München

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
München
Stadtbild München.jpg
Muenchen Kleines Stadtwappen.svg
Mathdinas, tref goleg, dinas fawr, residenz, prifddinas talaith yr Almaen, metropolis, canolfan ariannol, bwrdeistref trefol yr Almaen, dinas â miliynau o drigolion, urban district of Bavaria, prif ddinas ranbarthol Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôlmynach Edit this on Wikidata
LL-Q188 (deu)-Michael Schönitzer (WMDE)-München.wav, Bar-München.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth1,471,508 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1158 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraethDieter Reiter Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
NawddsantBenno Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirOberbayern Edit this on Wikidata
GwladBaner Yr Almaen Yr Almaen
Arwynebedd310.71 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr519 ±1 metr Edit this on Wikidata
GerllawIsar, Isar-Werkkanal, Würm, Eisbach, Auer Mühlbach, Kleinhesseloher See, Dreiseenplatte, Kleine Isar, Nymphenburg Canal, Schwabinger Bach Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaMunich, Dachau, Fürstenfeldbruck, Garching bei München, Q55278376, Q55278629 Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau48.13719°N 11.5755°E Edit this on Wikidata
Cod post80331, 81929, 80802, 80805, 81377, 81379, 81737, 81730, 81735, 81825 Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Arglwydd Maer, mayor of Munich Edit this on Wikidata
Pennaeth y LlywodraethDieter Reiter Edit this on Wikidata
Cost6,600,000,000 Ewro Edit this on Wikidata
Arfau'r ddinas.

Mae München yn ddinas yn ne yr Almaen ac yn brifddinas talaith Bafaria.

Gyda phoblogaeth o 1.36 miliwn yn Rhagfyr 2006, München yw trydydd dinas yr Almaen o ran poblogaeth; dim ond Berlin a Hamburg sy'n fwy. Dim ond 24,000 oedd y boblogaeth yn 1700, ond ers hynny mae'r boblogaeth wedi dyblu bob 30 mlynedd. Mae hefyd yn un o ddinasoedd cyfoethocaf Ewrop. Ystyr yr enw yw "mynachod", ac mae'r ffigwr ar bais arfau'r ddinas yn cynrychioli mynach.

Ceir y sôn cyntaf am y ddinas mewn dogfen yn 1158, pan oedd pont dros Afon Isar gerllaw mynachdy Benedictaidd. Pan ad-unwyd Bafaria yn 1506 daeth München yn brifddinas, ac yn 1806 daeth yn brifddinas Teyrnas Bafaria. Rhwng y ddau ryfel byd, yn München y cododd y Natsïaid a'u harweinydd Adolf Hitler i amlygrwydd. Yn 1923 ceisiodd ef a'i gefnogwyr gipio grym yma, ond methodd a charcharwyd ef.

Yng nghanol y ddinas mae'r Marienplatz, gyda Neuadd y Ddinas gerllaw. Yr adeilad enwocaf yma yw eglwys gadeiriol Gatholig y Frauenkirche. Mae nifer o dimau pêl-droed yn y ddinas, yn cynnwys yr enwocaf o glybiau pêl-droed yr Almaen, FC Bayern Munich. Cynhaliwyd y Gemau Olympaidd yma yn 1972. Mae'r ddinas hefyd yn enwog am yr Oktoberfest, sydd, er gwaethaf ei enw, yn cael ei gynnal ym mis Medi, gan orffen ar y Sul cyntaf yn Hydref.

Y Frauenkirche a Neuadd y Ddinas

Pobl enwog o München[golygu | golygu cod y dudalen]