Llandudwen

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Llandudwen
Looking SW to Carn Fadryn from Bronheulog - geograph.org.uk - 269567.jpg
Math anheddiad dynol Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.91°N 4.55°W Edit this on Wikidata
Eglwys y Santes Tudwen, Llandudwen

Plwyf eglwysig yng nghwr gorllewinol Llŷn yw Llandudwen. Mae'n gorwedd i'r gogledd o fryn Carn Fadryn, i'r de o Nefyn. Heddiw mae'n rhan o gymuned Buan.

Yn yr Oesoedd Canol bu plwyf Llandudwen yn rhan o gwmwd Dinllaen yng nghantref Llŷn. Saif eglwys y plwyf, sef Eglwys y Santes Tudwen, tua 3 milltir i'r dwyrain o bentref Tudweiliog ar lethrau gogleddol Carn Fadryn. Dywedir y bu pentref bychan o fythynnod to gwellt tlawd yma ar un adeg, wrth y nant ar ochr ddeheuol yr eglwys, ac iddo fynd ar dân. Rhywbryd cyn 1771 oedd hynny, canys llosgwyd hen gofrestri'r plwyf i gyd ac felly does dim cofnodion priodasau ayyb o'r cyfnod cyn hynny.[1]

Ceir Ffynnon Dudwen ger yr eglwys, a gysegrir i'r Santes Tudwen; defnyddid dŵr y ffynnon i fedyddio plant y plwyf. Un o ferched niferus Brychan, brenin Brycheiniog oedd Tudwen. Roedd cloch yr eglwys yn enwog yn lleol a cheir hen rigwm amdani sy'n agor gyda'r llinellau

Cloch Llandudwen, wyt yn hynod,
Er na roddir arnat fri.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. D. T. Davies, Hanes Eglwysi a Phlwyfi Lleyn (Pwllheli, 1910), tud. 136.
  2. Hanes Eglwysi a Phlwyfi Lleyn, tt. 132, 135.
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: