Caer Bach

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

53°14′N 3°53′W / 53.24°N 3.88°W / 53.24; -3.88 (Caer Bach (bryngaer).)

Caer Bach (bryngaer)
Caer Bach
Caer Bach, Henryd
Caer Bach o'r de-orllewin gydag Afon Conwy yn y cefndir
Rhan o fur Caer Bach
Rhan o fur Caer Bach

Bryngaer o Oes yr Haearn uwchben Dyffryn Conwy, nepell o Rowen, Sir Conwy yw Caer Bach (Caer-bach mewn rhai ffynonellau). Mae'n gorwedd yng nghymuned Henryd. Cyfeirnod OS: SH744729.

Disgrifiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Saif y fryngaer tua 400 medr i fyny ar lethrau dwyreiniol Tal y Fan, tua milltir i'r gogledd-orllewin o Rowen. Mae'n gaer gron fechan gyda mur mewnol o gerrig 3 m o led a chlawdd a ffos allanol. Ceir olion grŵp o gytiau ger llaw a cheir caeau hynafol rhwng y gaer a Maen y Bardd. Mae'r ardal o'i chwmpas, rhwng mynydd y Penmaen-mawr i'r gogledd a'r ffordd Rufeinig i'r de, yn gyfoethog o safleoedd cynhanesyddol.

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd pwrpas bryngaerau fel hon, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN125.[1] Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Mynediad[golygu | golygu cod y dudalen]

Gellir cyrraedd Caer Bach o sawl cyfeiriad, e.e. o Rowen ar ôl dilyn yr hen lôn i Eglwys Llangelynnin neu o safle cromlech Maen y Bardd ar y ffordd Rhufeinig sy'n arwain i Fwlch y Ddeufaen, neu ar lwybrau o gyfeiriad Penmaenmawr neu Fwlch Sychnant.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]


Bryngaerau Cymru Caer Seion 01.JPG
Yr Alltwen | Braich-y-Dinas | Breiddin | Bryn Euryn | Bryn Myrddin | Bwrdd Arthur | Caerau Gaer | Caer Bach | Caer Caradog | Caer Drewyn | Caer Fawr (Llangadog) | Caer Gwrtheyrn | Caer Seion | Caer y Twr | Carn Fadryn | Castell Cawr | Castell Degannwy | Castell Dinas | Castell Henllys | Castell Nadolig | Castell Odo | Castell Olwen | Castell Tinboeth | Craig yr Aderyn | Coed Llanmelin | Craig Rhiwarth | Crug Hywel | Dinas Brân | Dinas Dinlle | Dinas Emrys | Dinas Mawr | Dinas Powys | Dinas Tŷ Du | Dinorben | Dinorwig | Foel Drygarn | Ffridd Faldwyn | Gaer Fawr | Garn Boduan | Garn Saethon | Llanymynech | Moel Arthur | Moel Fenlli | Moel Goedog | Moel Hiraddug | Moel y Gaer (Bodfari) | Moel y Gaer (Llanbedr) | Moel y Gaer (Llandysilio) | Moel y Gaer (Rhosesmor) | Mynydd y Gaer | Pen Dinas (Aberystwyth) | Pen Dinas (Mynydd Gorddu) | Penycloddiau | Pen y Corddyn | Pen-y-gaer (Llanaelhaearn) | Pen-y-gaer, Caerhun | Tre'r Ceiri | Twmbarlwm