Llanfrothen

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Eglwys Brothen Sant, Llanfrothen.

Pentref a chymuned yng Ngwynedd yw Llanfrothen, a leolir ychydig i'r gogledd o dref Penrhyndeudraeth. Saif lle mae'r ffordd B4410 yn croesi'r briffordd A4085.

Gelwir y rhan hynaf o'r pentref yn Garreg, Llanfrothen, ac mae rhannau eraill o'r pentref ar wasgar i'r dwyrain a'r de-ddwyrain i Garreg, ar y ffordd fechan sy'n arwain i bentref Rhyd. Mae yno dafarn adnabyddus, y "Brondanw Arms" ("Y Ring" i bobl leol) ac ysgol gynradd. Ar y ffordd sy'n arwain i gyfeiriad Croesor mae Plas Brondanw, gynt yn gatref i'r pensaer Clough Williams-Ellis.

Gwasanaethodd yr emynydd Richard Jones (Cymro Gwyllt) (1772-1833) fel gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Llanfrothen, lle treuliodd y rhan helaeth o'i oes (roedd yn frodor o blwyf Llanystumdwy, Eifionydd).

Cysegrwyd yr eglwys i Sant Brothen, a oedd yn un o feibion Helig ap Glannog yn ôl traddodiad. Dywedir y claddwyd y sant yno.[1] Ceir Ffynnon Frothen (neu'r Hen Ffynnon) ar bwys yr eglwys. Ceir nifer o nodweddion pensaernïol yn yr eglwys yn cynnwys ffenestr o'r 13eg ganrif. Yn 1888 bu helynt enwog ynghylch hawl i gladdu ym mynwent yr eglwys, a'r achos hwn a ddaeth â David Lloyd George i amlygrwydd am y tro cyntaf. Mae bedd Mary Jones o Minffordd, a lofruddiwyd gan yr Hwntw Mawr yma.

Cyfrifiad 2011[golygu]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Llanfrothen (pob oed) (437)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfrothen) (296)
  
70.1%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfrothen) (270)
  
61.8%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfrothen) (72)
  
35.3%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%

Cyfeiriadau[golygu]

  1. T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000).
  2. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12. . Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  3. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  4. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.