Llanfair-yng-Nghornwy

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cyfesurynnau: 53°23′31″N 4°33′06″W / 53.391946°N 4.551667°W / 53.391946; -4.551667

Llanfair-yng-Nghornwy
Hen-dy, Llanfairynghornwy - geograph.org.uk - 1267005.jpg
Llanfair-yng-Nghornwy is located in Ynys Môn
Llanfair-yng-Nghornwy

Llanfair-yng-Nghornwy Ynys Môn
Cymuned Cylch-y-Garn
Sir Ynys Môn
Sir seremonïol Gwynedd
Gwlad Cymru
Gwladwriaeth sofran Y Deyrnas Unedig
Tref bost CAERGYBI
Rhanbarth cod post LL65 4
Cod deialu 01407 730
Yr Heddlu Gogledd Cymru
Tân Gogledd Cymru
Ambiwlans Cymru
Senedd yr Undeb Ewropeaidd Cymru
Senedd y DU Ynys Môn
Cynulliad Cymru Ynys Môn
Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Ynys Môn

Mae Llanfair-yng-Nghornwy (weithiau Llanfairyngnghornwy) yn bentref bychan a phlwyf eglwysig yng ngogledd-orllewin Ynys Môn. Saif i'r gogledd-orllewin o'r briffordd A5025 rhwng Llanrhyddlad a Cemaes, ar lan Bae Caergybi. Mae'n rhan o gymuned Cylch y Garn.

Hanes a hynafiaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Eglwys y Santes Fair, Llanfair-yng-Nghornwy.
Maen hir Pen yr Orsedd.

Mae'n bosibl bod yr enw "Cornwy" yn dod oddi wrth lwyth Celtaidd y Cornovii. Cofnodir y llwyth yma yng nghanolbarth Lloegr, ond mae awgrym hefyd fod llwyth o'r un enw yn Iwerddon.

Cysegrwyd eglwys y plwyf i'r Santes Fair. Ni wyddys dyddiad sefydlu'r eglwys. Mae'r rhannau hynaf yn dyddio o'r 11eg ganrif neu'r 12fed ganrif. Cafodd ei helaethu dwywaith: yn y 15fed ganrif, pan godwyd siansel, ac yn yr 16eg ganrif pan ychwanegwyd capel i'r de o'r siansel gyda tri bwa yn eu gwahanu. Mae'r tŵr ym mhen gorllewinol yr eglwys yn dyddio o'r 17eg ganrif. Mae'n adeilad cofrestredig Graddfa 1.[1]

Ceir sawl heneb yn y plwyf, yn cynnwys meini hirion fel y rhai yn Llwyn Ysgaw a charreg unigol Pen yr Orsedd.

Natur[golygu | golygu cod y dudalen]

I'r de o'r pentref ceir bryn 170m Mynydd y Garn. Tua milltir i'r gorllewin, ger y traeth, ceir Llyn y Fydlyn. I gyfeiriad y gogledd ceir Trwyn y Gader (Saesneg: Carmel Head).

Allan yn y môr mae ynysoedd Maen y Bugail ac Ynysoedd y Moelrhoniaid yn perthyn i'r plwyf.

Pobl o Lanfair-yng-Nghornwy[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

CymruMon.png Eginyn erthygl sydd uchod am Ynys Môn. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato