Caerdydd

Oddi ar Wicipedia

Dinas Caerdydd
Arfbais
Motto: Y ddraig goch ddyry cychwyn
Lleoliad Dinas Caerdydd (Coch) o fewn Cymru (Gwyrdd)
Daearyddiaeth
Statws:	Dinas (1905)
Pencadlys:	Caerdydd
Arwynebedd:	140 km²
Cód ONS:	12PT
ISO 3166-2:	GB-CRF
Demograffeg
Poblogaeth (2001)	305,353 2,181 / km²
Gwleidyddiaeth
www.caerdydd.gov.uk
Gweithgor:	Dim rheolaeth gyffredinol
AS:	Kevin Brennan, Alun Michael, Julie Morgan, Jenny Willott

Caerdydd (Saesneg: Cardiff) yw dinas fwyaf Cymru a'i phrifddinas. Roedd Caerdydd yn dref fechan tan flynyddoedd cynnar y 19eg ganrif. Tyfodd yn gyflym gyda dyfodiad y chwyldro diwydiannol ac yn arbennig pan gysylltwyd y cymoedd â rheilffyrdd fel y gellid allforio glo o'r porthladd. Yn 1851 'roedd poblogaeth Caerdydd yn 20,000 ond erbyn 1911 roedd yn 182,000 ac erbyn 1991 roedd yn 269,000. Yn 1891 roedd Caerdydd yn allforio 708,000 o dunelli o lo: erbyn 1911 roedd yr allforion yn 10 miliwn tunnell.

Roedd porthladd Caerdydd yn cael ei adnabod fel Tiger Bay, ac ar un adeg hwn oedd un o borthladdoedd mwyaf prysur y byd. Ar ôl cyfnod hir o ddirywiad, mae'r ardal wedi cael ei hadnewyddu fel Bae Caerdydd. Gobeithir y daw yn ardal boblogaidd ar gyfer y celfyddydau, bywyd nos ac adloniant. Daw'r twf aruthrol yma ar ôl adeiladu argae ar draws y bae, gan greu llyn enfawr.Yr oedd hyn yn ddadleuol iawn ar y pryd, ac yr oedd hefyd yn ofid fod y gymuned leol a oedd yn bodoli yn Tiger Bay yn cael ei chwalu. Ym Mae Caerdydd yr ymsefydlodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ac yno mae Canolfan y Mileniwm sydd yn gartref i Urdd Gobaith Cymru ac Opera Cenedlaethol Cymru yn ogystal â Stadiwm y Mileniwm.

Cynnwys 1 Hanes 2 Cestyll 3 Cymunedau Caerdydd 4 Trafnidiaeth 5 Pobl o Gaerdydd 6 Eisteddfod Genedlaethol 7 Gefeilldrefi 8 Dolenni allanol

[golygu] Hanes

Ymwelodd Gerallt Gymro â Chaerdydd yn ystod ei daith trwy Gymru yn 1188.

[golygu] Cestyll

• Castell Caerdydd
• Castell Coch
• Castell Sain Ffagan

Castell Caerdydd

Canolfan Mileniwm Cymru

Stadiwm y Mileniwm

[golygu] Cymunedau Caerdydd

Caerau Castell, Y Cathays Cyncoed Eglwys Newydd, Yr Gabalfa Glanyrafon Hen Laneirwg Llandaf Llanisien Llanrhymni	Llysfaen Mynydd Bychan Pen-twyn Pentyrch Plasnewydd Pontprennau Radur a Threforgan Rhath, Y Rhiwbeina Sain Ffagan Sblot, Y	Tre-Biwt Tredelerch Treganna Trelái Trelluest Tyllgoed Tongwynlais Trowbridge Waunadda Ystum Taf

[golygu] Trafnidiaeth

Mae'r rhwydwaith trafnidiaeth cyhoeddus yn y ddinas yn cael ei redeg gan Bws Caerdydd a Trenau Arriva Cymru. Mae'r rhwydwaith yn cynnwys wyth rheilffordd, i Faesteg, Bro Morgannwg a Maes Awyr Caerdydd, Treherbert, Merthyr Tudfil ac Aberdâr, Coryton, Rhymni, a Bae Caerdydd. Mae gan y ddinas 22 orsaf fel gorsafoedd Caerdydd Canolog a Chaerdydd Heol Y Frenhines, ill dwy yng nghanol y ddinas.

Mae Maes Awyr Rhyngwladol Caerdydd ym Mro Morgannwg.

[golygu] Pobl o Gaerdydd

[golygu] Eisteddfod Genedlaethol

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd ym 1883, 1899, 1938, 1960, 1978 a 2008. Am wybodaeth bellach gweler:

• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1883
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1899
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1938
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1960
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1978
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd a'r Cylch 2008

[golygu] Gefeilldrefi

Yr Almaen - Stuttgart (1955) Wcráin - Lugansk (1959) Llydaw - Naoned (1963) Tsieina - Xiamen (1983) Norwy - Hordaland (1996)

[golygu] Dolenni allanol

• Cyngor Caerdydd
• Prifysgol Caerdydd
• Menter Caerdydd Menter Iaith y ddinas

Siroedd a Dinasoedd Cymru

Siroedd, Bwrdreistrefi Sirol a Dinasoedd presennol Abertawe | Blaenau Gwent | Bro Morgannwg | Caerdydd | Caerffili | Casnewydd | Castell-nedd Port Talbot | Ceredigion | Conwy | Gwynedd | Merthyr Tudful | Pen-y-bont ar Ogwr | Powys | Rhondda Cynon Taf | Sir Benfro | Sir Ddinbych | Sir Fynwy | Sir y Fflint | Sir Gaerfyrddin | Torfaen | Wrecsam | Ynys Môn Siroedd gweinyddol 1974-1996 Clwyd | De Morgannwg | Dyfed | Gorllewin Morgannwg | Gwent | Gwynedd | Morgannwg Ganol | Powys Siroedd gweinyddol cyn ad-drefnu 1974 Sir Aberteifi | Sir Benfro | Sir Drefaldwyn | Sir Ddinbych | Sir Fynwy | Sir Faesyfed | Sir Feirionnydd | Sir Fôn | Sir Forgannwg | Sir Frycheiniog | Sir y Fflint | Sir Gaerfyrddin | Sir Gaernarfon

Dinasoedd yng Nghymru
Abertawe | Bangor | Caerdydd | Casnewydd | Tyddewi