Rhiangar ach Brychan

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Rhiangar ach Brychan
Ganwyd 5G Edit this on Wikidata
Man preswyl Llanrhian, Aberhonddu Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth arweinydd crefyddol Edit this on Wikidata
Tad Brychan Edit this on Wikidata
Plant Cynidr Edit this on Wikidata

Santes o'r 5g oedd Rhiangar ac un o 24 o ferched Brychan Brycheiniog.[1] Roedd ganddi fab, Cynidr, oedd yn etifedd iddi. Ni wyddom enw ei dad ef. Roedd tiroedd Rhiangar yn ne Brycheiniog a gorllewin Henffordd.

Diffyg Cysegriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar wahân i eglwys yn Llech ym Maelienydd nid oes eglwysi sy'n parhau i ddwyn enw Rhiangar. Cyfeirir mewn hen ddogfennau at "lannau Rhiangar a Chynidr", a ail-gysegrwyd i Fair, mam Iesu yn ddiweddarach.[1] Ond ceir eglwysi sy'n dwyn enw ei mab: Llangynidr ym Mhowys ac Abersychir a Llanywern ble gelwir yr eglwysi yn "Eglwys Fair a Cynidr. Yn Nghantref ac yn Kenderchurch (eglwys Cynidr) mae'r cysegriad presennol hefyd wedi'i newid i Fair. Pan drosglwyddwyd awdurdod dros yr eglwys yn y Clas ar Wy i fynachdy Sant Pedr, Caerloyw yn 1088 cyfeiriwyd ati fel "eglwys sant Cynidr. Heddiw gelwir hi yn eglwys Sant Pedr.[1]

Mae Rhiangar yn enghraifft o santes sydd bron wedi mynd yn anghof oherwydd y tuedd Normanaidd i ail-gysegru eglwysi.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 Jones, T.T. 1977, The Daughters of Brychan, Brycheiniog XVII