Llanrwst
Cyfesurynnau: 53°08′14″N 3°47′38″W / 53.13712°N 3.79378°W
| Llanrwst | |
 Tu Hwnt i'r Bont |
|
  Llanrwst
Llanrwst yn: Conwy |
|
| Poblogaeth | 3,037 (2001) |
|---|---|
| Cyfeirnod grid yr AO | SH800615 |
| Cymuned | Llanrwst |
| Prif ardal | Conwy |
| Sir seremonïol | Clwyd |
| Gwlad | Cymru |
| Gwladwriaeth sofran | Y Deyrnas Unedig |
| Tref bost | LLANRWST |
| Rhanbarth cod post | LL26 |
| Cod deialu | 0149264 |
| Yr Heddlu | Gogledd Cymru |
| Tân | Gogledd Cymru |
| Ambiwlans | Cymru |
| Senedd yr Undeb Ewropeaidd | Cymru |
| Senedd y DU | Aberconwy |
| Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Conwy | |
Mae Llanrwst yn dref fechan ar lan ddwyreiniol Afon Conwy yn Sir Conwy, tri chwarter y ffordd i fyny Dyffryn Conwy ar lôn yr A470, yng ngogledd Cymru. Mae Caerdydd 188.8 km i ffwrdd o Lanrwst ac mae Llundain yn 308.8 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 25 km i ffwrdd.
Mae Rheilffordd Dyffryn Conwy yn cysylltu'r dref â Llandudno yn y gogledd a Blaenau Ffestiniog yn y de. Tyfodd y dref o gwmpas y diwydiant gwlân ac roedd y dref yn adnabyddus am ei brethyn. Roedd gwneud telynnau yn ddiwydiant poblogaidd yno hefyd ac roedd galw mawr am gynnyrch gwneuthurwyr telynnau Llanrwst ledled Cymru. Erbyn heddiw twristiaeth yw'r prif ddiwydiant ynghyd ag amaethyddiaeth. Lleolir Gwasg Carreg Gwalch, un o gyhoeddwyr llai mwyaf llwyddianus Cymru, yn y dref.
Cynnwys |
Hanes [golygu]
Codwyd Y Bont Fawr dros Afon Conwy yn 1636. Y pensaer oedd Inigo Jones, yn ôl traddodiad. Yr ochr draw i'r bont mae plasdy hardd Tu Hwnt i'r Bont.
Yr Eglwys [golygu]
Adeiladwyd yr eglwys, sy'n gysegredig i Sant Crwst, yn 1170, ond mae'r safle'n hŷn na hynny. Yn yr eglwys mae Capel Gwydir ac yno ceir gweld beddrod Llywelyn Fawr, Tywysog Gwynedd, a symudwyd yno o Abaty Aberconwy. Yno hefyd mae beddrod cerfiedig sy'n coffháu Hywel Coetmor.
Enwogion [golygu]
- William Salesbury - cyfieithydd y Beibl, treuliodd ei lencyndod ym Mhlas Isa.
- Inigo Jones - pensaer enwog.
- Evan Jones (Ifan y Gorlan) (1787-1859) - telynor
- Robert Williams (Trebor Mai) - un o englynwyr gorau'r 19eg ganrif, a dreuliodd ran helaeth ei oes yn y dref.
- John Lloyd Williams (1854 - 1945) - cerddor a botanegydd, a aned ym Mhlas Isa.
- Peter Thomas (1920 - 2008) - y Ceidwadwr cyntaf i weithredu fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru (1970 - 1974), a aned yn y dref.
- Y Cyrff - band roc Cymraeg dylanwadol o'r 1980au.
Eisteddfod Genedlaethol [golygu]
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst ym 1951 a 1989. Am wybodaeth bellach gweler:
Cyfrifiad 2011 [golygu]
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[1][2][3]
Cyfeiriadau [golygu]
- ↑ "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
- ↑ Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
- ↑ Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
Gweler hefyd [golygu]
Enwogion [golygu]
Abergele · Bae Cinmel · Bae Colwyn · Bae Penrhyn · Betws-y-Coed · Betws yn Rhos · Bryn-y-maen · Bylchau · Capel Curig · Capel Garmon · Cefn Berain · Cefn-brith · Cerrigydrudion · Conwy · Craig-y-don · Cwm Penmachno · Cyffordd Llandudno · Dawn · Deganwy · Dolgarrog · Dolwen · Dolwyddelan · Dwygyfylchi · Eglwysbach · Esgyryn · Gellioedd · Glanwydden · Glasfryn · Gwytherin · Gyffin · Hen Golwyn · Henryd · Llanbedr-y-cennin · Llandrillo-yn-Rhos · Llandudno · Llanddoged · Llanddulas · Llanefydd · Llaneilian-yn-Rhos · Llanfairfechan · Llanfair Talhaearn · Llanfihangel Glyn Myfyr · Llangernyw · Llangwm · Llanrwst · Llanrhos · Llanrhychwyn · Llan Sain Siôr · Llansanffraid Glan Conwy · Llansannan · Llysfaen · Maenan · Y Maerdy · Melin-y-coed · Mochdre · Nebo · Pandy Tudur · Penmachno · Penmaenmawr · Pensarn · Pentrefelin · Pentrefoelas · Pentre-llyn-cymmer · Pentre Tafarn-y-fedw · Pydew · Rowen · Rhydlydan · Rhyd y Foel · Tal-y-bont · Tal-y-cafn · Trefriw · Tyn-y-groes · Tywyn · Ysbyty Ifan
