Heneglwys

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cyfesurynnau: 53°15′27″N 4°21′57″W / 53.257588°N 4.365721°W / 53.257588; -4.365721

Heneglwys
Heneglwys is located in Ynys Môn
Heneglwys

Heneglwys Ynys Môn
Cyfeirnod grid yr AO SH47NW42
    - Caerdydd 132.7 mi (213.6 km)  
    - Llundain 215.8 mi (347.3 km)  
Cymuned Bodffordd
Sir Ynys Môn
Gwlad Cymru
Gwladwriaeth sofran Y Deyrnas Unedig
Tref bost Llangefni
Yr Heddlu Gogledd Cymru
Tân Gogledd Cymru
Ambiwlans Cymru
Senedd yr Undeb Ewropeaidd Cymru
Senedd y DU Ynys Môn
Cynulliad Cymru Ynys Môn
Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Ynys Môn

Pentrefan a phlwyf eglwysig ar Ynys Môn yw Heneglwys (cyfeiriad grid SH424762). Fe'i lleolir milltir i'r de o bentref Bodffordd yn y gymuned o'r un enw, tua hanner ffordd rhwng Gwalchmai i'r gorllewin a Llangefni i'r dwyrain. Mae 132.7 milltir (213.5 km) o Gaerdydd a 215.8 milltir (347.2 km) o Lundain.

Hanes a hynafiaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Eglwys St Llwydian, Heneglwys

Mae'r eglwys yn sefydliad hynafol. Enw arall arni gynt oedd Llan y Saint Llwydion ('llwyd' yn yr ystyr 'sanctaidd').[1] Ymddengys mai Gwyddel o'r enw Corbre a sefydlodd yr eglwys, yn y 6ed ganrif efallai; ceir llecyn gerllaw a elwir 'Mynwent Corbre'. Ceir sawl cyfeiriad at y fynwent honno yn y canu brud (daroganau ar gân) canoloesol.[2]

Yn 'Englynion y Beddau' yn Llyfr Du Caerfyrddin ceir englyn sy'n cyfeirio at fedd rhyfelwr o'r enw Ceri Cleddyfhir ym Mynwent Corbre yn Heneglwys:

Bedd Ceri Cleddyfhir yng ngodir Heneglwys,
Yn y diffwys graeandde,
Tarw torment, ym mynwent Corbre.
(Llyfr Du Caerfyrddin, orgraff ddiweddar)[3]

Roedd Heneglwys yn dref yn yr Oesoedd Canol, yng nghwmwd Malltraeth, cantref Aberffraw.[4]

Pobl o Heneglwys[golygu | golygu cod y dudalen]

Cynrychiolaeth etholaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cynrychiolir Heneglwys yn y Cynulliad Cenedlaethol gan Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) a'r Aelod Seneddol yw Albert Owen (Y Blaid Lafur).[5][6]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Melville Richards, 'Enwau Lleoedd', yn Atlas Môn (Llangefni, 1972). Tud. 157.
  2. A. O. H. Jarman (gol.), Llyfr Du Caerfyrddin (Caerdydd, 1982).
  3. A. O. H. Jarman (gol.), Llyfr Du Caerfyrddin (Caerdydd, 1982). 18.14-16.
  4. A. D. Carr, Medieval Anglesey (Llangefni, 1982).
  5. Gwefan y Cynulliad; adalwyd 24 Chwefror 2014
  6. Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014