Powys

Mae'r erthygl yma am sir Powys. Am yr hen deyrnas ganoloesol gweler Teyrnas Powys.

Powys 1996-heddiw

Powys 1976-1996

Logo y Cyngor

Sir yn nwyrain canolbarth Cymru sy'n ymestyn ar hyd y gororau yw Powys. Cafodd ei henwi ar ôl teyrnas ganoloesol Powys. Mae'n cynnwys tiriogaeth hen siroedd Maldwyn, Maesyfed a Brycheiniog. Mae'n ardal wledig sy'n cynnwys sawl tref farchnad hanesyddol fel Machynlleth, Llanfair-ym-Muallt a'r Trallwng. Y Drenewydd yw canolfan weinyddol y sir, lle ceir prif swyddfeydd Cyngor Sir Powys.

Daearyddiaeth

Mae Powys yn rhanbarth mawr sy'n ymestyn o fynyddoedd Y Berwyn yn y gogledd i fynyddoedd Bannau Brycheiniog yn y de. Yn y gorllewin ceir brynia'r Elenydd, tarddle'r afonydd Hafren a Gwy.

Hanes

Gwêl yr hanesydd y Dr John Davies gysylltiad rhwng y gair Lladin pagus â'r ardal honno yng nghanolbarth Cymru, "Powys". Dywed: "Mae'n debygol bod perthynas rhwng y gair pagus a'r enw "Powys"; maent yn gytras felly â'r gair "pagan". Credir mai cnewyllyn teyrnas Powys oedd pagus neu gefn gwlad teyrnas y Cornovii ac i Bowys ehangu i gynnwys y diriogaeth honno..."

Trefi a pentrefi

Dyma restr o drefi a phrif bentrefi Powys:

• Aberhonddu
• Y Drenewydd
• Llanbrynmair, Llandrindod, Llanelwedd, Llanfair Caereinion, Llanfair-ym-Muallt, Llanfyllin, Llangurig, Llanidloes, Llansteffan, Llanwrtyd
• Machynlleth, Meifod
• Rhaeadr Gwy
• Y Trallwng
• Ystradgynlais

Cestyll a hynafiaethau eraill

• Abaty Cwm Hir
• Abaty Ystrad Marchell
• Castell Dolforwyn
• Castell Powys
• Eglwys gadeiriol Aberhonddu
• Priordy Llanddewi Nant Hodni

Dolenni allanol

• Cyngor Sir Powys

Cyfeiriadau

Trefi a phentrefi Powys

Abaty Cwm-hir  · Aberbrân  · Abercegir  · Abercraf  · Aberedw  · Abergwesyn  · Abergwydol  · Aberhafesb  · Aberhonddu  · Aberhosan  · Aberllynfi  · Aber-miwl  · Aberriw  · Abertridwr  · Aberysgir  · Adfa  · Arddlin  · Bachelldref  · Y Batel  · Betws Cedewain  · Beulah  · Bochrwyd  · Bontdolgadfan  · Bontnewydd ar Wy  · Bronllys  · Bugeildy  · Burgedin  · Bwlch  · Caersŵs  · Capel Isaf  · Capel Uchaf  · Capel-y-ffin  · Carno  · Casgob  · Castell Caereinion  · Castell Madog  · Castell Paun  · Cathedin  · Cefn Cantref  · Cefn-gwyn  · Cegidfa  · Cemais  · Ceri  · Cilmeri  · Y Clas-ar-Wy  · Clatter  · Cleirwy  · Cnwclas  · Coelbren  · Commins Coch  · Crai  · Craig-y-nos  · Crossgates  · Crucywel  · Crugion  · Cwmdu  · Cwm-twrch  · Cwrt-y-gollen  · Darowen  · Defynnog  · Derwen-las  · Dolanog  · Dolfor  · Y Drenewydd  · Dylife  · Eisteddfa Gurig  · Erwd  · Esgairgeiliog  · Evenjobb  · Felindre, Maldwyn  · Felin-fach  · Y Foel  · Ffrwdgrech  · Gaer  · Garth  · Y Gelli Gandryll  · Glangrwyne  · Glan-miwl  · Glantwymyn  · Glascwm  · Y Groes  · Gwenddwr  · Heol Senni  · Hyssington  · Kingswood  · Kinnerton  · Libanus  · Llan  · Llanafan Fawr  · Llanandras  · Llananno  · Llanarmon Mynydd Mawr  · Llanbadarn Fynydd  · Llanbadarn Garreg  · Llanbister  · Llanbrynmair  · Llandinam  · Llandrindod  · Llandrinio  · Llandyfaelog Tre'r-graig  · Llandysilio  · Llandysul  · Llanddew  · Llanddewi yn Hwytyn  · Llanddewi Ystradenni  · Llanelwedd  · Llanerfyl  · Llanfair Caereinion  · Llanfair Llythynwg  · Llanfair-ym-Muallt  · Llanfechain  · Llanfihangel Nant Brân  · Llanfihangel Nant Melan  · Llanfihangel Rhydieithon  · Llanfihangel Tal-y-llyn  · Llanfihangel-yng-Ngwynfa  · Llanfrynach  · Llanfyllin  · Llangadfan  · Llangadwaladr  · Llangamarch  · Llangasty Tal-y-llyn  · Llangatwg  · Llangedwyn  · Llangors  · Llangurig  · Llangynidr  · Llangynllo  · Llangynog  · Llangynyw  · Llanhamlach  · Llanidloes  · Llanigon  · Llanllugan  · Llanllwchaearn  · Llanllŷr-yn-Rhos  · Llanrhaeadr-ym-Mochnant  · Llansanffraid Cwmdeuddwr  · Llansantffraed (Aberhonddu)  · Llansantffraed-yn-Elfael  · Llansantffraid-ym-Mechain  · Llanwddyn  · Llanwnnog  · Llanwrin  · Llanwrthwl  · Llanwrtyd  · Llanwyddelan  · Llanymynech  · Llanywern  · Llawr-y-glyn  · Llechfaen  · Llowes  · Llys-wen  · Llywel  · Llwydiarth  · Machynlleth  · Manafon  · Meifod  · Merthyr Cynog  · Mochdre  · Nant Glas  · Nantmel  · Pandy  · Pencelli  · Pencraig  · Penegoes  · Pengefnffordd  · Penisarcwm  · Pennant Melangell  · Pentrecelyn  · Pentref Dolau Honddu  · Penwyllt  · Penybont  · Pen-y-bont-fawr  · Pilalau  · Pipton  · Pont-faen  · Pont Llogel  · Pontneddfechan  · Pontrobert  · Pontsenni  · Pwllgloyw  · Rhaeadr Gwy  · Sant Harmon  · Sarn  · Sarnau, Brycheiniog  · Sarnau, Maldwyn  · Sgethrog  · Snead  · Sycharth  · Talachddu  · Talerddig  · Talgarth  · Tal-y-bont  · Tal-y-bont ar Wysg  · Tirabad  · Y Trallwng  · Trecastell  · Trefaldwyn  · Trefeca  · Trefeglwys  · Tref-y-clawdd  · Tregynon  · Trelystan  · Tre'r-llai  · Tretŵr  · Trewern  · Walton  · Yr Ystog  · Ystradgynlais

Eginyn erthygl sydd uchod am Bowys. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato