Saesneg

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Saesneg
English
Ynganiad IPA

/ˈɪŋɡlɪʃ /[1]

Siaredir yn (gweler isod)
Cyfanswm siaradwyr Iaith gyntaf: 309–400 miliwn
Ail iaith: 199 miliwn–1.4 biliwn[2][3]
Cyffredinol: 500 miliwn–1.8 biliwn[3][4]
Teulu ieithyddol Indo-Ewropeaidd
System ysgrifennu Lladin (Amrywiolyn Lloegr)
Statws swyddogol
Iaith swyddogol yn 53 gwlad
Y Cenhedloedd Unedig
Undeb Ewropeaidd
Y Gymanwlad
Cyngor Ewrop
NATO
CMRGA
STA
SyGI
SYyCT
CUDAD
Rheoleiddir gan Nid oes rheoliad swyddogol
Codau ieithoedd
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Wylfa Ieithoedd 52-ABA
Anglospeak.svg

     Gwledydd lle mai iaith swyddogol neu de facto yw'r Saesneg, neu iaith genedlaethol      Gwledydd lle mai iaith swyddogol yw hi ond nid yn brif iaith

EN (ISO 639-1)

Iaith frodorol Lloegr ydyw Saesneg (English). Mae'n un o ddwy iaith swyddogol Cymru (ynghyd â'r Gymraeg) yn ogystal, ac yn un o ieithoedd mwyaf y byd.

Datblygodd y Saesneg o iaith llwythau Germanaidd ag ymsefydlodd ym Mhrydain rhwng y bumed a'r seithfed ganrif gan ddisodli iaith a diwylliant y Brythoniaid brodorol o rannau helaeth o dde Prydain a chreu'r teyrnasoedd Eingl-Sacsonaidd. Erbyn y ddegfed ganrif roedd y teyrnasoedd hyn wedi uno i greu teyrnas Lloegr. Lledodd y Saesneg drwy'r byd yn sgîl anturiaethau imperialaidd y Saeson a arweiniodd at greu gwladfeydd Seisnig mewn sawl rhan o'r byd.

Oherwydd ei lle fel iaith mwyafrif yr Unol Daleithiau, mae'r Saesneg wedi dod yn brif iaith y byd ar gyfer cyfathrebu rhyngwladol. Dysgir Saesneg fel ail iaith yn fwy nag unrhyw iaith arall, ond y ffurf Americanaidd ar yr iaith a ddysgir yn amlach na'r ffurf Seisnig.

Mae llenyddiaeth Saesneg yn un o'r llenyddiaethau mwyaf yn y byd, a'i gwreiddiau'n gorwedd yn y cyfnod Eingl-Sacsonaidd. Mewn canlyniad i'r dirywiad yn nifer y siaradwyr Cymraeg a'r Seisnigeiddio yn y wlad, mae gan Gymru ei llenyddiaeth Saesneg hefyd: ysgrifennodd Dylan Thomas ei storïau a'i gerddi yn Saesneg, er enghraifft.

Ymadroddion[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Saesneg: English
  • Pa hwyl: Hello
  • Bore da: Good morning
  • Hwyl Fawr: Goodbye
  • Os gwelwch yn dda: please
  • Diolch: thank you
  • Cymraeg: Welsh
  • Sut mae?: All right?
  • Sut ydych chi?: How are you?
  • Rydw i'n: I am
  • Ble mae'r ysgol?: Where's the school?
  • Ble mae'r ysbyty?: Where's the hospital?

Gramadeg Saesneg[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gramadeg yr iaith Saesneg yn weddol debyg i'r Gymraeg i'w chymharu â'r Tsieiniaidd er enghraifft, gan fod y ddwy iaith yn dod o'r teulu Indo-Ewropeaidd. Serch hyn mae gramadeg yr ieithoedd Romawns a'r Almaeneg llawer yn fwy tebyg i Saesneg nag ydyw i'r Gymraeg.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. English Adjective - Oxford Advanced Learner's Dictionary - Gwasg Prifysgol Rhydychen ©2010.
  2. gweler: Ethnologue (1984 amcangyfrif); The Triumph of English, The Economist, Rhag. 20, 2001; Ethnologue (1999 amcangyfrif);  20,000 Teaching Jobs. Oxford Seminars.
  3. 3.0 3.1  Lecture 7: World-Wide English. EHistLing.
  4. Ethnologue (1999 amcangyfrif);
Wikipedia
Argraffiad Saesneg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd
Globe of letters.svg Eginyn erthygl sydd uchod am iaith. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am Saesneg
yn Wiciadur.