Neidio i'r cynnwys

Penrhyn Llŷn

Oddi ar Wicipedia
Penrhyn Llŷn
Mathgorynys Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
GwladBaner Cymru Cymru
GerllawMôr Iwerddon Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau52.9092°N 4.4614°W Edit this on Wikidata
Map
Statws treftadaethArdal o Harddwch Naturiol Eithriadol Edit this on Wikidata
Manylion
[golygwch ar Wicidata]
Gweler hefyd Llŷn (gwahaniaethu) a Penrhyn (gwahaniaethu).

Gorynys yng ngogledd-orllewin Cymru yw Penrhyn Llŷn neu Pen Llŷn. Mae'n rhan o Wynedd. Mae'n ymestyn fel braich allan i'r môr tua gogledd Bae Ceredigion. Yr Eifl yw'r copa uchaf a'r prif drefi yw Aberdaron, Abersoch, Cricieth, Nefyn a Phwllheli. Creadigaeth bur diweddar yw'r term ei hun.

Penrhyn Llŷn

Mae'r penrhyn yn cael ei adnabod fel Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol. Ceir nifer o draethau braf, yn arbennig ar yr arfordir deheuol, baeau creigiog ar hyd arfordir y gogledd, a bryniau gosgeiddig fel Yr Eifl a Carn Fadryn.

Er gwaethaf mewnlifiad o siaradwyr Saesneg i leoedd fel Abersoch, erys Llŷn yn un o gadarnleoedd pwysicaf yr iaith Gymraeg.

Geirdarddiad

[golygu | golygu cod]

Daw'r enw Llŷn o Laigin, brenhinllin Leinster/Laighin a sefydlodd gwladfa Wyddelig yng Ngogledd Cymru yn ystod Oes Gristnogol Gynnar Iwerddon (tua 400–800).[1]

Copaon

[golygu | golygu cod]
Mynydd Moel-y-gest.
Lleoliad y copaon o Ynys Môn i Ben Llŷn.
Rhwng Ynys Môn a Phen Llŷn
EnwCyfesurynnau OSCyfesurynnau Daearyddol
Bwlch Mawr, Penrhyn LlŷnSH426478 map 53.004°N, 4.347°W
Bwrdd Arthur, Ynys MônSH585812 map 53.308°N, 4.125°W
Carn Fadryn, Penrhyn LlŷnSH278351 map 52.885°N, 4.56°W
Carneddol, Penrhyn LlŷnSH301331 map 52.868°N, 4.525°W
Garn Boduan, Penrhyn LlŷnSH312393 map 52.924°N, 4.512°W
Gwylwyr Carreglefain, Penrhyn LlŷnSH324410 map 52.94°N, 4.495°W
Gyrn Ddu, Penrhyn LlŷnSH401467 map 52.993°N, 4.383°W
Mynydd Twr, Holy Island (Ynys Môn)SH218829 map 53.312°N, 4.676°W
Moel-y-gest, Penrhyn LlŷnSH549388 map 52.926°N, 4.159°W
Mynydd Anelog, Penrhyn LlŷnSH151272 map 52.81°N, 4.744°W
Mynydd Bodafon, Ynys MônSH472854 map 53.343°N, 4.296°W
Mynydd Carnguwch, Penrhyn LlŷnSH374429 map 52.958°N, 4.422°W
Mynydd Cennin, Penrhyn LlŷnSH458449 map 52.979°N, 4.298°W
Mynydd Cilan, Penrhyn LlŷnSH288241 map 52.787°N, 4.54°W
Mynydd Eilian, Ynys MônSH472917 map 53.399°N, 4.299°W
Mynydd Enlli, Ynys EnlliSH122218 map 52.761°N, 4.784°W
Mynydd Rhiw, Penrhyn LlŷnSH228293 map 52.832°N, 4.631°W
Mynydd y Garn, Ynys MônSH314906 map 53.385°N, 4.536°W
Yr Eifl, Penrhyn LlŷnSH364447 map 52.974°N, 4.437°W

Cymunedau (a chyn-gymunedau)

[golygu | golygu cod]
Llun Enw Cyfnod Poblogaeth
1961		 Sir Cymuned Refs
Aberdaron1894
1974		1,161GwyneddAberdaron[2]
Abererch1894
1934		GwyneddLlannor[3]
Ynys Enlli1894
1974		17GwyneddAberdaron[4]
Bodferin1894
1934		GwyneddAberdaron[5]
Botwnnog1894
1974		1,176GwyneddBotwnnog[6]
Bryncroes1894
1934		GwyneddAberdaron
Botwnnog		[7]
Buan1934
1974		619GwyneddBuan[8]
Carnguwch1894
1934		GwyneddPistyll[9]
Ceidio1894
1934		GwyneddBuan[10]
Criccieth
Urban District		1894
1974		1,672GwyneddCriccieth
Dolbenmaen1934
1974		1,447GwyneddDolbenmaen[11]
Edern1894
1939		GwyneddNefyn[12]
Llanaelhaearn1894
1974		1,242GwyneddLlanaelhaearn[13]
Llanarmon1894
1934		GwyneddLlanystumdwy[14]
Llanbedrog1894
1974		883GwyneddLlanbedrog[15]
Llandegwning1894
1934		GwyneddBotwnnog[16]
Llandudwen1894
1934		GwyneddBuan
Tudweiliog		[17]
Llanengan1894
1974		2,116GwyneddLlanengan[18]
Llanfaelrhys1894
1934		GwyneddAberdaron[19]
Llanfihangel Bachellaeth1894
1934		GwyneddBuan[20]
Llangian1894
1934		GwyneddBotwnnog
Llanengan		[21]
Llangwnnadl1894
1934		GwyneddAberdaron
Tudweiliog		[22]
Llangybi1894
1934		GwyneddLlannor
Llanystumdwy		[23]
Llaniestyn1894
1934		GwyneddBotwnnog
Tudweiliog		[24]
Llannor1894
1974		2,039GwyneddLlannor[25]
Llanystumdwy1894
1974		2,056GwyneddLlanystumdwy[26]
Sarn Mellteyrn1894
1934		GwyneddBotwnnog
Tudweiliog		[27]
Nefyn1894
1974		2,164GwyneddNefyn[28]
Benllech1894
1934		GwyneddTudweiliog[29]
Penrhyn Llŷn1894
1934		GwyneddCriccieth
Llanystumdwy		[30]
Penrhos1894
1934		GwyneddLlannor[31]
Pistyll1894
1974		599GwyneddPistyll[32]
Pwllheli
Municipal Borough		1835
1974		3,647GwyneddPwllheli
Tudweiliog1894
1974		1,003GwyneddTudweiliog[33]

Gweler hefyd

[golygu | golygu cod]

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ Ó Corráin (1989), t. 6.
  2. ↑ A Vision of Britain Through Time : Aberdaron Civil Parish Archifwyd 2012-06-30 yn archive.today. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  3. ↑ A Vision of Britain Through Time : Abererch Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  4. ↑ A Vision of Britain Through Time : Bardsey Island Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  5. ↑ A Vision of Britain Through Time : Bodferin Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2012.
  6. ↑ A Vision of Britain Through Time : Botwnnog Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  7. ↑ A Vision of Britain Through Time : Bryncroes Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  8. ↑ A Vision of Britain Through Time : Buan Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  9. ↑ A Vision of Britain Through Time : Carnguwch Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  10. ↑ A Vision of Britain Through Time : Ceidio Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  11. ↑ A Vision of Britain Through Time : Dolbenmaen Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  12. ↑ A Vision of Britain Through Time : Edern Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  13. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanaelhaearn Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  14. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanarmon Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  15. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanbedrog Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  16. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llandegwning Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  17. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llandudwen Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  18. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanengan Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  19. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanfaelrhys Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  20. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanfihangel Bachellaeth Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  21. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llangian Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  22. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llangwnnadl Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  23. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llangybi Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  24. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llaniestyn Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  25. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llannor Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  26. ↑ A Vision of Britain Through Time : Llanystumdwy Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  27. ↑ A Vision of Britain Through Time : Mellteryn Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  28. ↑ A Vision of Britain Through Time : Nefyn Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  29. ↑ A Vision of Britain Through Time : Benllech Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  30. ↑ A Vision of Britain Through Time : Penllyn Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  31. ↑ A Vision of Britain Through Time : Penrhos Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  32. ↑ A Vision of Britain Through Time : Pistyll Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.
  33. ↑ A Vision of Britain Through Time : Tudweiliog Civil Parish Archifwyd 2011-06-04 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 12 Ionawr 2010.

Llyfryddiaeth

[golygu | golygu cod]
  • Ó Corráin, D. "Prehistoric and Early Christian Ireland" yn The Oxford History of Ireland, golygwyd gan R. F. Foster (Rhydychen, Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1989).
  • Ioan Mai Evans, Gwlad Llŷn (Llandybie, 1968)
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Penrhyn_Llŷn&oldid=13666666"