Berlin

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Berlin
Cityscape Berlin.jpg
Coat of arms of Berlin.svg
Math seat of government, metropolis, federal capital, dinas â miliynau o drigolion, Taleithiau ffederal yr Almaen, dinas, Einheitsgemeinde of Germany, dinas Hanseatig, prifddinas, bwrdeistref trefol yr Almaen, town divided by border Edit this on Wikidata
De-Berlin.ogg Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Llwybr Ewropeaidd E55 Edit this on Wikidata
Poblogaeth 3,613,495 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1237 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Michael Müller Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+01:00, CET, UTC+2 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Almaeneg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Ardal Fetropolitan Berlin/Brandenburg, crynhoad Berlin Edit this on Wikidata
Sir Yr Almaen Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Almaen Yr Almaen
Arwynebedd 891.12 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 34 ±1 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Spree, Großer Wannsee, Llyn Tegel, Havel, Dahme, Müggelsee, Aalemannkanal, Camlas Neukölln Ship, Camlas Luisenstadt, Camlas Teltow, Camlas Landwehr, Camlas Westhafen, Camlas Gosen, Tegeler Fließ, Berlin-Spandau Ship Canal Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Brandenburg, Ardal Barnim, Ardal Märkisch-Oderland, Ardal Oder-Spree, Ardal Dahme-Spreewald, Ardal Teltow-Fläming, Ardal Potsdam-Mittelmark, Potsdam, Ardal Havelland, Ardal Oberhavel, Kleinmachnow, Stahnsdorf Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 52.52°N 13.38°E Edit this on Wikidata
Cod post 10115–14199 Edit this on Wikidata
DE-BE Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff deddfwriaethol Abgeordnetenhaus of Berlin Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Governing Mayor of Berlin Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Michael Müller Edit this on Wikidata
Arian Ewro Edit this on Wikidata

Prifddinas yr Almaen a dinas fwyaf y wlad gyda 3,520,031 o drigolion (ar 31.12.2015) yw Berlin.[1] Mae'n sefyll ar lannau afonydd Spree ac Havel yng ngogledd-ddwyrain y wlad. Clofan dalaith Brandenburg, mae Berlin yn nalaith ffederal (Bundesland) yn ei rhinwedd ei hun yn ogystal â dinas.

Gwleidyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ôl bod yn rhan o'r Mark Brandenburg, daeth Berlin yn dalaith ei hun ym 1920. Michael Müller yw'r Regierender Bürgermeister ("maer llywodraethol") ar hyn o bryd. (Gweler Meiri Berlin).

Hyd 1 Ionawr 2001 roedd 23 bwrdeistref yn y dref ond nawr does ond 12.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Brandenburger Tor
Nenlinell y ddinas

Sefydlwyd y dref tua 1200, ond roedd hi'n dwy dref ar y bryd: Berlin a Cölln. Daethon nhw yn un dref ym 1307. Beth bynnag, er fod Berlin yn dref eithaf hen, mae'n bennaf olion y deunawfed ganrif i'w weld.

Roedd llys brenhinoedd Prwsia yn Berlin, ond dechreuodd y dref dyfu'n gyflym yn y pedwaredd ganrif ar bymtheg ar ôl dod yn brif ddinas yr Ymerodraeth Almaenig ym 1871. Roedd hi'n brif ddinas yn ystod Gweriniaeth Weimar a rheolaeth y Natsiaid a chafodd ei dinistrio yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Ar ôl y Rhyfel, rhannwyd y ddinas yn ddwy. Roedd y rhan ddwyreiniol yn brif ddinas Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen (Dwyrain yr Almaen), ond Bonn oedd prif ddinas Gweriniaeth Ffederal yr Almaen (Gorllewin yr Almaen).

Roedd Gorllewin Berlin yn rhan o Orllewin yr Almaen, ac felly yn glofan yn nhiriogaeth Dwyrain yr Almaen. O ganlyniad, roedd hi'n bwysig yn ystod y Rhyfel Oer. Ar 26 Mehefin 1948 dechreuodd blocâd Berlin ac ar ôl hynny awyrgludiad Berlin. Ar 13 Awst 1961 dechreuwyd ar y gwaith o godi Mur Berlin.

Syrthiodd y mur ar 9 Tachwedd, 1989. Erbyn uniad yr Almaen y flwyddyn ddilynol doedd dim ond o olion y mur i'w weld.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Adeiladau a chofadeiladau[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd: Amgueddfeydd Berlin.

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Ergebnisse Zensus 2011". Statistische Ämter des Bundes und der Länder (yn German). 31 May 2013. Cyrchwyd 31May 2013.CS1 maint: Unrecognized language (link)

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]