Cricieth

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cyfesurynnau: 52°55′01″N 4°14′11″W / 52.91697°N 4.23626°W / 52.91697; -4.23626

Cricieth
Criccieth beach.JPG
Adfeilion y castell Cymreig unigryw.
Cricieth is located in Gwynedd
Cricieth

Cricieth Gwynedd
Poblogaeth 1,826 (2001)
Cyfeirnod grid yr AO SH505385
Cymuned Cricieth
Sir Gwynedd
Sir seremonïol Gwynedd
Gwlad Cymru
Gwladwriaeth sofran Y Deyrnas Unedig
Tref bost CRICIETH
Rhanbarth cod post LL52
Cod deialu 01766
Yr Heddlu Gogledd Cymru
Tân Gogledd Cymru
Ambiwlans Cymru
Senedd yr Undeb Ewropeaidd Cymru
Senedd y DU Dwyfor Meirionnydd
Cynulliad Cymru Dwyfor Meirionnydd
Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Gwynedd

Tref hanesyddol ar arfordir deheuol Eifionydd yng Ngwynedd, gogledd Cymru, yw Cricieth (weithiau Criccieth neu Crugiaeth yn Gymraeg yn ôl rhai awdurdodau, gan gynnwys y gwasanaeth croeso, a hefyd Criccieth yn Saesneg). Yn y 14eg ganrif, mewn llythyr at Hywel y Fwyall, Ceidwad y Castell, "Cruciaith" oedd yr enw a ddefnyddiwyd.[1].

Saif amddiffynfa trawiadol Castell Cricieth fel cawr uwch y dref. Cyfeirnod OS: SH4968838012. Saif y dref 8km (5mill) i'r gorllewin o Borthmadog, 14 km (9mill) i'r dwyrain o Bwllheli a 27 km (17mill) i'r de o Gaernarfon. Roedd ganddi boblogaeth o tua 1,826 yn 2001.[2]

Enillodd y dref wobr Cymru yn ei Blodau yn 1999.

Hanes[golygu]

Cynhanes[golygu]

Gwyddom fod yma bobl yn byw'n yr ardal yn yr Oes Efydd cynnar, fel y dengys siambr gladdu Cerrig Cae Dyni i'r dwyrain o'r dref. Ceir olion cwpannau Celtaidd, sef celfyddyd gynnar ar y saith carreg, sy'n beth hynod o anghyffredin.[3] Ganganorum Promontorium (Penrhyn y Gangani) oedd enw Ptolemy ar yr ardal; llwyth Celtaidd o Iwerddon oedd y Gangani.

Oes y Tywysogion[golygu]

Prif erthygl: Castell Cricieth.

Codwyd y castell Cymreig hwn yn 1230 gan Lywelyn ab Iorwerth a reolodd yr ardal ers 1202; ond mae'r cofnodion ysgrifenedig yn nodi mai yn 1239 y'i codwyd, pan symudwyd pencadlys Eifionydd yma o Ddolbenmaen.

Fin nos

Tyfodd tref fechan wrth droed y Castell yn yr Oesoedd Canol.

Eisteddfod Genedlaethol[golygu]

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru yng Nghricieth ym 1975, ble'r enillodd Gerallt Lloyd Owen y gadair am ei awdl "Yr Afon".

Y tywydd yng Nghricieth[golygu]

Hinsawdd Cricieth
Mis Ion Chw Maw Ebr Mai Meh Gor Aws Med Hyd Tac Rha Blwyddyn
Tymheredd uchaf (cyfartalog) °C (°F) 8.0
(46.4)
8.0
(46.4)
9.0
(48.2)
11.0
(51.8)
14.0
(57.2)
17.0
(62.6)
18.0
(64.4)
19.0
(66.2)
17.0
(62.6)
14.0
(57.2)
11.0
(51.8)
9.0
(48.2)
12.92
(55.25)
Tymheredd isaf (cyfartalog) °C (°F) 3.0
(37.4)
3.0
(37.4)
4.0
(39.2)
5.0
(41.0)
8.0
(46.4)
10.0
(50.0)
12.0
(53.6)
12.0
(53.6)
11.0
(51.8)
9.0
(48.2)
6.0
(42.8)
4.0
(39.2)
7.25
(45.05)
dyddodiad mm (modfeddi) 83.8
(3.299)
55.9
(2.201)
66.0
(2.598)
53.3
(2.098)
48.3
(1.902)
53.3
(2.098)
53.3
(2.098)
73.7
(2.902)
73.7
(2.902)
91.4
(3.598)
99.1
(3.902)
94.0
(3.701)
845.8
(33.299)
Source: [4]

Dolenni allanol[golygu]

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i:

Cyfrifiad 2011[golygu]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[5][6][7]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Cricieth (pob oed) (1,753)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cricieth) (1,101)
  
64.2%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cricieth) (1085)
  
61.9%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Cricieth) (372)
  
46.4%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%
Cricieth a'r traeth

Cyfeiriadau[golygu]

  1. D. R. Johnston (gol.). Gwaith Iolo Goch (Gwasg y Brifysgol, 1988), cerdd rhif II.37
  2. Cyfrifiad 2001
  3. Gwefan Clifton Antiquarian Club; adalwyd 22/03/2012.
  4. The Weather Channel : Criccieth Weather Adalwyd 2009-08-17
  5. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12. . Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  6. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  7. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i:
WalesGwynedd.png Eginyn erthygl sydd uchod am Wynedd. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato