Llandudno
Cyfesurynnau: 53°19′N 3°49′W / 53.32°N 3.82°W
| Llandudno | |
 Golygfa ar Landudno o Ben y Gogarth |
|
  Llandudno
Llandudno o fewn: Conwy |
|
| Poblogaeth | 20,100 |
|---|---|
| Prif ardal | Conwy |
| Sir seremonïol | Clwyd |
| Rhanbarth | |
| Gwlad | Cymru |
| Gwladwriaeth sofran | Y Deyrnas Unedig |
| Tref bost | LLANDUDNO |
| Cod deialu | 01492 |
| Yr Heddlu | Gogledd Cymru |
| Tân | Gogledd Cymru |
| Ambiwlans | Cymru |
| Senedd yr Undeb Ewropeaidd | Cymru |
| Senedd y DU | Aberconwy |
| Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Conwy | |
Tref arfordirol yn Mwrdeistref Sirol Conwy yw Llandudno, sy'n gorwedd ar benrhyn y Creuddyn i'r gogledd o Gonwy a Bae Colwyn. Mae ganddi boblogaeth o tua 15,000. Mae'n gorwedd ar y tir isel sydd rhwng tir mawr gogledd Cymru a Phen y Gogarth Fe'i hadeiladwyd yn bennaf yn y 19eg ganrif fel cyrchfan gwyliau ac mae ei phensaernïaeth hanesyddol yn enwog. Mae'n un o gyrchfannau twristaidd mwyaf poblogaidd gogledd Cymru. Daw ei henw o blwyf hynafol Sant Tudno. Mae Caerdydd 208.8 km i ffwrdd o Llandudno ac mae Llundain yn 322.5 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 23.2 km i ffwrdd.
Cynnwys |
Hanes[golygu]
Mae'r adeiladau yn y rhan fwyaf o'r dref yn perthyn i'r 19eg ganrif a'r 20fed ganrif, ond mae hanes ardal plwyf Llandudno yn cychwyn yn y cyfnod cynhanesyddol. Yn Oes yr Efydd dechreuwyd cloddio am gopr ar y Gogarth a bu diwydiant cloddio copr yn yr ardal hyd at y 19eg ganrif. Ceir cromlech a meini eraill ar y Gogarth.
Yn ôl traddodiad, sefydlodd Sant Tudno gell ar y mynydd yn y 6ed ganrif mewn man a nodir gan Eglwys Tudno heddiw. Dyma gyfnod y brenin Maelgwn Gwynedd hefyd, a gysylltir â Chaer Ddeganwy ac Eglwys Rhos.
Ar ddechrau'r 19eg ganrif dim ond pentref bychan, yn gartref i bysgotwyr a mwyngloddwyr copr a'u teuluoedd oedd wrth droed y Gogarth. Datblygwyd y tir wastad rhwng y Gogarth a Rhiwledyn yn y 19eg ganrif a chodwyd nifer o westai crand a thai. Y prif atyniad oedd y ddau draeth braf - Pen Morfa a Thraeth y Gogledd - a'r awyr iach. Tyfodd Llandudno i fod un o brif gyrchfannau gwyliau glan môr Cymru a gwledydd Prydain gyda nifer o'r ymwelwyr yn dod o ogledd-orllewin Lloegr i ddianc o'r dinasoedd am ysbaid, Roedd agor y lein reilffordd yn hwb anferth i'r diwydiant twristaidd ac yn ei anterth byddai rhai miloedd o ymelwyr yn cyrraedd y dref bob dydd yn yr haf.
Cyfryngau[golygu]
Gwasanaethir Llandudno gan orsaf radio cymunedol Tudno FM, sy'n darlledu yn Saesneg (yn bennaf) ac yn Gymraeg. Y Pentan yw'r papur bro lleol.
Cludiant[golygu]
Gwasanaethir y dref gan gangen rheilffordd o Gyffordd Llandudno, sy'n rhan o Reilffordd Dyffryn Conwy. Trwy orsaf y Cyffordd ceir gwasanaethau ar lein Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru i gyfeiriad Caergybi i'r gorllewin a dinas Caer i'r dwyrain. Bu Gorsaf Trenau Llandudno yn un o'r rhai mwyaf crand yng Nghymru ar un adeg, ond mae llawer o'r to haearn bwrw a gwydr wedi ei dynnu i lawr a dim ond rhan sy'n aros heddiw. Adeilad briciau coch a godwyd yn y 19eg ganrif yw'r orsaf.
Mae Llandudno yn ganolfan gwasanaethau bysiau lleol gyda nifer o wasanaethau yn ei chysylltu â'r trefi a phentrefi lleol. Mae'r rhan fwyaf o'r gwasanaethau hyn yn cael eu rhedeg gan gwmni Arriva Cymru.
Pobl o Landudno[golygu]
- Thomas Jones (Tudno) - bardd, newyddiadurwr ac offeiriad (19eg ganrif)
- Richard Parry (Gwalchmai) - bardd o Sir Fôn (19eg ganrif) a fu'n gweinidog yn y dref ac a gladdwyd yn Eglwys Rhos
- Lewis Valentine - gwasanaethai fel gweinidog yn y dref rhwng y ddau ryfel byd
- Alun Tudor Lewis (1905 - 1986) - awdur straeon byrion
Eisteddfod Genedlaethol[golygu]
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn Llandudno ym 1896 a 1963. Am wybodaeth bellach gweler:
Chwaraeon[golygu]
Mae'r dref yn gartref i C.P.D. Llandudno, sy'n cystadlu yn y Gynghrair Undebol. Ceir maes criced yn y dref, cartref Clwb Criced Llandudno.
Delweddau[golygu]
-
Mynyddoedd Eryri o Ben y Gogarth
-
Bae Llandudno o'r pier
-
Pier Llandudno
-
Lle chwarae plant ar y pier
-
Gorsaf Tramiau y Gogarth a hen adeilad Fictorianaidd
-
Pen y Gogarth: y tŷ bwyta
-
Pen Morfa (West Shore), Llandudno
-
O Drwyn y Fuwch (Gogarth Fach) i gyfeiriad y pier a Phen y Gogarth; Llandudno.
-
Gwestai ar y dde a Thrwyn y Fuwch yn y cefn
-
Theatr Gogledd Cymru
-
Eglwys Unedig Gloddaeth (Presbyteraidd Saesneg gynt)
-
Gwylan yn synfyfyrio am ei chrystyn nesaf
-
Bwrlwm y dref a chreigiau Pen y Gogarth
-
Rhes o westai ger y prom, a dwy hen wreigan
-
Gwesty'r Grand ar y ffordd at y pier
-
Gwestai'r prom a'r haul yn machlud
Llyfryddiaeth[golygu]
- Ivor Wynne Jones, Llandudno, Queen of Welsh Resorts (ail arg. 2002)
Gweler hefyd[golygu]
Dolenni allanol[golygu]
Abergele · Bae Cinmel · Bae Colwyn · Bae Penrhyn · Betws-y-Coed · Betws yn Rhos · Bryn-y-maen · Bylchau · Capel Curig · Capel Garmon · Cefn Berain · Cefn-brith · Cerrigydrudion · Conwy · Craig-y-don · Cwm Penmachno · Cyffordd Llandudno · Dawn · Deganwy · Dolgarrog · Dolwen · Dolwyddelan · Dwygyfylchi · Eglwysbach · Esgyryn · Gellioedd · Glanwydden · Glasfryn · Gwytherin · Gyffin · Hen Golwyn · Henryd · Llanbedr-y-cennin · Llandrillo-yn-Rhos · Llandudno · Llanddoged · Llanddulas · Llanefydd · Llaneilian-yn-Rhos · Llanfairfechan · Llanfair Talhaearn · Llanfihangel Glyn Myfyr · Llangernyw · Llangwm · Llanrwst · Llanrhos · Llanrhychwyn · Llan Sain Siôr · Llansanffraid Glan Conwy · Llansannan · Llysfaen · Maenan · Y Maerdy · Melin-y-coed · Mochdre · Nebo · Pandy Tudur · Penmachno · Penmaenmawr · Pensarn · Pentrefelin · Pentrefoelas · Pentre-llyn-cymmer · Pentre Tafarn-y-fedw · Pydew · Rowen · Rhydlydan · Rhyd y Foel · Tal-y-bont · Tal-y-cafn · Trefriw · Tyn-y-groes · Tywyn · Ysbyty Ifan
Eginyn erthygl sydd uchod am fwrdeistref sirol Conwy. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato
