Dresden

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dresden
Babisnauer Pappel Blick auf Dresden.jpg
Dresden Stadtwappen.svg
Math dinas fawr, prifddinas talaith yr Almaen, dinas annibynnol yr Almaen, prif ganolfan ranbarthol, Dinas, bwrdeistref trefol yr Almaen, ardal trefol Sachsen Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Llwybr Ewropeaidd E55 Edit this on Wikidata
Poblogaeth 550,948 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1206 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Dirk Hilbert Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Daearyddiaeth
Sir Sachsen Edit this on Wikidata
Gwlad Yr Almaen Edit this on Wikidata
Arwynebedd 328.48 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 112 ±1 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Afon Elbe, Weißeritz, Lockwitzbach, Prießnitz, Kaitzbach, Lausenbach Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Meissen, Ardal Bautzen, Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, Weißeritzkreis, Freital, Bannewitz, Dohna, Dürrröhrsdorf-Dittersbach, Heidenau Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 51.049258°N 13.738361°E Edit this on Wikidata
Cod post 01067, 01326, 01309, 01069, 01097, 01099, 01159, 01127, 01307, 01129, 01279 Edit this on Wikidata
Cod deialu 351, 35201 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff deddfwriaethol Cyngor Dinas Dresden Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Dirk Hilbert Edit this on Wikidata
Dresden a'r afon Elbe

Dinas hanesyddol yn nwyrain yr Almaen a phrifddinas talaith ffederal Sachsen yw Dresden (Sorbeg: Drježdźany; sy'n deillio o'r Hen Sorbeg Drezdany - siglen neu orlifdir).

Mae wedi ei lleoli yn nyffryn afon Elbe. Mae tystiolaeth archaeolegol ar yr ardal ddinesig yn dangos anheddiad yn y cyfnod Neolithig. Ceir y cyfeiriad cyntaf mewn dogfennau ym 1206 at Dresden fel cartref brenhinol ac etholiadol. Mae'r ddinas yn cael ei hadnabod hefyd fel "Florence ar y Elbe", yn wreiddiol oherwydd ei chasgliadau celfyddydol, ond hefyd oherwydd ei phensaernïaeth Baróc a Môr y Canoldir hardd ar hyd lan yr afon. Cafwyd llifogydd trwm yno ym mis Awst 2002[1].

Yn ystod y 18g datblygodd diwydiant gwaith porslen pwysig yn y ddinas ac yn ei chyffiniau, a daeth yr enw Dresden yn gyfystyr â phorslen. Cafodd ei bomio'n drwm gan lu awyr Prydain yn yr Ail Ryfel Byd. Erbyn hyn, mae Dresden wrth wraidd clymdref Dresden, rhanbarth a ystyrir yn un o'r rhai mwyaf economaidd ddeinamig yn yr Almaen. Ynghyd ag ardaloedd trefol Chemnitz-Zwickau a Leipzig-Halle, mae'n rhan o driongl trefol enfawr talaith Sachsen.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1933 roedd tua 5,000 o Iddewon yn Dresden; yn y blynyddoedd a ddilynodd cawsant eu diarddel a'u halltudio i wersylloedd crynhoi. Cafodd gwrth-Semitiaeth yn Dresden ei ddogfennu yn bennaf yn nyddiaduron Victor Klemperer. Ar ôl yr Ail Ryfel Byd, dim ond 41 Iddewon oedd yn byw yn y ddinas. Rhwng 1939 a 1945 hefyd carcharwyd nifer mewn gwersylloedd, yn bennaf yn y gwersylloedd yn Auschwitz a Flossenburg, barics yn y ddinas. Gorfu iddynt weithio yn y diwydiant arfau. Cafodd y banciau preifat oedd yn eiddo i deuluoedd Iddewig eu cysylltu o dan orfodaeth â Dresdner Bank. Roedd Dresden am ganrifoedd yn ganolfan filwrol. Yn y gogledd, roedd Dinas Albert yn ganolfan milwrol sylweddol, ac roedd yn ehangu o dan y Natsïaid.

Dresden ar ôl bomio, 14 Chwefror 1945

Yn yr Ail Ryfel Byd daeth y cyrchoedd cyntaf i'r ardal ddinesig o'r awyr mor gynnar â mis Awst 1944. Daeth y prif gyrchoedd awyr ar Dresden mewn pedwar ton rhwng 13 a 15 Chwefror 1945. Cafodd rhannau helaeth o ardal y ddinas eu difrodi'n wael gan awyrennau bomio Prydeinig ac Americanaidd. Mae union nifer y dioddefwyr yn ansicr, gydag amcangyfrifon o'r nifer fu farw yn amrywio rhwng 350,000 a 25,000. Erbyn 6 Mai 1945, roedd y ddinas wedi'i chylchynnu gan y Fyddin Goch, ac ar 8 Mai ildiwyd y ddinas iddi.

Flag Germany template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am yr Almaen. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.