Rhestr ymosodiadau terfysgol

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Rhestr digwyddiadau terfysgol)
Neidio i: llywio, chwilio

Dyma restr digwyddiadau terfysgol, ac eithrio terfysgaeth wladwriaethol, terfysgaeth a noddir gan wladwriaethau, a bradlofruddiaethau.

1800–1899[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Ymosodiad theatr Liceu 7 Tachwedd 1893 Sbaen Barcelona, Sbaen ~20 Santiago Salvador Propaganda'r weithred
Ffrwydrad Café Terminus 12 Chwefror 1894 Ffrainc Paris, Ffrainc Taflodd bom i mewn i'r caffi. 1 19 Émile Henry Propaganda'r weithred

1900–1959[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Ffrwydrad Wall Street 16 Medi 1920 UDA Efrog Newydd, UDA Targed yr ymosodiad oedd Wall Street, canolfan ariannol yr Unol Daleithiau. Gyrrwyd ceffyl i mewn i'r stryd yn tynnu cert llawn deinameit a phelenni. Ni wyddys pwy yn union oedd yn gyfrifol, ond mae'n sicr roedd yn rhan o ymgyrch fomio'r anarchwyr Galleanaidd. 38 143 Anhysbys Anarchiaeth
Ffrwydrad Eglwys St Nedelya 16 Ebrill 1925 Bwlgaria Sofia, Bwlgaria Ffrwydrodd cromen Eglwys St Nedelya yn ystod angladd y Cadfridog Konstantin Georgiev, a gafodd ei lofruddio deuddydd ynghynt gan gomiwnyddion. Roedd y mwyafrif o'r meirw yn wleidyddion a swyddogion milwrol. 150 ~500 Plaid Gomiwnyddol Bwlgaria
Ymosodiad ar westy'r King David 22 Gorffennaf 1946 Jeriwsalem, Mandad Palesteina (heddiw Israel) Ffrwydrodd y gwesty King David, pencadlys y llywodraeth Brydeinig ym Mhalesteina, gan derfysgwyr Seionaidd yr Irgun. Hwn oedd yr achos waethaf o derfysgaeth yn ystod cyfnod y Prydeinwyr ym Mhalesteina (1920–48). 91 46 Irgun Gwrthryfel yr Iddewon yn erbyn Prydain

1960–1979[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Ffrwydrad Eglwys 16th Street 15 Medi 1963 UDA Birmingham, Alabama, UDA Ffrwydrodd bom o dan risiau Eglwys y Bedyddwyr yn Birmingham, gan dargedu cynulledifa o Americanwyr Affricanaidd. Bu farw pedair merch groenddu. Cafwyd tri dyn yn euog o'r drosedd, nifer o flynyddoedd wedi'r digwyddiad.[1] 4 14 KKK Hiliaeth, adlach i'r mudiad hawliau sifil
Lladdfa München 5–6 Medi 1972 Yr Almaen München, Yr Almaen Gemau Olympaidd yr Haf 1972 12 (+5) Medi Du Gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd

1980–1999[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Air India 182 23 Mehefin 1985 Cefnfor yr Iwerydd (parth awyr Iwerddon) 329 Babbar Khalsa Cenedlaetholdeb y Siciaid
Trychineb Lockerbie 21 Medi 1988 Yr Alban Lockerbie, Yr Alban Ffrwydrodd Pan Am 103 uwchben tref Lockerbie, ar ei daith o Lundain i Efrog Newydd. Bu farw pob un o'r deithwyr a'r criw, yn ogystal ag 11 o bobl ar y ddaear. Cyhuddwyd dau ddyn o Libia, a chafwyd un ohonynt yn euog. Honnir rhai i Muammar Gaddafi orchymyn yr ymosodiad. 270 Abdelbaset al-Megrahi
Ffrwydrad Canolfan Masnach y Byd 26 Chwefror 1993 UDA Efrog Newydd, UDA 6 1000+ Ramzi Yousef
Ffrwydradau Mumbai 12 Mawrth 1993 India Mumbai, India Ffrwydrodd 13 o fomiau. Trefnwyd gan Dawood Ibrahim, pennaeth y garfan drosedd D-Company, i ddial am lofruddiaethau Mwslimiaid yn Rhagfyr 1992 ac Ionawr 1993 a chwalu'r Babri Masjid gan dorf Hindŵaidd. 257 713 D-Company Trais grefyddol yn India
Ymosodiad sarin Matsumoto 27 Mehefin 1994 Japan Matsumoto, Japan sarin 8 200+ Aum Shinrikyo
Ymosodiad sarin Tokyo 20 Mawrth 1995 Japan Tokyo, Japan Ymosodiad nwy sarin ar reilffordd danddaearol Tokyo. 12 ~ 5500 Aum Shinrikyo
Ffrwydrad Dinas Oklahoma 19 Ebrill 1995 UDA Dinas Oklahoma, UDA Hwn oedd yr ymosodiad terfysgol waethaf yn yr Unol Daleithiau nes ymosodiadau 11 Medi, 2001. Gadawodd Timothy McVeigh cerbyd gyda bom y tu alla i Adeilad Ffederal Alfred P. Murrah. Honodd McVeigh ei fod yn targedu'r llywodraeth i ddial am warchae Waco. 168 500+ Timothy McVeigh a Terry Nichols Mudiad y milisia "Gwladgarol"
Lladdfa Budyonnovsk 14–19 Mehefin 1995 Rwsia Budyonnovsk, Rwsia 140+ 415+
Ffrwydrad Atlanta 27 Gorffennaf 1996 UDA Atlanta, UDA Gemau Olympaidd yr Haf 1996 2 100+ Eric Rudolph Trais yn erbyn erthyliad
Lladdfa Luxor 17 Tachwedd 1997 Yr Aifft Luxor, Yr Aifft 62 26+ Grŵp hollt al-Jama'a al-Islamiyya
Ffrwydradau llysgenadaethau UDA 7 Awst 1998 Cenia Nairobi, Cenia
Tansanïa Dar es Salaam, Tansanïa
Ffrwydrodd cerbydau bomiau y tu allan i lysgenadaethau'r Unol Daleithiau ym mhrifdinasoedd Cenia a Thansanïa. 224 4000+ al-Qaeda
Ffrwydrad Omagh 15 Awst 1998 Gogledd Iwerddon Omagh, Gogledd Iwerddon, DU 29 200+ Real IRA
Ffrwydradau fflatiau yn Rwsia Medi 1999 Rwsia Buynaksk, Moscfa, a Volgodonsk, Rwsia 293 651

2000–2009[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Ymosodiadau 11 Medi 2001 11 Medi 2001 UDA Efrog Newydd, Washington, D.C. a Pennsylvania, UDA 2977 (+19) 6000+ al-Qaeda
Ffrwydradau Bali 12 Hydref 2002 Indonesia Bali, Indonesia Ffrwydrodd bom mewn pac gan hunanfomiwr yng nghlwb nos Paddy's Bar yn ardal Kuta ar ynys Bali. Symudodd y mynychwyr i mewn i'r stryd, ac yno ffrwydrodd bom car y tu allan i'r Sari Club. Ffrwydrodd bom arall y tu allan i'r gonswliaeth Americanaidd yn Bali, ond ni chafodd unrhywun ei ladd. Tramorwyr oedd y mwyafrif o'r meirw, gan gynnwys 88 o Awstralia a 28 o'r DU, a 38 o frodorion Indonesia. Yn ôl neges ar dâp a briodolir i Osama bin Laden, twristiaid Awstralaidd oedd y targed ac roedd yr ymosodiad yn ddial am ran Awstralia yn y Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth ac annibyniaeth Dwyrain Timor.[2] Cafwyd tri aelod o Jemaah Islamiyah yn euog o'r trosedd a'u dienyddio yn 2008.[3][4] 202 209 Jemaah Islamiyah
Lladdfa theatr Dubrovka 23–26 Hydref 2002 Rwsia Moscfa, Rwsia 133 (+40) 700+ Riyadus-Saliheen Gwrthryfel Tsietsnia
Suddo'r SuperFerry 14 27 Chwefror 2004 Y Philipinau Bae Manila, Y Philipinau Suddwyd llong fferi. 116 Abu Sayyaf Gwrthryfel Islamaidd yn y Philipinau
Ffrwydradau trenau Madrid 11 Mawrth 2004 Sbaen Madrid, Sbaen 190 1800+ Al Qaeda
Lladdfa Beslan 1–3 Medi 2004 Rwsia Beslan, Gogledd Ossetia-Alania, Rwsia 354 (+31) ~ 783 Riyad-us Saliheen Gwrthryfel Tsietsnia
Ffrwydradau Llundain 7 Gorffennaf 2005 7 Gorffennaf 2005 Lloegr Llundain, Lloegr 52 (+4) 700
Ffrwydradau Sharm el-Sheikh 2005 23 Gorffennaf 2005 Yr Aifft Sharm El Sheikh, Yr Aifft 88 200+ Brigâd Abdullah Azzam
Ffrwydradau Delhi 29 Hydref 2005 India Delhi, India 62 210 Lashkar-e-Taiba
Ffrwydradau trenau Mumbai 11 Gorffennaf 2006 India Mumbai, India Ffrwydrodd saith bom sosban bwysedd ar Reilffordd y Maestrefi ym Mumbai. Gwnaed gan derfysgwyr Islamaidd i ddial am sefyllfa'r Mwslimiaid yn Gujarat a Kashmir. 209 700+ Lshkar-e-Talba
Ffrwydrad Ankara 2007 22 Mai 2007 Twrci Ankara, Twrci 9 121
Ffrwydradau Qahtaniyah 14 Awst 2007 Irac Qahtaniyah, Irac Targedu cymunedau'r Yazidi 796 1500+ al-Qaeda yn Irac (mae'n debyg) Rhyfel Irac
Ffrwydrad llysgenhadaeth Denmarc yn Islamabad 2 Mehefin 2008 Pacistan Islamabad, Pacistan
Ymosodiad ar lysgenhadaeth yr Unol Daleithiau yn Iemen 17 Medi 2008 Iemen Sana'a, Iemen 19 16 Jihad Islamaidd Yemen
Ymosodiadau Mumbai, 2008 26–29 Tachwedd 2008 India Mumbai, India

2010–2017[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymosodiad Dyddiad Lleoliad Manylion Marwolaethau Clwyfedigion Terfysgwr Gwrthdaro neu ideoleg
Ymosodiad ar dîm pêl-droed cenedlaethol Togo 8 Ionawr 2010 Angola Cabinda, Angola Saethwyd tri dyn yn farw ar fws tîm pêl-droed cenedlaethol Togo wrth deithio drwy Cabinda ar eu ffordd i Angola am Gwpan Cenhedloedd Affrica. Hawliodd FLEC-PM, cangen filwrol y Ffrynt dros Ryddhad Clofan Cabinda, ei bod yn gyfrifol am yr ymosodiad. 3 9 FLEC-PM Rhyfel Cabinda
Ffrwydradau Metro Moscfa, 2010 29 Mawrth 2010 Rwsia Moscfa, Rwsia Chwythodd dwy fenyw eu hunain i fyny ar system fetro Moscfa yn ystod awr frys y bore. Digwyddodd y ffrwydrad cyntaf yng nghorsaf Lubyanka a'r ail yng nghorsaf Park Kultury. Cafodd ymwahanwyr Tsietsniaidd a Mwslimiaid eithafol eu drwgdybio. Deudydd yn hwyrach, hawliodd Dokka Umarov bod ei grŵp Emiriaeth y Cawcasws yn gyfrifol. 40 102 Emiriaeth y Cawcasws Gwrthryfel Tsietsnia
Ymosodiadau Norwy, 2011 22 Gorffennaf 2011 Norwy Oslo a Utøya, Norwy Anders Behring Breivik
Ffrwydradau Nigeria, Nadolig 2011 25 Rhagfyr 2011 Nigeria Madalla, Jos, Gadaka, a Damaturu, Nigeria Ddydd Nadolig 2011 yn Nigeria, Cristnogion oedd y targed gan eithafwyr Islamaidd Boko Haram. Bu farw 37 mewn ffrwydrad y tu allan i eglwys ym Madalla. Ni chafodd yr un person ei ladd gan ffrwydrad tebyg yn Jos, ond cafodd heddwas ei ladd wrth i ddynion arfog saethu ar bobl. Bu dau ffrwydrad yn Damaturu, un ohonynt gan hunan-fomiwr car ar gonfoi Gwasanaeth Diogelwch y Wladwriaeth a laddodd tri pherson ar wahân i'r bomiwr, a ffrwydrad arall ger eglwys yn nhref Gadaka. 41+ 57+ Boko Haram Gwrthryfel Boko Haram
Ffrwydradau Marathon Boston 15 Ebrill 2013 Unol Daleithiau America Boston, UDA Y brodyr Tsarnaev
Ffrwydradau Volgograd, Rhagfyr 2013 29–30 Rhagfyr 2013 Rwsia Volgograd, Rwsia
Cyflafan ysgol Peshawar 15 Rhagfyr 2014 Pacistan Peshawar, Pacistan 132 130 Taleban Pacistan
Ymosodiadau Charlie Hebdo 7 Ionawr 2015 Ffrainc Paris, Ffrainc 12 11
Dydd Gwener Du/Dydd Gwener Gwaedlyd 26 Mehefin 2015 Syria Syria
Tiwnisia Tiwnisia
Kuwait Coweit
Somalia Somalia
Ffrainc Ffrainc
403+ 336+ ISIL
Al-Shabaab
Metrojet 9268 31 Hydref 2015 Yr Aifft Gogledd Sinai, Yr Aifft Plymiodd un o awyrennau Airbus A-321 y cwmni Rwsiaidd Metrojet i lawr yn anialwch Sinai, gan ladd pob un o'r teithwyr a'r criw, ar ei thaith o Sharm el-Sheikh i St Petersburg. Yn fuan wedi'r drychineb hawliodd y Wladwriaeth Islamaidd (ISIL) yn Sinai eu bod yn gyfrifol am chwalu'r awyren a bod yr ymosodiad yn ddial am gyrchoedd awyr y Rwsiaid yn Syria. Gwrthodai'r honiad gan y Rwsiaid i gychwyn, a ddatganant taw nid terfysgaeth oedd achos y cwymp.[5] Ar 17 Tachwedd cyhoeddodd llywodraeth Rwsia bod tystiolaeth o ffrwydron bom yn safle'r cwymp ac felly achos o derfysgaeth ydoedd.[6] 224 0 ISIL Rhyfel Cartref Syria
Ymosodiadau ym Mharis, Tachwedd 2015 13 Tachwedd Ffrainc Paris, Ffrainc ISIL (byd-eang)
Lladdfa Orlando 12 Mehefin 2016 UDA Orlando, UDA Ffoniodd Omar Mateen, Americanwr 29 oed, yr heddlu i ddatgan ei fod yn cefnogi'r Wladwriaeth Islamaidd yn ystod ei ymosodiad ar glwb nos hoyw Pulse yn Orlando, Florida. Roedd tua 320 o bobl yn y clwb ar y pryd. Ar ôl tair awr, llwyddodd yr heddlu i ddwyn cyrch ar yr adeilad a saethu Mateen yn farw. Hwn oedd yr achos waethaf o derfysgaeth yn yr Unol Daleithiau ers 9/11, a'r drosedd waethaf yn erbyn pobl hoyw yn hanes y wlad.[7] Fe'i ystyrir yn enghraifft o derfysgaeth Islamaidd ac yn drosedd casineb, ond wedi'r lladdfa honodd nifer o gymheiriaid Mateen yr oedd ef ei hun yn ddyn hoyw cudd gan awgrymu iddo ddewis ei darged o ganlyniad i'w atalnwyd rhywiol.[8] 49 (+1) 53 Omar Mateen ISIL (byd-eang)
Ymosodiad lori Nice 14 Gorffennaf 2016 Ffrainc Nice, Ffrainc Ar Ddiwrnod y Bastille 2016, cafodd lori ei gyrru'n fwriadol trwy ganol y torfeydd ar hyd y Promenade des Anglais yn ystod dathliadau tân gwyllt. Cafodd yr ymosodwr, dyn o Diwnisia, ei saethu'n farw gan yr heddlu. 86 434 Mohamed Lahouaiej-Bouhlel ISIL (byd-eang)
Ymosodiad lori Berlin 19 Rhagfyr 2016 Yr Almaen Berlin, Yr Almaen Cafodd lori ei gyrru'n fwriadol at dorf mewn marchnad Nadolig y tu allan i Eglwys Kaiser Wilhelm yn Breitscheidplatz, Berlin, gan ladd 11. Yn y lori oedd corff y gyrrwr gwreiddiol, a gafodd ei saethu'n farw gan y derfysgwr pan wnaeth cipio'r cerbyd.[9] Anis Amri, dyn 24 oed o Diwnisia, oedd yn gyfrifol, ac yn hwyrach cyhoeddodd y Wladwriaeth Islamaidd fideo o Amri yn datgan ei ffyddlondeb i'r mudiad hwnnw.[10] Ar ôl helfa ar draws Ewrop, cafodd ei saethu'n farw gan yr heddlu ym Milan yn yr Eidal ar 23 Rhagfyr.[11] 12 65 Anis Amri ISIL (byd-eang)
Ymosodiad clwb nos Istanbul 1 Ionawr 2017 Twrci Istanbul, Twrci Yn oriau mân Dydd Calan 2017, ymosododd dyn arfog ar glwb nos Reina yn Istanbul. Saethodd heddwas a gweithiwr twristiaeth yn farw y tu allan, cyn iddo fynd i mewn i'r clwb a dechrau saethu ar y cannoedd o ddathlwyr, nifer ohonynt yn dramorwyr. Cafodd y weithred ei hawlio drannoeth gan y Wladwriaeth Islamaidd.[12] Cafodd y saethwr honedig ei ddal ar 16 Ionawr: Wsbeciad 34 oed o'r enw Abdulkadir Masharipov.[13] 39 70 Abdulkadir Masharipov (honedig) ISIL (byd-eang)
Ymosodiad Dinas Québec, 2017 29 Ionawr 2017 Canada Dinas Québec, Canada 6 19 Alexandre Bissonnette
Ymosodiad San Steffan 22 Mawrth 2017 Lloegr Llundain, Lloegr Cafodd car ei yrru'n fwriadol ar hyd y palmant ar Bont San Steffan, gan ladd tri pherson ac anafu nifer o gerddwyr, rhai ohonynt yn ddifrifol. Gyrrodd y troseddwr i mewn i Sgwâr y Senedd a cheisiodd cerdded i mewn i Balas San Steffan gyda chyllell. Cafodd heddwas ei drywanu'n farw, cyn i'r llofrudd gael ei saethu gan ddau heddwas arall. 4 (+1)[14] 40+ Khalid Masood[15] ISIL (byd-eang)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) 16th Street Baptist Church bombing. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 14 Mawrth 2017.
  2. (Saesneg) 'Bin Laden' voices new threat to Australia, The Age (14 Tachwedd 2002). Adalwyd ar 24 Mawrth 2017.
  3. (Saesneg) 2002 Babli Bombings. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 24 Mawrth 2017.
  4. (Saesneg) The 12 October 2002 Bali bombing plot, BBC (11 Hydref 2002). Adalwyd ar 24 Mawrth 2017.
  5. (Saesneg) Sinai plane crash: How tragedy unfolded, BBC (31 Hydref 2015). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  6. (Saesneg) Russia plane crash: 'Terror act' downed A321 over Egypt's Sinai, BBC (17 Tachwedd 2015). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  7. (Saesneg) Orlando Gunman Attacks Gay Nightclub, Leaving 50 Dead, The New York Times (12 Mehefin 2016). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  8. (Saesneg) Orlando shooting: Gunman Omar Mateen was a closet homosexual, say friends - as wife faces charges after 'helping him scope out attack', The Daily Telegraph (15 Mehefin 2016). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  9. Berlin: Canghellor yr Almaen yn ymweld â safle ymosodiad, Golwg360 (20 Rhagfyr 2016). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  10. (Saesneg) Berlin attack suspect pledged allegiance to Isis in video – live coverage, The Guardian (23 Rhagfyr 2016). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  11. Saethu brawychwr Berlin yn farw, Golwg360 (23 Rhagfyr 2016). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  12. IS yn hawlio cyfrifoldeb am ladd mewn clwb nos, Golwg360 (2 Ionawr 2017). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  13. (Saesneg) Rengin Arslan. Abdulkadir Masharipov: Who is Istanbul gun attack suspect?, BBC (17 Ionawr 2017). Adalwyd ar 15 Mawrth 2017.
  14. (Saesneg) London attack: Khalid Masood identified as killer, BBC (23 Mawrth 2017). Adalwyd ar 23 Mawrth 2017.
  15. Khalid Masood, “milwr IS” 52 oed, oedd ymosodwr Llundain, Golwg360 (23 Mawrth 2017). Adalwyd ar 23 Mawrth 2017.