Powys
Oddi ar Wicipedia
- Mae'r erthygl yma am sir Powys. Am yr hen deyrnas ganoloesol gweler Teyrnas Powys.
| Powys 1996-heddiw | |
 |
|
| Powys 1976-1996 | |
 |
Sir yn nwyrain canolbarth Cymru sy'n ymestyn ar hyd y gororau yw Powys. Cafodd ei henwi ar ôl teyrnas ganoloesol Powys. Mae'n cynnwys tiriogaeth hen siroedd Maldwyn, Maesyfed a Brycheiniog. Mae'n ardal wledig sy'n cynnwys sawl tref farchnad hanesyddol fel Machynlleth, Llanfair-ym-Muallt a'r Trallwng. Y Drenewydd yw canolfan weinyddol y sir, lle ceir prif swyddfeydd Cyngor Sir Powys.
Cynnwys |
[golygu] Daearyddiaeth
Mae Powys yn rhanbarth mawr sy'n ymestyn o fynyddoedd Y Berwyn yn y gogledd i fynyddoedd Bannau Brycheiniog yn y de. Yn y gorllewin ceir brynia'r Elenydd, tarddle'r afonydd Hafren a Gwy.
[golygu] Hanes
Gwêl yr hanesydd y Dr John Davies gysylltiad rhwng y gair â'r ardal honno yng nghanolbarth Cymru, "Powys". Dywed, "Mae'n debygol bod perthynas rhwng y gair pagus a'r enw "Powys"; maent yn gytras felly â'r gair "pagan". Credir mai cnewyllyn teyrnas Powys oedd pagus neu gefn gwlad teyrnas y Cornovii ac i Bowys ehangu i gynnwys y diriogaeth honno..."[1]
- Aberhonddu
- Y Drenewydd
- Llanbrynmair, Llandrindod, Llanelwedd, Llanfair Caereinion, Llanfair-ym-Muallt, Llanfyllin, Llangurig, Llanidloes, Llansteffan, Llanwrtyd
- Machynlleth, Meifod
- Rhaeadr Gwy
- Y Trallwng
- Ystradgynlais
[golygu] Cestyll a hynafiaethau eraill
- Abaty Cwm Hir
- Abaty Ystrad Marchell
- Castell Dolforwyn
- Castell Powys
- Eglwys gadeiriol Aberhonddu
- Priordy Llanddewi Nant Hodni
[golygu] Dolenni allanol
[golygu] Cyfeiriadau
- ↑ Hanes Cymru gan y Dr John Davies; Cyhoeddwyd gan Penguin, 1990; tudalen 52.
Abaty Cwm-hir · Abercraf · Aberedw · Aberhafesb · Aberhonddu · Aberhosan · Aberllynfi · Aber-miwl · Aberriw · Abertridwr · Aberysgir · Bachelldref · Betws Cedewain · Beulah · Bontnewydd ar Wy · Bronllys · Bugeildy · Caersws · Capel Isaf · Capel Uchaf · Capel-y-ffin · Carno · Castell Caereinion · Castell Madog · Castell Paun · Cathedin · Cefn Cantref · Cegidfa · Ceri · Y Clas-ar-Wy · Cleirwy · Cnwclas · Coelbren · Commins Coch · Crai · Craig-y-nos · Crossgates · Crucywel · Cwmdu · Darowen · Defynnog · Dolanog · Y Drenewydd · Eisteddfa Gurig · Erwd · Felin-fach · Ffrwdgrech · Y Gelli Gandryll · Glantwymyn · Glascwm · Y Groes · Heol Senni · Kingswood · Libanus · Llan · Llanafan Fawr · Llanandras · Llanarmon Mynydd Mawr · Llanbadarn Fynydd · Llanbadarn-y-garreg · Llanbister · Llanbrynmair · Llandrindod · Llandrinio · Llandyfaelog Tre'r-graig · Llandysilio · Llanddew · Llanddewi yn Hwytyn · Llanddewi Ystradenni · Llanelwedd · Llanerfyl · Llanfair Caereinion · Llanfair Llythynwg · Llanfair-ym-Muallt · Llanfechain · Llanfihangel Nant Brân · Llanfihangel Nant Melan · Llanfihangel Rhydieithon · Llanfihangel Tal-y-llyn · Llanfihangel-yng-Ngwynfa · Llanfrynach · Llanfyllin · Llangadfan · Llangamarch · Llangasty Tal-y-llyn · Llangatwg · Llangedwyn · Llangors · Llangurig · Llangynidr · Llangynllo · Llangynog · Llangynyw · Llanhamlach · Llanidloes · Llanigon · Llanllugan · Llanllwchaearn · Llanllŷr-yn-Rhos · Llanrhaeadr-ym-Mochnant · Llansantffraed (Aberhonddu) · Llansantffraed-yn-Elfael · Llansantffraid-ym-Mechain · Llanwddyn · Llanwnnog · Llanwrin · Llanwrthwl · Llanwrtyd · Llanwyddelan · Llanymynech · Llanywern · Llechfaen · Llywel · Llwydiarth · Machynlleth · Manafon · Meifod · Merthyr Cynog · Mochdre · Nant Glas · Nantmel · Pencelli · Penegoes · Pengefnffordd · Penisarcwm · Pennant Melangell · Pentref Dolau Honddu · Penybont · Pen-y-bont-fawr · Pilalau · Pont-faen · Pont Llogel · Pontrobert · Pontsenni · Pwllgloyw · Rhaeadr Gwy · Sant Harmon · Sgethrog · Sycharth · Talgarth · Tal-y-bont ar Wysg · Tirabad · Y Trallwng · Trecastell · Trefaldwyn · Trefeca · Trefeglwys · Trefyclawdd · Tregynon · Trelystan · Tre'r-llai · Tretŵr · Trewern · Walton · Yr Ystog · Ystradgynlais
Eginyn erthygl sydd uchod am Bowys. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato
