Mynydd y Gaer
![]() | |
Math | caer lefal ![]() |
---|---|
Daearyddiaeth | |
Sir | Conwy |
Gwlad | ![]() |
Uwch y môr | 295 metr ![]() |
Cyfesurynnau | 53.2332°N 3.5404°W ![]() |
Cod OS | SH973718 ![]() |
![]() | |
Statws treftadaeth | heneb gofrestredig, Henebion Cenedlaethol Cymru ![]() |
Manylion | |
Dynodwr Cadw | DE082 ![]() |
Mae Mynydd y Gaer (Mynydd Gaer ar y map OS) yn fryn ac yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Llannefydd yn sir Conwy, Cymru; mae'n gorwedd tua milltir i'r gogledd-orllewin o bentref Llanefydd, 4 milltir i'r de o dref Abergele. Ei uchder yw 280 medr. cyfeiriad grid SH972716
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Mynydd_y_Gaer_620344.jpg/300px-Mynydd_y_Gaer_620344.jpg)
Bryngaer
[golygu | golygu cod]Disgrifiad
[golygu | golygu cod]Mae'r fryngaer ar y copa yn dyddio o Oes yr Haearn. Fe'i hamgylchynir gan glawdd a ffos sy'n ddyfnach ar yr ochr orllewinol. Mae'n gorwedd ar safle gyda golygfeydd dros ddyffryn Afon Elwy, sy'n llifo wrth droed y bryn, i gyfeiriad yr arfordir i'r gogledd, a thros Ddyffryn Clwyd i'r dwyrain. Hyd yn hyn ni chloddwyd y safle.
Cefndir
[golygu | golygu cod]Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: DE082.[1] Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.
Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwyr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.[2] Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha.[3] Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.[4]
Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.
Gweler hefyd
[golygu | golygu cod]Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Cofrestr Cadw.
- ↑ References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.
- ↑ "Gwefan y BBC". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-04-11. Cyrchwyd 2012-03-04.
- ↑ "Gwefan CPAT". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-01-07. Cyrchwyd 2012-03-04.