Moel Goedog

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Moel Goedog
Math partial contour fort Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.8721°N 4.0612°W Edit this on Wikidata
Cod OS SH61373250 Edit this on Wikidata
Dynodwr Cadw ME059 Edit this on Wikidata

Bryn a safle archaeolegol yn ne Gwynedd yw Moel Goedog (370 metr). Fe'i lleolir tua 2.5 milltir i'r gogledd-ddwyrain o Harlech yn ardal Ardudwy, Meirionnydd: cyfeiriad grid SH609323.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: ME059.[1] Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Caer Moel Goedog[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r bryngaer ar gopa Moel Goedog yn dyddio o Oes yr Haearn.[2]

Amddiffynir y gaer gron hon gan ddau glawdd pridd a cherrig. Gan fod olion y cloddiau hyn mor ansylweddol, mae archaeolegwyr yn credu mae sylfeini dau balisâd pren oeddynt. Ceir caer gyffelyb yn Llŷn, sef Castell Odo, lle gellir dyddio'r palisadau pren a godwyd yno i'r 3edd neu'r 4g CC. Tybir y codwyd caer Moel Goedog gan ffermwyr y bryniau hyn fel noddfa iddyn nhw a'u hanifeiliaid adeg argyfwng. Ceir cytiau cynhanesyddol ar lethrau Moel Goedog ond does dim modd profi eu bod yn perthyn i'r un cyfnod â'r gaer ei hun, er bod hynny'n debygol. Mae bwlch syml yn y cloddiau yn dynodi'r fynedfa, a thybir mai amddiffynwaith o bren oedd hynny hefyd.[2]

Carneddau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir dwy garnedd gylchog ar lethrau'r bryn (cyfeiriad grid SH609323 a cyfeiriad grid SH635121).

Copa Moel Goedog gyda rhan o'r fryngaer.

Math o garnedd gynhanesyddol a godwyd gan y Celtiaid ydy “carnedd gylchog”. (Saesneg: ring cairn); fe'i codwyd i nodi mangre arbennig, ar gyfer defodau neu i goffau'r meirw, a hynny yn Oes yr Efydd, mae'n debyg. Caiff ei nodi ar fapiau'r Ordanance gyda'r gair 'Cairn'. Sylwer, hefyd, mai “carnedd gylchog” ydy'r term sy'n cael ei ddefnyddio yng ngeiriadur yr Academi, yn hytrach na "charnedd gylch". Cofrestrwyd yr heneb gyntaf gan Cadw gyda'r rhif SAM: ME058.[3] Cofrestrwyd yr ail gyda'r rhif SAM: ME100.[3]

Mynediad[golygu | golygu cod y dudalen]

Gellir cyrraedd Moel Goedog o'r lôn fynydd sy'n cysylltu Harlech a Llandecwyn. Ceir sawl heneb ar hyd y ffordd hon, sy'n cyrraedd o fewn chwarter milltir o ben y bryn, sy'n awgrymu fod cysylltiad rhwng y gaer a'r llwybr cynhanesyddol hwn hefyd.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Cofrestr Cadw.
  2. 2.0 2.1 Christopher Houlder, Wales: an archaeological guide (Faber & Faber, 1978), tud. 102.
  3. 3.0 3.1 Data Cymru Gyfan, CADW

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]


Bryngaerau Cymru Caer Seion 01.JPG
Yr Alltwen | Braich-y-Dinas | Breiddin | Bryn Euryn | Bryn Myrddin | Bwrdd Arthur | Caerau Gaer | Caer Bach | Caer Caradog | Caer Drewyn | Caer Fawr (Llangadog) | Caer Gwrtheyrn | Caer Seion | Caer y Twr | Carn Fadryn | Castell Cawr | Castell Degannwy | Castell Dinas | Castell Henllys | Castell Nadolig | Castell Odo | Castell Olwen | Castell Tinboeth | Craig yr Aderyn | Coed Llanmelin | Craig Rhiwarth | Crug Hywel | Dinas Brân | Dinas Dinlle | Dinas Emrys | Dinas Mawr | Dinas Powys | Dinas Tŷ Du | Dinorben | Dinorwig | Foel Drygarn | Ffridd Faldwyn | Gaer Fawr | Garn Boduan | Garn Saethon | Llanymynech | Moel Arthur | Moel Fenlli | Moel Goedog | Moel Hiraddug | Moel y Gaer (Bodfari) | Moel y Gaer (Llanbedr) | Moel y Gaer (Llandysilio) | Moel y Gaer (Rhosesmor) | Mynydd y Gaer | Pen Dinas (Aberystwyth) | Pen Dinas (Mynydd Gorddu) | Penycloddiau | Pen y Corddyn | Pen-y-gaer (Llanaelhaearn) | Pen-y-gaer, Caerhun | Tre'r Ceiri | Twmbarlwm