Powys

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Mae'r erthygl yma am sir Powys. Am yr hen deyrnas ganoloesol gweler Teyrnas Powys.
Powys 1996-heddiw
CymruPowys.png
Powys 1976-1996
CymruPowysTraddod.png
Logo y Cyngor

Sir yn nwyrain canolbarth Cymru sy'n ymestyn ar hyd y gororau yw Powys. Cafodd ei henwi ar ôl teyrnas ganoloesol Powys. Mae'n cynnwys tiriogaeth hen siroedd Maldwyn, Maesyfed a Brycheiniog. Mae'n ardal wledig sy'n cynnwys sawl tref farchnad hanesyddol fel Machynlleth, Llanfair-ym-Muallt a'r Trallwng. Y Drenewydd yw canolfan weinyddol y sir, lle ceir prif swyddfeydd Cyngor Sir Powys.

Daearyddiaeth[golygu]

Mae Powys yn rhanbarth mawr sy'n ymestyn o fynyddoedd Y Berwyn yn y gogledd i fynyddoedd Bannau Brycheiniog yn y de. Yn y gorllewin ceir brynia'r Elenydd, tarddle'r afonydd Hafren a Gwy.

Hanes[golygu]

Gwêl yr hanesydd y Dr John Davies gysylltiad rhwng y gair Lladin pagus â'r ardal honno yng nghanolbarth Cymru, "Powys". Dywed: "Mae'n debygol bod perthynas rhwng y gair pagus a'r enw "Powys"; maent yn gytras felly â'r gair "pagan". Credir mai cnewyllyn teyrnas Powys oedd pagus neu gefn gwlad teyrnas y Cornovii ac i Bowys ehangu i gynnwys y diriogaeth honno..."[1]

Sedd yn Eglwys Crist, y Trallwng, gydag arfbais Powys.

Trefi a pentrefi[golygu]

Dyma restr o drefi a phrif bentrefi Powys:

Cestyll a hynafiaethau eraill[golygu]

Dolenni allanol[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. John Davies, Hanes Cymru (Llyfrau Penguin, 1990), tudalen 52.


Siroedd a Dinasoedd Cymru Map Cymru 1996 heb enwau.svg

Siroedd, Bwrdreistrefi Sirol a Dinasoedd presennol
Abertawe | Blaenau Gwent | Bro Morgannwg | Caerdydd | Caerffili | Casnewydd | Castell-nedd Port Talbot | Ceredigion | Conwy | Gwynedd | Merthyr Tudful | Pen-y-bont ar Ogwr | Powys | Rhondda Cynon Taf | Sir Benfro | Sir Ddinbych | Sir Fynwy | Sir y Fflint | Sir Gaerfyrddin | Torfaen | Wrecsam | Ynys Môn
Siroedd gweinyddol 1974-1996
Clwyd | De Morgannwg | Dyfed | Gorllewin Morgannwg | Gwent | Gwynedd | Morgannwg Ganol | Powys
Siroedd gweinyddol cyn ad-drefnu 1974
Sir Aberteifi | Sir Benfro | Sir Drefaldwyn | Sir Ddinbych | Sir Fynwy | Sir Faesyfed | Sir Feirionnydd | Sir Fôn | Sir Forgannwg | Sir Frycheiniog | Sir y Fflint | Sir Gaerfyrddin | Sir Gaernarfon


CymruPowys.png Eginyn erthygl sydd uchod am Bowys. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.