Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Coat of arms or logo
Math
Math Unsiambrog
Arweinyddiaeth
Llywydd y Cynulliad neb
Arweinydd y Tŷ Jane Hutt AC, Y Blaid Lafur
Strwythur
Aelodau 60
Welsh Assembly diagram 2016.svg.png
Grwpiau gwleidyddol

Llywodraeth

Gwrthbleidiau

Pwyllgorau
Etholiadau
Etholiad diwethaf 5 Mai 2016
Man cyfarfod
Steps - Senedd.jpg
Y Senedd, Caerdydd
Gwefan
www.assemblywales.org


Cymru
Flag of Wales 2.svg

Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres ar:
wleidyddiaeth a llywodraeth
Cymru



gweld  sgwrs  golygu
Cynulliadau
Cynulliadau

Tŷ'r Cynulliad
Cynulliad deddfu
Cynulliad Cenedlaethol
Cynulliad Lleol
Cynulliadau Rhufeinig


Cynulliad Cenedlaethol Cymru


Gwleidyddiaeth

Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw'r corff datganoledig sy'n cael ei ethol yn ddemocrataidd i drafod polisïau ac sy'n cymeradwyo deddfwriaeth sy'n ymwneud â Chymru. Rhan o'i waith yw i ddwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif.[1] Sefydlwyd y Cynulliad ym 1999 ar ôl cynnal refferendwm ym 1997. Ceir 60 o aelodau, neu 'Aelodau'r Cynulliad' a etholir (ers 2011) am dymor o 5-mlynedd; mae 40 ohonynt yn cynrychioli etholaeth daearyddol ac 20 yn cael eu hethol dan drefn cynrychiolaeth gyfrannol [[Dull D'Hondt] o 'Ranbarthau'.

Ffurfiwyd y Cynulliad Cenedlaethol yn dilyn Deddf Llywodraeth Cymru 1998, a oedd yn ymateb i Refferendwm datganoli i Gymru, 1997.[2] Mae'r Cynulliad a Llywodraeth Cymru yn ddau gorff ar wahân - yr un fath â Senedd y Deyrnas Unedig a Llywodraeth y Deyrnas Unedig. Y corff democrataidd sy'n cynrychioli buddiannau Cymru a'i phobl, sy'n llunio cyfreithiau Cymru ac sy'n gwneud Llywodraeth Cymru'n atebol yw Cynulliad Cenedlaethol Cymru.[3]

Yr enw ar gorff corfforaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw Comisiwn y Cynulliad. Mae 60 o aelodau yn y Cynulliad (Aelod Cynulliad - AC). Mae 40 o'r aelodau yn cynrychioli etholaeth un aelod, ac mae'r 20 sy'n weddill yn cael eu hethol gan gynrychiolaeth gyfrannol dros y pum etholaeth ranbarthol yng Nghymru. Cânt eu cefnogi gan Weision Sifil sy'n gweithio yn y meysydd datganoledig. Mae'r rhain yn cynnwys meysydd allweddol o fywyd cyhoeddus, fel iechyd, addysg a'r amgylchedd.[3]

Etholiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae aelodau yn cael eu hethol am dymor penodedig. Pedair blynedd oedd y tymor gwreiddiol, ond yn sgil deddfwriaeth yn San Steffan i greu Senddau o 5 mlynedd ymestynwyd cyfnod y Cynulliad i 5 mlynedd. Cynhaliwyd etholiadau ym 1999, 2003, 2007 a 2011. Cynhelir is-etholiadau os oes Etholaeth leol o'r Cynulliad yn dod yn wag, ond os oes gwagle ar y rhestr rhanbarthol bydd pleidiau gwleidyddol yn enwebu yr unigolyn nesaf ar y rhestr i ymuno gyda'r Cynulliad.

Grymoedd[golygu | golygu cod y dudalen]

Grymoedd deddfu[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd grymoedd i basio mesurau deddfwriaethol o fewn meysydd penodol eu rhoi ar ddechrau'r Trydydd Cynulliad ym mis Mai 2007 dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

Ar 3 Mawrth 2011, cynhaliwyd Refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011 i benderfynu a ddylai'r Cynulliad gael y pwer y lunio deddfau ei hun.

Aelodau'r Cynulliad[golygu | golygu cod y dudalen]

Mai 2016-presennol[golygu | golygu cod y dudalen]

Plaid: Aelodau
Llafur 29
Plaid Cymru 12
Ceidwadwyr 11
UKIP 7
Rhyddfrydwyr 1
  Llafur (lleiafrif)

2011-Mai 16[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Aelodau pedwerydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Plaid Mai 2011
Llafur 30
Y Ceidwadwyr 14
Plaid Cymru 11
Y Democratiaid Rhyddfrydol 5
Annibynnol 0

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]