Llangefni

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cyfesurynnau: 53°15′N 4°19′W / 53.25°N 4.31°W / 53.25; -4.31
Llangefni
Llangefni clock tower.jpeg
Llangefni is located in Ynys Môn
Llangefni

 Llangefni yn: Ynys Môn
Poblogaeth 4,662 
Sir Ynys Môn
Sir seremonïol Gwynedd
Rhanbarth
Gwlad Cymru
Gwladwriaeth sofran Y Deyrnas Unedig
Tref bost LLANGEFNI
Cod deialu 01248
Heddlu Gogledd Cymru
Tân Gogledd Cymru
Ambiwlans Cymru
Senedd yr Undeb Ewropeaidd Cymru
Senedd y DU Ynys Môn
Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Ynys Môn
Llangefni windmill
Llangefni town centre
Canol tref Llangefni
Eglwys Cyngar Sant, Llangefni

Tref yng nghanol Ynys Môn yw Llangefni, sydd wedi bod yn dref farchnad bwysig i'r ynys. Llangefni yw tref sirol Môn a lleolir pencadlys Cyngor Sir Ynys Môn yma. Yn ôl Cyfrifiad 2001, mae gan Llangefni boblogaeth o 4,499 o bobl. Mae 83.8% o'r boblogaeth honno'n rhugl yn y Gymraeg gyda'r canran uchaf yn yr oedran 10-14 mlwydd gyda 95.2% yn medru'r Gymraeg. O'i tharddle ger Llyn Cefni rhed Afon Cefni trwy'r dref, sy'n cymryd ei enw o'r afon. Mae Caerdydd 211.6 km i ffwrdd o Llangefni ac mae Llundain yn 344.7 km. Y ddinas agosaf ydy Bangor sy'n 11.7 km i ffwrdd.

Yn y dref ceir Oriel Ynys Môn, gydag amgueddfa sy'n olrhain hanes yr ynys ac oriel i ddangos gwaith yr arlunydd bywyd gwyllt Charles Tunnicliffe.

Mae Llangefni y prif dref fasnachol ac amaethyddol mewn Sir Fôn, gan fod Caergybi yn dref â phorthladd a go gwahanol yn ddiwylliannol ac ieithyddol â'r gweddill y sir. Cafwyd marchnad cyntaf y tref ei gynnal yn 1785 a mae'n dal i gael ei gynnal bob dydd Iau a dydd Sadwrn. Mae yna Subway yn cael ei adeilad yno ar hyn o bryd.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Stryd y Bont, tua 1875.

Yn yr Oesoedd Canol bu'n rhan o gwmwd Menai, cantref Aberffraw.

Mae eglwys y plwyf, Eglwys Cyngar Sant, yn sefyll mewn coed yn y Dingle. Un o enwau'r dref yn y gorffennol oedd 'Llangyngar', hen enw'r eglwys.

Yng nghanol y tref mae cloc wedi wneud o garreg calch o Draeth Bychan ger Marian-Glas ar arfordir dwyreiniol Ynys Mon.[1] Adeiladwyd yny flynyddoedd 1902/03. Cyn hynny yn yr 1880au adeiladwyd neuadd y dref o'r un deunydd a'r cloc ac agorwyd ar Fawrth y 10fed, 1884.

Addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif ysgol y cylch yw Ysgol Gyfun Llangefni. Ar safle yng ngorllewin y dref.

Ceir campws lleol Coleg Menai yn y dref.

Chwaraeon[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Clwb Peldroed Llangefni yn chwarae yng Nghynghrair Undebol y Gogledd.

Ceir Clwb Rygbi Llangefni hefyd.

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Eisteddfod Genedlaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Llangefni ym 1957 a 1983. Am wybodaeth bellach gweler:

Cyfrifiad 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Llangefni (pob oed) (5,116)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llangefni) (3,942)
  
80.7%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llangefni) (4242)
  
82.9%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llangefni) (840)
  
38.3%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Town History". http://www.llangefni.org/cy/history.
  2. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  3. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  4. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.


CymruMon.png Eginyn erthygl sydd uchod am Ynys Môn. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato