Tudful

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Santes Tudful, Eglwys Gadeiriol Llandaf
Afbais Cyngor Merthyr Tudful, gyda'r Santes Tudful

Santes a roes ei henw i dref Merthyr Tudful oedd Tudful (bu farw c. 480).[1]

Hanes a thraddodiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd Tudful yn un o 24 o ferched Brychan Brycheiniog. [2]Priododd Cynged ap Cadell Deyrnllwg ac roedd hi yn fam i Brochwel Ysgithrog ac yn famgu i Tysilio. Yn 480 roedd ar ei ffordd i ymweld â thad pan cafodd ei lladd "gan baganiaid" ger Merthyr Tudful.[1].

Fodd bynnag, gall 'merthyr' yn y Gymraeg olygu "eglwys (er cof am sant neu ar ei fedd)"; ceir enwau lleol tebyg eraill yn ne Cymru, e.e. Merthyr Cynog, Merthyr Dyfan a Merthyr Mawr, a cheir merther yn y Gernyweg a merzher yn Llydaweg hefyd, i gyd mewn enwau lleoedd.[3] Gall fod y hanes am ei lladd wedi datblygu fel ymgais i esbonio'r enw "Merthyr Tudful".

Bu yn santes poblogaidd gyda'r werin yn yr Oesoedd Canol ond ceisiodd yr Eglwys Catholig gwanychu cred y werin ynddi.

Ei dydd gŵyl yw 23 Awst.

Eicon o Santes Tudful, yn Eglwys Santes Tudful, yng nghanol tref Merthyr.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyn Dŵr, 2001).
  2. Jones, T.T. 1977, The daughters of Brychan, Brycheiniog Cyf.XVII
  3. Geiriadur Prifysgol Cymru, cyfrol III, tud. 2436.