Iemen

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Yemen
Emblem of Yemen.svg
Arwyddair الله ،الوطن، الثورة، الوحدة Edit this on Wikidata
Math gwladwriaeth sofran, gwlad Edit this on Wikidata
Prifddinas Sana'a, Aden Edit this on Wikidata
Poblogaeth 26,183,676 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1990 Edit this on Wikidata
Anthem National anthem of Yemen Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Maeen Abdulmalik Saeed Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Arabeg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Y Dwyrain Canol Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Iemen Iemen
Arwynebedd 555,000 ±1 km² Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Sawdi Arabia, Oman Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 15.5°N 48°E Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff gweithredol Government of Yemen Edit this on Wikidata
Corff deddfwriaethol Parliament of Yemen Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y wladwriaeth
President of Yemen Edit this on Wikidata
Pennaeth y wladwriaeth Abdrabbuh Mansour Hadi Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Prime Minister of Yemen Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Maeen Abdulmalik Saeed Edit this on Wikidata
Ariannol
Cyfanswm CMC (GDP) $18,213 million Edit this on Wikidata
CMC y pen $1,106 Edit this on Wikidata
Arian Yemeni rial Edit this on Wikidata
Wrth gefn 5,344,296,890 $ (UDA) Edit this on Wikidata
Canran y diwaith 60 % Edit this on Wikidata
Cyfartaledd plant 4.16 Edit this on Wikidata
Mynegai Datblygiad Dynol 0.452 Edit this on Wikidata

Gwlad yn ne-orllewin gorynys Arabia yw Gweriniaeth Iemen neu Iemen (Arabeg: اليَمَن‎ Al Yaman). Y gwledydd cyfagos yw Sawdi Arabia i'r gogledd ac Oman i'r dwyrain. Yn y de mae gan y wlad arfordir ar y Môr Coch a Gwlff Aden. Sana'a yw prifddinas y wlad.

Mae ganddi dros 555,000 km sgwâr o arwynebedd a phoblogaeth o tua 24 miliwn (2010). Mae ei ffiniau yn cwmpasu dros 200 o ynysoedd, y mwyaf o'r rheiny ydy Socotra a leolir tua 415 km i'r de o'r tir mawr, ac i ffwrdd o arfordir Somalia. Hi yw'r unig wlad arabaidd sydd a llywodraeth gweriniaethol.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffiniau modern y wlad gyda Sawdi Arabia i'r gogledd.

Mae'r wlad, sydd ag arwynebedd o 527,970 km sgwâr: tua'r un faint â Gwlad Tai – ac ychydig mwy na thalaith California, sy'n ei gwneud y 49fed gwlad mwyaf ei maint. Hyd at arwyddo cytundeb heddwch Iemen-Sawdi Arabia yng Ngorffennaf 2000, roedd ei ffiniau'n annelwig gan na all pobl fyw yn y diffeithwch hwn. Gellir rhannu'r wlad, yn ddaearyddol, yn bedair rhan: gwastatiroedd arfordirol y gorllewin, ucheldiroedd y gorllewin, ucheldiroedd y dwyrain a Rub al Khali yn y dwyrain.

Chwyldro 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Chwyldro Iemen

Yn dilyn cynnau gwreichionen chwyldro Arabaidd Tiwnisia yn Rhagfyr 2011 a Gwanwyn 2011 ymledodd y protestiadau drwy nifer o wledydd y Dwyrain Canol gan gynnwys protestiadau yn Iemen. Ar yr un pryd gwelwyd chwyldro yn yr Aifft a llefydd eraill. Ar y cychwyn codwyd llais yn erbyn diweithdra, y cyflwr economaidd ac yn erbyn llygredd yn llywodraeth Iemen.[1] Cafwyd protestio hefyd yn erbyn bwriad y llywodraeth i newid cyfansoddiad Iemen. O fewn dyddiau bron, galwyd am ymddiswyddiad y Prif Weinidog Ali Abdullah Saleh. Trodd llawer o filwyr a swyddogion y llywodraeth at ochr y protestwyr. Ar y 23 Ebrill cytunodd Saleh i ymddiswyddo, ond gwrthododd i arwyddo'r cytundebau priodol; gwnaeth hyn dair gwaith.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

LocationAsia.png Eginyn erthygl sydd uchod am Asia. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato