Terfysgaeth a noddir gan wladwriaethau

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Efallai eich bod yn chwilio am terfysgaeth wladwriaethol.

Cefnogaeth dros garfanau terfysgol lled-annibynnol gan lywodraethau yw terfysgaeth a noddir gan wladwriaethau.[1] Mae gwladwriaethau wedi cyllido, hyrwyddo, indoctroneiddio, ac arfogi gweithredyddion anwladwriaethol fel modd o ryfela seicolegol a phropaganda i achosi gwrthdaro mewn gwladwriaethau eraill.[2]

Defnyddiwyd y term ers y Rhyfel Oer, yn arbennig yn y 1980au, ac yn aml gan Adran Dramor yr Unol Daleithiau a dadansoddwyr ceidwadol Americanaidd.[2] Cyhuddodd yr Unol Daleithiau bod gwladwriaethau comiwnyddol gan gynnwys yr Undeb Sofietaidd a gwladwriaethau totalitaraidd gan gynnwys Iran, Libia, a Syria yn noddi terfysgaeth mewn gwledydd eraill.[2] Parhaodd y syniad o derfysgaeth a noddir gan wladwriaethau yn y Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth ar gychwyn yr unfed ganrif ar hugain pan ddatganodd yr Arlywydd George W. Bush bod rhai gwladwriaethau yn rhan o "echel y fall",[3] ac mae gorfodi gwladwriaethau i ymatal rhag noddi terfysgaeth yn un o brif nodau polisi gwrthderfysgaeth yr Unol Daleithiau.[4] Ond yn wyneb natur hyblyg mudiadau terfysgol newydd megis al-Qaeda, mae rhai yn gweld nawddogaeth wladwriaethol bellach yn ddianghenraid i derfysgwyr. Er enghraifft, llwyddodd Mohammed Atta, un o herwgipwyr ymosodiadau 11 Medi 2001, i weithredu yn yr Almaen a'r Unol Daleithiau yn hytrach nag angen droi at wladwriaeth arall am noddfa.[5] Yn ôl rhai, mae model yr Unol Daleithiau yn darparu esgus am bolisi o ragymosod ar wladwriaethau maent yn cyhuddo o noddi terfysgaeth.[6]

Mae rhai yn awgrymu bod pwyslais ar derfysgaeth a noddir gan wladwriaethau yn gamarweiniol wrth ddeall natur terfysgaeth drawswladol, ac yn fodd o wadu rhesymau grwpiau terfysgol dros eu tactegau treisgar.[3]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Weinberg a Davis (1989), t. 212.
  2. 2.0 2.1 2.2 Townshend (2002), t. 30.
  3. 3.0 3.1 Townshend (2002), t. 31.
  4. Townshend (2002), t. 130.
  5. Townshend (2002), t. 132–3.
  6. Townshend (2002), t. 132.

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Townshend, C. (2002) Terrorism: A Very Short Introduction. Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen.
  • Weinberg, L. B. a Davis, P. B. (1989) Introduction to Political Terrorism. Efrog Newydd: McGraw-Hill.