Gwleidyddiaeth Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cymru
Flag of Wales 2.svg

Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres ar:
wleidyddiaeth a llywodraeth
Cymru



gweld  sgwrs  golygu

Mae gwleidyddiaeth Cymru yn adlewyrchu hanes y wlad a'i chyflwr cymdeithasol, economaidd, ieithyddol a gwleidyddol presennol fel gwlad a dyheadau cenedl y Cymry. Er bod gan Gymru lywodraeth ddatganoledig, nid yw'n wlad sofran, ac mae'n anorfod fod rhai agweddau ar ei gwleidyddiaeth yn gorgyffwrdd â gwleidyddiaeth y DU yn gyffredinol a hefyd â gwleidyddiaeth ehangach yr Undeb Ewropeaidd.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru[golygu]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Logo Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw'r corff datganoledig sy'n trafod polisïau ac yn cymeradwyo deddfwriaeth yn ymwneud â Chymru, ac yn dyrannu'r arian a rennir iddo gan Lywodraeth y DU. Sefydlwyd y Cynulliad yn 1999 ar ôl cynnal refferendwm ym 1997.

Mae 60 o aelodau yn y Cynulliad (Aelod Cynulliad - AC). Mae 40 o'r aelodau yn cynrychioli etholaeth un aelod, ac mae'r 20 sy'n weddill yn cael eu hethol gan gynrychiolaeth gyfrannol dros y pump etholaeth rhanbarthol yng Nghymru. Mae aelodau yn cael eu hethol am dymor o bedair mlynedd. Cynhaliwyd yr etholiadau diwethaf yn 1999, 2003 a 2007.

Dirprwyir pwerau gweithredol y Cynulliad i Brif Weinidog Cymru. Dirprwya'r Prif Weinidog yn ei dro gyfrifoldeb am gyflawni'r swyddogaethau gweithredol i Weinidogion Llywodraeth Cynulliad Cymru, sy'n ffurfio'r Cabinet. Rheolir gweithgareddau'r Cynulliad gan y Llywydd, sydd ei hun yn Aelod Cynulliad.

Prif gorff ymgynghorol ar gyfer addysg y Cynulliad yw'r Awdurdod Cymwysterau, Cwricwlwm ac Asesu Cymru.

Cymru yn Ewrop[golygu]

Mae Cymru yn ffurfio etholaeth yn Senedd Ewrop. Hyd 2004 roedd pump Aelod Senedd Ewrop yn cynrychioli'r wlad yno, ond yn y flwyddyn honno cwtogwyd cynrychiolaeth Cymru i bedwar aelod. Mae nifer o bobl yn cwyno am hyn ac yn cymharu sefyllfa Cymru a gwledydd llai fel Slofenia a Malta, sy'n aelodau llawn o'r Undeb Ewropeaidd. Etholir yr ASEau trwy'r method d'Hondt o gynrychiolaeth gyfrannol yn ôl rhestrau plaid. Am yr ASEau, gweler: Cymru (etholaeth Senedd Ewrop).

Gweler hefyd[golygu]

Flag of Wales 2.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Gymru. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato