Gwenfaen

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Gwenfaen
St. Gwenfaen's Well, Rhoscolyn Head, Ynys Gybi. - geograph.org.uk - 108900.jpg
Ffynnon Wenfaen, Ynys Gybi.
Ganwyd 6 canrif Edit this on Wikidata
Cymru Edit this on Wikidata
Man preswyl Llanfair-yn-Neubwll, Llanfihangel-yn-Nhywyn, Rhoscolyn Edit this on Wikidata
Cenedl Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth meudwy Edit this on Wikidata
Blodeuodd 550 Edit this on Wikidata
Dydd gŵyl 4 Tachwedd Edit this on Wikidata
Tad Pawl Hen Edit this on Wikidata

Santes o'r 6g oedd Gwenfaen.

Hanes a thraddodiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Dywedir bod Gwenfaen yn ferch i Pawl Hen a (Peulin) ac iddi sefydlu cymuned Gristnogol yn Rhoscolyn yn y 6g. Gŵr 'o Fanaw' oedd ei thad, a dywedir iddo symud o Reged (Cumbria) i Ynys Manaw ac mai yno y ganed Gwenfaen.[1]

Chwedl[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir chwedl sy'n adrodd fel y cafodd Gwenfaen ei hymlid o'i chell gan y derwyddon ac iddi ddianc o'u gafael trwy ddringo craig ar yr arfordir ger Rhoscolyn. Daeth y llanw i mewn i rwystro'r derwyddon a chafodd Gwenfaen ei dwyn ymaith gan angylion.[2]

Cysegriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Yr unig eglwys a gysylltir â'r santes hon yw eglwys plwyf Rhoscolyn ar Ynys Gybi, Ynys Môn. Ceir Ffynnon Wenfaen ger yr eglwys. Roedd ganddi enw am iacháu pobl yn dioddef o salwch meddwl. Cysgodir y ffynnon sanctaidd gan adeilad bychan gyda dwy sedd o garreg wrth y ffynnon ei hun. Arferai pobl daflu dwy garreg wen i'r ffynnon i gael eu gwella; arfer sy'n adlewyrchu ystyr amlwg yr enw 'Gwenfaen' (ond sylwer bod gwen yn gallu golygu 'sanctaidd' hefyd.[1] Ar un adeg roedd Eglwys Wenfaen yn lle o bwys ym mywyd crefyddol yr ynys. Roedd ganddi gapeli perthynol yn Llanfair-yn-Neubwll a Llanfihangel-yn-Nhywyn. Cofnodir 'Llanwenfaen' fel hen enw Rhoscolyn.[2]

Mae ei henw anghyffredin yn awgrymu tarddiad yng nghrefydd y Celtiaid efallai. Mae ei Gwylmabsant ar y 4ydd a'r 5ed o Dachwedd.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dylid darllen yr erthygl hon ynghyd-destun "Santesau Celtaidd 388-680"

Rhestr o seintiau Cymru

Ysgol Gwenfaen, Rhoscolyn

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000).
  2. 2.0 2.1 SaintGwenfaen.org

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]