Etholiad Senedd Cymru, 2021

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Etholiad Senedd Cymru 2021
Cymru
2016 ←
Cyn neu ar 6 Mai 2021
→ 2026

Pob un o'r 60 sedd yn Senedd Cymru
31 sedd i gael mwyafrif
 
Blank
Blank
Blank
Arweinydd Mark Drakeford Paul Davies Adam Price
Plaid Llafur Ceidwadwyr Plaid Cymru
Arweinydd ers 6 Rhagfyr 2018 6 Medi 2018 28 Medi 2018
Sedd yr Arweinydd Gorllewin Caerdydd Preseli Penfro Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr
Yr etholiad diwethaf 29 sedd 11 sedd 12 sedd
Seddi presennol 29 11 10
Seddi sydd eu  hangen increase2 increase20 increase21
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd



 
Blank
Blank
Blank
Arweinydd Richard Suchorzewski Neil Hamilton Jane Dodds
Plaid Diddymu UKIP Rhyddfrydwyr Democrataidd
Arweinydd ers 11 Mehefin 2020 26 Medi 2016 3 Tachwedd 2017
Sedd yr arweinydd ddim yn y Senedd Canolbarth a Gorllewin Cymru ddim yn y Senedd
Etholiad diwethaf Plaid newydd 7 sedd 1 sedd
Seddi presennol 2 1 1
Seddi sydd eu  hangen increase29 increase30 increase30
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd

 
Blank
Arweinydd Neil McEvoy
Plaid WNP
Arweinydd ers 15 Ionawr 2020
Sedd yr arweinydd Canol De Cymru
Last election Plaid newydd
Seddi presennol 1
Seddi sydd eu  hangen increase30
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd

Deiliad Prif Weinidog

Mark Drakeford
Llafur

Mae disgwyl y bydd Etholiad Senedd Cymru 2021 yn cael ei gynnal ar ddydd Iau 6 Mai 2021[1] i ethol 60 aelod i Senedd Cymru.

Hwn fydd y chweched etholiad cyffredinol ers sefydlu'r sefydliad ym 1999. Fe’i cynhelir ynghyd ag etholiadau lleol eraill 2021 y Deyrnas Unedig, ac etholiadau Comisiynydd Heddlu a Throseddu yng Nghymru a Lloegr. Hwn fydd yr etholiad cyntaf lle caniateir i bobl ifanc 16 a 17 oed bleidleisio yn etholiadau'r Senedd Cymru, sef estyniad mwyaf yr etholfraint yng Nghymru ers 1969. Roedd y newid yn ganlyniad i Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020.[2]

Roedd gan saith plaid aelodau yn y pumed Cynulliad/Senedd: Llafur Cymru dan arweiniad y Prif Weinidog Mark Drakeford, Ceidwadwyr Cymru dan arweiniad Paul Davies, Plaid Cymru dan arweiniad Adam Price, Plaid Diddymu Cynulliad Cymru dan arweiniad Richard Suchorzewski,UKIP Cymru dan arweiniad Neil Hamilton, Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymraeg dan arweiniad Jane Dodds hefyd y Welsh National Party dan arweiniad Neil McEvoy.

System etholiadol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mewn etholiadau ar gyfer y Senedd, mae gan bob pleidleisiwr ddwy bleidlais yn y system aelodau ychwanegol . Y bleidlais gyntaf yw ar gyfer yr ymgeisydd sy'n dod yn aelod dros yr etholaeth y pleidleisiwr, a etholwyd gan y system 'y cyntaf i'r felin'. Mae'r ail bleidlais ar gyfer yr ymgeisydd sy'n dod yn aelod rhanbarthol drwy rhestr caeedig pleidiol. Mae seddau aelodau ychwanegol yn cael eu dyrannu o'r rhestrau trwy ddull D'Hondt, gyda chanlyniadau etholaethol yn cael eu hystyried yn y dyraniad. Mae'r canlyniad cyffredinol yn fras yn gyfrannol.

Yn unol â Deddf Cymru 2014, caniateir i ymgeisydd sefyll mewn etholaeth, yn ogystal â rhestr ranbarthol. Fodd bynnag, mae dal mandad deuol gyda Thŷ’r Cyffredin yn anghyfreithlon, sy’n golygu na all Aelod o Senedd fod yn Aelod Seneddol yn San Steffan hefyd.

Hwn fydd yr etholiad cyntaf lle gall pobl ifanc 16 a 17 oed bleidleisio, ar ôl i deddf newydd dod i rym ym mis Ionawr 2020.[2]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad Senedd Ewrop 2019 oedd yr olaf o'i fath. Daeth y Blaid Brexit, a oedd newydd ei ffurfio, i'r brig yng Nghymru. Daeth Plaid Cymru yn ail, gan nodi’r tro cyntaf iddo erioed guro Llafur mewn etholiad Cymru.[3] Fe wnaeth Plaid Brexit hefyd ffurfio grŵp seneddol yn y Cynulliad a oedd yn cynnwys 4 aelod blaenorol Plaid Annibyniaeth y DU, dan arweiniad Mark Reckless.[4] Galwyd etholiad cyffredinol ar fyr rhybydd ar 12 Rhagfyr 2019. Dioddefodd Llafur Cymru gwymp o 8% yn eu pleidlais a chawsant eu dileu yn llwyr o Ogledd Cymru, ar wahân i un sedd, Alyn a Glannau Dyfrdwy. Yn y diwedd, collodd Llafur 6 sedd seneddol i'r Ceidwadwyr ym muddugoliaeth ysgubol Boris Johnson . Roedd y seddi hyn yn cynnwys Pen-y-bont ar Ogwr, a gynrychiolwyd ar lefel y cynulliad gan gyn Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones ers 1999. Enillodd y Ceidwadwyr hefyd Brycheiniog a Sir Faesyfed oddi wrth arweinydd Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymraeg Jane Dodds. [5]

Ar 31 Ionawr 2020, gadawodd y Deyrnas Unedig yr Undeb Ewropeaidd. Roedd hyn yn dilyn refferendwm ar y mater lle pleidleisiodd Cymru i adael yr UE. [6] Mae De Cymru wedi tynnu sylw llawer fel tystiolaeth bod Brexit yn fater trawsbleidiol, gan fod yr ardaloedd hynny fel rheol yn pleidleisio’n llethol dros Lafur. Pleidleisiodd Blaenau Gwent, Torfaen, a Caerffili i gyd yn llethol o blaid Brexit, ond maent i gyd yn cael eu cynrychioli yn Nhŷ Cyffredin y Deyrnas Unedig gan ASau Llafur.

Ymgyrchodd Plaid Cymru dros bleidlais aros yn refferendwm 2016 ar aelodaeth y DU o'r UE .[7] Yn ddiweddarach, cefnogodd Plaid, yn ystod camau olaf proses Brexit, ail refferendwm ar y mater. [8][9] Dadleuodd Plaid y dylid cael refferendwm ar annibyniaeth i Gymru ar ôl Brexit, fel y gallai Cymru wneud cais am aelodaeth o’r UE. [10] Mewn arolwg barn ar yr mater yn Medi 2019 dywedodd 41% o'r ymatebion bod nhw eisiau Cymru Annibynnol er mwyn atal Brexit.[11]

Aelodau sy'n Ymddeol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ni fydd y canlynol yn rhedeg:

Etholaeth / Rhanbarth Yr aelod sy'n Ymadael Plaid
Pen-y-bont ar Ogwr Carwyn Jones [12] Llafur
Dwyrain De Cymru David Melding [13] Ceidwadwyr
Dwyfor Meirionnydd Dafydd Elis-Thomas [14] Annibynnol
Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro Angela Burns[15] Ceidwadwyr
Gorllewin De Cymru Bethan Sayed[16] Plaid Cymru
Brycheiniog a Sir Faesyfed Kirsty Williams[17] Democratiaid Rhyddfrydol

Seddi targed[golygu | golygu cod y dudalen]

Isod, rhestrir yr holl etholaethau sydd angen gogwydd o lai na 7.5% o ganlyniad 2016 i newid plaid.

Targedau Llafur[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Llafur yn 2016 Canlyniad
1 Aberconwy Ceidwadwyr 1,609 3.35 3ydd
2 Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro Ceidwadwyr 3,373 5.75 2ail
3 Preseli Penfro Ceidwadwyr 3,930 6.8 2ail
4 Rhondda Plaid Cymru 3,459 7.35 2ail
5 Mynwy Ceidwadwyr 5,147 16.4 2ail

Targedau Plaid Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle PC yn 2016 Canlyniad
1 Llanelli Llafur 382 0.65 2ail
2 Blaenau Gwent Llafur 650 1.55 2ail
3 Aberconwy Ceidwadwyr 754 1.7 2ail
4 Gorllewin Caerdydd Llafur 1,176 1.85 2ail
5 Caerffili Llafur 1,575 2.9 2ail
6 Castell-nedd Llafur 2,923 5.75 2ail

Targedau Ceidwadwyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Ceid yn 2016 Canlyniad
1 Bro Morgannwg Llafur 777 1.05 2ail
2 Dyffryn Clwyd Llafur 768 1.55 2ail
3 Gŵyr Llafur 1,829 3.05 2ail
4 Wrecsam Llafur 1,325 3.25 2ail
5 Gogledd Caerdydd Llafur 3,667 4.9 2ail
6 De Clwyd Llafur 3,016 6.8 2ail

Targedau Democratiaid Rhyddfrydol[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Dem Rhyd yn 2016 Canlyniad
1 Canol Caerdydd Llafur 817 1.55 2ail
2 Ceredigion Plaid Cymru 2,408 4.1 2ail
3 Maldwyn Ceidwadwyr 3,339 7.05 2ail

Enwebiadau etholaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Nodyn: Mae ASau mewn swydd cyn yr etholiad yn print trwm. Amlygir enillwyr gyda lliwiau parti.

Etholaeth Ceidwadwyr Llafur Plaid Cymru Dem Rhyd Plaid Brexit UKIP Gwyrdd Eraill
Aberavon David Rees
Aberconwy Janet Finch-Saunders Aaron Wynne Rhys Jones
Alun a Glannau Dyfrdwy Jack Sargeant Chris Twells
Arfon Sian Gwenllian
Blaenau Gwent Alun Davies Peredur Owen Griffiths[18] Calen Jones[19]
Brycheiniog a Sir Faesyfed
Pen-y-bont ar Ogwr Sarah Murphy[20] Caroline Jones[21]
Caerffili Hefin David Delyth Jewell
Canol Caerdydd Jenny Rathbone Wiliam Rees Rodney Berman
Gogledd Caerdydd Joel Williams Julie Morgan Rhys Taylor
De Caerdydd a Phenarth Vaughan Gething Nasir Adam[22] Alex Wilson
Gorllewin Caerdydd Mark Drakeford Rhys ab Owen[23] Heath Marshall Neil McEvoy
(Welsh National Party)
Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr Adam Price Leena Farhat
Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro Rhys Thomas[24] Alistair Cameron
Ceredigion Elin Jones Cadan ap Tomos
De Clwyd Ken Skates
Gorllewin Clwyd Darren Millar Elin Walker Jones
Cwm Cynon Vikki Howells
Delyn Hannah Blythyn Andrew Parkhurst
Dwyfor Meirionnydd Mabon ap Gwynfor [25] Steve Churchman
Gŵyr Rebecca Evans John Davies Chris Evans
Islwyn Rhianon Passmore Rhys Mills [26]
Llanelli Lee Waters Helen Mary Jones Chris Passmore Sian Caiach(Gwlad)
Merthyr Tudful a Rhymni Dawn Bowden
Mynwy Nick Ramsay Jo Watkins
Maldwyn Russell George
Castell-nedd Jeremy Miles Sioned Williams Megan Poppy Lloyd
Dwyrain Casnewydd John Griffiths John Miller[27]
Gorllewin Casnewydd Jayne Bryant Mike Hamilton[28]
Ogwr Huw Irranca-Davies Luke Fletcher [29]
Pontypridd Mick Antoniw Heledd Fychan Steven Rajam
Preseli Penfro Paul Davies Cris Tomos[30]
Rhondda Elizabeth Buffy Williams[31] Leanne Wood
Dwyrain Abertawe Mike Hedges
Gorllewin Abertawe Julie James Dai Lloyd Chloe Hutchinson
Torfaen Lynne Neagle
Dyffryn Clwyd Gareth Davies Ann Jones
Bro Morgannwg Jane Hutt Sally Stephenson Karl-James Langford(Gwlad)
Wrecsam Lesley Griffiths Carrie Harper Tim Sly
Ynys Môn Rhun ap Iorwerth

Pleidleisio barn[golygu | golygu cod y dudalen]

Pleidlais etholaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif erthygl:Arolygon barn ar gyfer etholiad nesaf Senedd Cymru§Pleidlais etholaethol

Pleidlais ranbarthol[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif erthygl:Arolygon barn ar gyfer etholiad nesaf Senedd Cymru§Pleidlais ranbarthol

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Wales Bill (Dates)" (PDF). publications.parliament.uk. Cyrchwyd 7 Oct 2016.
  2. 2.0 2.1 "Bil i gyflwyno enw newydd a gostwng oed pleidleisio yn dod yn Deddf". Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Cyrchwyd 2020-04-17.
  3. "Etholiad Ewrop: Dwy sedd i Blaid Brexit". BBC Cymru Fyw. 2019-05-27. Cyrchwyd 2020-04-17.
  4. "Cydnabod Plaid Brexit fel grŵp swyddogol". BBC Cymru Fyw. 2019-05-20. Cyrchwyd 2020-04-17.
  5. "Etholiad 2019: 'Wal goch' yn troi'n fricsen". BBC Cymru Fyw. 2019-12-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  6. Perraudin, Frances (2019-09-22). "English people living in Wales tilted it towards Brexit, research finds". The Guardian (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-04-17.
  7. "Plaid Cymru, SNP a'r Gwyrddion yn uno dros Ewrop". Golwg360. 2016-05-23. Cyrchwyd 2020-04-17.
  8. "Plaid Cymru eisiau ail refferendwm Brexit ar ôl fôt San Steffan". Golwg360. 2019-01-30. Cyrchwyd 2020-04-17.
  9. "Pobol Cymru wedi "newid meddwl" tros Brexit meddai Jill Evans". Golwg360. 2019-03-23. Cyrchwyd 2020-04-17.
  10. "Maniffesto Plaid Cymru: Gwrth-droi Brexit". BBC Cymru Fyw. 2019-05-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  11. "41% eisiau Cymru Annibynnol er mwyn atal Brexit". Golwg360. 2019-09-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  12. "Prifysgol Aberystwyth yn penodi Carwyn Jones yn Athro'r Gyfraith". Golwg360. 2020-01-15. Cyrchwyd 2020-04-17.
  13. ""Pencampwr democratiaeth a datganoli" yn cefnu ar y Cynulliad". Golwg360. 2020-02-28. Cyrchwyd 2020-04-17.
  14. "Dafydd Elis-Thomas ddim am geisio adennill ei sedd". BBC Cymru Fyw. 2020-04-12. Cyrchwyd 2020-04-17.
  15. "Llefarydd iechyd y Ceidwadwyr yn gadael y Senedd". BBC Cymru Fyw. 2020-07-16. Cyrchwyd 2020-07-16.
  16. "Bethan Sayed AS ddim am sefyll yn Etholiad 2021". BBC Cymru Fyw. 2020-08-28. Cyrchwyd 2020-08-28.
  17. "Kirsty Williams i sefyll lawr fel AS yn 2021". BBC Cymru Fyw. 2020-10-27. Cyrchwyd 2020-10-27.
  18. "Candidate - Peredur Owen Griffiths". Blaenau Gwent - Plaid Cymru - The Party of Wales (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-07-12.
  19. Calen Jones for MS Blaenau Gwent - Announcement Video Facebook
  20. "Sarah Murphy 🌹 (@sarah4bridgend) | Trydar". twitter.com.
  21. "Cyn-AS UKIP a'r Blaid Brexit yn targedu sedd Carwyn Jones". Golwg360. 2020-09-04. Cyrchwyd 2020-09-19.
  22. "https://twitter.com/plaid_cymru/status/1278290944564105216". Twitter (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-07-12. External link in |title= (help)
  23. April 16 2020, Posted on; Pm, 4:06. "Rhys ab Owen - Cardiff West". Plaid Cymru Cardiff (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-07-12.CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  24. "Dr Thomas, who was chosen as the Plaid Cymru candidate to fight the Carmarthen West and South Pembs constituency at UK and Welsh level". Tenby Today. Cyrchwyd 13 May 2020.
  25. "Ŵyr Gwynfor Evans i geisio am y Cynulliad". BBC Cymru Fyw. 2019-07-06. Cyrchwyd 2020-04-17.
  26. "Plaid Cymru announce Rhys Mills as candidate for Islwyn". South Wales Argus. Cyrchwyd 13 May 2020.
  27. "John Miller". Welsh Liberal Democrats. Cyrchwyd 2020-08-25.
  28. "Mike Hamilton". Welsh Liberal Democrats. Cyrchwyd 2020-08-25.
  29. "Parties begin selection process for 2021 Senedd Election". Oggy Blog Ogwr. Cyrchwyd 13 May 2020.
  30. "Cris selected as Plaid's Preseli Pembrokeshire Senedd and Westminster candidate". County Echo (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-07-12.
  31. https://twitter.com/WelshLabour/status/1282640867023560706