda
107 Morfydd Llwyn Owen cyfansoddwr, pianydd, a chantores 1891-10-01 1918-09-07 Trefforest Abertawe
108 Lily Newton botanegydd 1893-01-26 1981-03-26 Pensford, Gwlad yr Haf Pontardawe
109 Janet Evans gohebydd a gwas sifil 1894 1970-12-11 Llundain
110 Kathleen Freeman clasurydd ac awdur 1897-06-22 1959-02-21 Caerdydd Llaneirwg
111 Susannah Jane Rankin gweinidog (A) a chenhades ym Mhapwa 1897-11-26 1989-07-24 Sir Drefaldwyn Awstralia
112 Cassie Jane Davies addysgydd a chenedlaetholwraig 1898-03-20 1988-04-17 Tregaron
113 Gwenfron Moss cenhades yn Tsieina ac India 1898-07-27 1991-08-10 Coedpoeth Cymru
114 Dorothy Rees gwleidydd Llafur a henadur 1898-07-29 1987-08-20
1987-08
Y Barri
115 Mai Jones pianydd, cyfansoddwr a chynhyrchydd rhaglenni ysgafn ar y radio 1899-02-06 1960-05-07 Casnewydd Cymru
116 Dorothy Edwards nofelydd 1902-08-18 1934-01-06 Cwm Ogwr Gorsaf reilffordd Caerffili
117 Ceinwen Rowlands cantores 1905-01-15 1983-06-12 Caergybi Ysbyty Clattebridge
118 Rachel Thomas Actores o Gymraes 1905-02-10 1995-02-08 Alltwen Caerdydd
119 Grace Williams
086e53 f599b34e9fc646349cccd5987b6176cd.webp
cyfansoddwraig 1906-02-19 1977-02-10 Y Barri
120 F. Gwendolen Rees helmintholegydd (yn astudio llyngyr), Athro Soleg 1906-07-03 1994-10-04 Abercynon Aberystwyth
121 Barbara Brooke, Barwnes Brooke o Ystradfellte gwleidydd 1908-01-14 2000-09-01 Llan-wern
122 Louie Myfanwy Thomas nofelydd 1908-02-29 1968-01-25 Treffynnon Rhuthun
123 Elen Roger Jones
Elen Roger Jones.jpg
actores ac athrawes. 1908-08-27 1999-04-15 Marianglas
124 Mildred Elsie Eldridge artist Prydeinig 1909
1909-08-01
1991-03-10 Wimbledon
125 Enid Wyn Jones gwraig nodedig am ei gweithgarwch ym mywyd crefyddol a chymdeithasol Cymru a Lloegr 1909
1909-01-17
1967 Wrecsam
126 Eirene White gwleidydd 1909-11-07 1999-12-23 Belffast
127 Kate Bosse-Griffiths Eifftolegydd ac awdures 1910-06-16
1910-07-16
1998-04-04 Lutherstadt Wittenberg Abertawe
128 Annie Davies cynhyrchydd radio, a theledu'n ddiweddarach 1910-06-16 1970-05-07 Tregaron
129 Amy Parry-Williams cantores ac awdur 1910-12-18 1988-01-28 Pontyberem Aberystwyth
130 Myfanwy Haycock artist ac awdur 1913-03-23 1963-11-09 Pontnewynydd
131 Dorothy Squires 1915-03-25 1998-04-14 Pontyberem Llwynypia
132 Rosalind Rusbridge athrawes ac ymgyrchydd heddwch 1915-04-19 2004-07-09 Abertawe Bryste
133 Rachel Bromwich ysgolhaig 1915-07-30 2010-12-15 Hove Aberystwyth
134 Y Dywysoges Lilian, Duges Halland
Lilian of Sweden 1940s as Mrs. Craig.jpg
1915-08-30 2013-03-10 Abertawe Djurgården, Sweden
135 Dilys Elwyn-Edwards cyfansoddwraig 1918-08-19 2011-01-13 Dolgellau Llanberis
136 Menna Gallie awdur 1919-03-18 1990-06-17 Ystradgynlais
137 Frances Môn Jones telynores ac athrawes 1919-10-20 2000-09-08 Brychdyn Llanfair Caereinion
138 Marion Eames nofelydd hanes 1921-02-05 2007-04-03 Penbedw
139 Jennie Eirian Davies awdur Cymraeg 1925-02-06 1982-05-06 Llanpumsaint
140 Catherine Glyn Davies hanesydd athroniaeth ac ieithyddiaeth, a chyfieithydd 1926-09-26 2007-02-22 Trealaw Aberystwyth
141 Audrey Evelyn Jones athrawes ac ymgyrchydd dros hawliau menywod 1929-10-15 2014-08-16 Bushey Caerdydd
142 Hafina Clwyd awdur a cholofnydd 1936-07-01 2011-03-14 Gwyddelwern
143 Val Feld gwleidydd 1947-10-29 2001-07-17 Bangor
144 Kathryn Jenkins ysgolhaig a hanesydd emynyddiaeth 1961-06-09 2009-05-03 Tonypandy Llangybi
145 Sidney Griffith Diwygiwr crefyddol o Sir Conwy 1752-05-31
146 Catrin ferch Gruffudd ap Hywel bardd
147 Catrin ferch Gruffudd ap Ieuan ap Llywelyn Fychan bardd
148 Judith Godwin un o ohebwyr Howel Harris 1746-01-25 Cymru
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Y rhestr cyflawn[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr o'r holl gofnodion (dynion a merched) a geir ar y Bywgraffiadur Cymreig Arlein

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Y Bywgraffiadur ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru; 'Mwy am Y Bywgraffiadur Cymreig';] adalwyd 5 Chwefror 2015
  2. Jenkins ar y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 5 Chwefror 2015

Dolen allanol[golygu | golygu cod y dudalen]