Etholiad Senedd Cymru, 2021

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Etholiad Senedd Cymru 2021
Cymru
2016 ←
Cyn neu ar 6 Mai 2021
→ 2026

Pob un o'r 60 sedd yn Senedd Cymru
31 sedd i gael mwyafrif
 
Blank
Blank
Blank
Arweinydd Mark Drakeford Paul Davies Adam Price
Plaid Llafur Ceidwadwyr Plaid Cymru
Arweinydd ers 6 Rhagfyr 2018 6 Medi 2018 28 Medi 2018
Sedd yr Arweinydd Gorllewin Caerdydd Preseli Penfro Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro
Yr etholiad diwethaf 29 sedd 11 sedd 12 sedd
Seddi presennol 29 11 10
Seddi sydd eu  hangen increase2 increase20 increase21
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd



 
Blank
Blank
Blank
Arweinydd Mark Reckless Neil Hamilton Jane Dodds
Plaid Plaid Brexit UKIP Rhyddfrydwyr Democrataidd
Arweinydd ers 15 Mai 2019 26 Medi 2016 3 Tachwedd 2017
Sedd yr arweinydd Dwyrain De Cymru Canolbarth a Gorllewin Cymru ddim yn y Senedd
Etholiad diwethaf Plaid newydd 7 sedd 1 sedd
Seddi presennol 4 sedd 1 1
Seddi sydd eu  hangen increase26 increase30 increase30
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd

 
Blank
Arweinydd Neil McEvoy
Plaid WNP
Arweinydd ers 15 January 2020
Sedd yr arweinydd Canol De Cymru
Last election Plaid newydd
Seddi presennol 1 sedd
Seddi sydd eu  hangen increase30
Pleidleisiau'r Etholaethau
% a gogwydd
Regional Vote
% a gogwydd

Deiliad Prif Weinidog

Mark Drakeford
Llafur

Mae disgwyl y bydd Etholiad Senedd Cymru 2021 yn cael ei gynnal ar ddydd Iau 6 Mai 2021[1] i ethol 60 aelod i Senedd Cymru.

Hwn fydd y chweched etholiad cyffredinol ers sefydlu'r sefydliad ym 1999. Fe’i cynhelir ynghyd ag etholiadau lleol eraill 2021 y Deyrnas Unedig, ac etholiadau comisiynydd heddlu a throseddu yng Nghymru a Lloegr. Hwn fydd yr etholiad cyntaf lle caniateir i bobl ifanc 16 a 17 oed bleidleisio yn etholiadau'r Senedd Cymru, sef estyniad mwyaf yr etholfraint yng Nghymru ers 1969. Roedd y newid yn ganlyniad i Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020.[2]

Roedd gan saith plaid aelodau yn y pumed Cynulliad: Llafur Cymru dan arweiniad y Prif Weinidog Mark Drakeford, Ceidwadwyr Cymru dan arweiniad Paul Davies, Plaid Cymru dan arweiniad Adam Price, Plaid Brexit dan arweiniad Mark Reckless, UKIP Cymru dan arweiniad Neil Hamilton, Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymraeg dan arweiniad Jane Dodds hefyd y Welsh National Party dan arweiniad Neil McEvoy.

System etholiadol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mewn etholiadau ar gyfer y Senedd, mae gan bob pleidleisiwr ddwy bleidlais yn y system aelodau ychwanegol . Y bleidlais gyntaf yw ar gyfer yr ymgeisydd sy'n dod yn aelod dros yr etholaeth y pleidleisiwr, a etholwyd gan y system 'y cyntaf i'r felin'. Mae'r ail bleidlais ar gyfer yr ymgeisydd sy'n dod yn aelod rhanbarthol drwy rhestr caeedig pleidiol. Mae seddau aelodau ychwanegol yn cael eu dyrannu o'r rhestrau trwy ddull D'Hondt, gyda chanlyniadau etholaethol yn cael eu hystyried yn y dyraniad. Mae'r canlyniad cyffredinol yn fras yn gyfrannol.

Yn unol â Deddf Cymru 2014, caniateir i ymgeisydd sefyll mewn etholaeth, yn ogystal â rhestr ranbarthol. Fodd bynnag, mae dal mandad deuol gyda Thŷ’r Cyffredin yn anghyfreithlon, sy’n golygu na all Aelod o Senedd fod yn Aelod Seneddol yn San Steffan hefyd.

Hwn fydd yr etholiad cyntaf lle gall pobl ifanc 16 a 17 oed bleidleisio, ar ôl i deddf newydd dod i rym ym mis Ionawr 2020.[2]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad Senedd Ewrop 2019 oedd yr olaf o'i fath. Daeth y Blaid Brexit, a oedd newydd ei ffurfio, i'r brig yng Nghymru. Daeth Plaid Cymru yn ail, gan nodi’r tro cyntaf iddo erioed guro Llafur mewn etholiad Cymru.[3] Fe wnaeth Plaid Brexit hefyd ffurfio grŵp seneddol yn y Cynulliad a oedd yn cynnwys 4 aelod blaenorol Plaid Annibyniaeth y DU, dan arweiniad Mark Reckless.[4] Galwyd etholiad cyffredinol ar fyr rhybydd ar 12 Rhagfyr 2019. Dioddefodd Llafur Cymru gwymp o 8% yn eu pleidlais a chawsant eu dileu yn llwyr o Ogledd Cymru, ar wahân i un sedd, Alyn a Glannau Dyfrdwy. Yn y diwedd, collodd Llafur 6 sedd seneddol i'r Ceidwadwyr ym muddugoliaeth ysgubol Boris Johnson . Roedd y seddi hyn yn cynnwys Pen-y-bont ar Ogwr, a gynrychiolwyd ar lefel y cynulliad gan gyn Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones ers 1999. Enillodd y Ceidwadwyr hefyd Brycheiniog a Sir Faesyfed oddi wrth arweinydd Y Democratiaid Rhyddfrydol Cymraeg Jane Dodds. [5]

Ar 31 Ionawr 2020, gadawodd y Deyrnas Unedig yr Undeb Ewropeaidd. Roedd hyn yn dilyn refferendwm ar y mater lle pleidleisiodd Cymru i adael yr UE. [6] Mae De Cymru wedi tynnu sylw llawer fel tystiolaeth bod Brexit yn fater trawsbleidiol, gan fod yr ardaloedd hynny fel rheol yn pleidleisio’n llethol dros Lafur. Pleidleisiodd Blaenau Gwent, Torfaen, a Caerffili i gyd yn llethol o blaid Brexit, ond maent i gyd yn cael eu cynrychioli yn Nhŷ Cyffredin y Deyrnas Unedig gan ASau Llafur.

Ymgyrchodd Plaid Cymru dros bleidlais aros yn refferendwm 2016 ar aelodaeth y DU o'r UE .[7] Yn ddiweddarach, cefnogodd Plaid, yn ystod camau olaf proses Brexit, ail refferendwm ar y mater. [8][9] Dadleuodd Plaid y dylid cael refferendwm ar annibyniaeth i Gymru ar ôl Brexit, fel y gallai Cymru wneud cais am aelodaeth o’r UE. [10] Mewn arolwg barn ar yr mater yn Medi 2019 dywedodd 41% o'r ymatebion bod nhw eisiau Cymru Annibynnol er mwyn atal Brexit.[11]

Aelodau sy'n Ymddeol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ni fydd y canlynol yn rhedeg:

Etholaeth / Rhanbarth Yr aelod sy'n Ymadael Plaid
Pen-y-bont ar Ogwr Carwyn Jones [12] Llafur
Dwyrain De Cymru David Melding [13] Ceidwadwyr
Dwyfor Meirionnydd Dafydd Elis-Thomas [14] Annibynnol

Seddi targed[golygu | golygu cod y dudalen]

Isod, rhestrir yr holl etholaethau sydd angen gogwydd o lai na 7.5% o ganlyniad 2016 i newid plaid.

Targedau Llafur[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Llafur yn 2016 Canlyniad
1 Aberconwy Ceidwadwyr 1,609 3.35 3ydd
2 Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro Ceidwadwyr 3,373 5.75 2ail
3 Preseli Penfro Ceidwadwyr 3,930 6.8 2ail
4 Rhondda Plaid Cymru 3,459 7.35 2ail
5 Mynwy Ceidwadwyr 5,147 16.4 2ail

Targedau Plaid Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle PC yn 2016 Canlyniad
1 Llanelli Llafur 382 0.65 2ail
2 Blaenau Gwent Llafur 650 1.55 2ail
3 Aberconwy Ceidwadwyr 754 1.7 2ail
4 Gorllewin Caerdydd Llafur 1,176 1.85 2ail
5 Caerffili Llafur 1,575 2.9 2ail
6 Castell-nedd Llafur 2,923 5.75 2ail

Targedau Ceidwadwyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Ceid yn 2016 Canlyniad
1 Bro Morgannwg Llafur 777 1.05 2ail
2 Dyffryn Clwyd Llafur 768 1.55 2ail
3 Gŵyr Llafur 1,829 3.05 2ail
4 Wrecsam Llafur 1,325 3.25 2ail
5 Gogledd Caerdydd Llafur 3,667 4.9 2ail
6 De Clwyd Llafur 3,016 6.8 2ail

Targedau Democratiaid Rhyddfrydol[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Etholaeth Plaid enillodd yn 2016 Mwyafrif Gogwydd i ennill Safle Dem Rhyd yn 2016 Canlyniad
1 Canol Caerdydd Llafur 817 1.55 2ail
2 Ceredigion Plaid Cymru 2,408 4.1 2ail
3 Maldwyn Ceidwadwyr 3,339 7.05 2ail

Enwebiadau etholaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Nodyn: Mae ASau mewn swydd cyn yr etholiad yn print trwm. Amlygir enillwyr gyda lliwiau parti.

Etholaeth Ceidwadwyr Llafur Plaid Cymru Dem Rhyd Plaid Brexit UKIP Green Eraill
Aberavon David Rees
Aberconwy Janet Finch-Saunders Aaron Wynne
Alun a Glannau Dyfrdwy Jack Sargeant
Arfon Sian Gwenllian
Blaenau Gwent Alun Davies
Brycheiniog a Sir Faesyfed Kirsty Williams
Pen-y-bont ar Ogwr Sarah Murphy[15]
Caerffili Hefin David Delyth Jewell
Canol Caerdydd Jenny Rathbone Wiliam Rees
Gogledd Caerdydd Joel Williams Julie Morgan
De Caerdydd a Phenarth Vaughan Gething
Gorllewin Caerdydd Mark Drakeford Neil McEvoy
Welsh National Party
Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr Adam Price Leena Farhat
Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro Angela Burns
Ceredigion Elin Jones Elizabeth Evans
De Clwyd Ken Skates
Gorllewin Clwyd Darren Millar
Cwm Cynon Vikki Howells
Delyn Hannah Blythyn
Dwyfor Meirionnydd Mabon ap Gwynfor [16]
Gŵyr Rebecca Evans
Islwyn Rhianon Passmore
Llanelli Lee Waters Helen Mary Jones
Merthyr Tudful a Rhymni Dawn Bowden
Mynwy Nick Ramsay
Maldwyn Russell George
Castell-nedd Jeremy Miles Sioned Williams
Dwyrain Casnewydd John Griffiths
Gorllewin Casnewydd Jayne Bryant
Ogwr Huw Irranca-Davies
Pontypridd Mick Antoniw Heledd Fychan
Preseli Penfro Paul Davies
Rhondda Leanne Wood
Dwyrain Abertawet Mike Hedges
Gorllewin Abertawe Julie James Dai Lloyd
Torfaen Lynne Neagle
Dyffryn Clwyd Gareth Davies Ann Jones
Bro Morgannwg Jane Hutt
Wrecsam Lesley Griffiths
Ynys Môn Rhun ap Iorwerth

Pleidleisio barn[golygu | golygu cod y dudalen]

Pleidlais etholaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif erthygl:Arolygon barn ar gyfer etholiad nesaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru§Pleidlais etholaethol

Pleidlais ranbarthol[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif erthygl:Arolygon barn ar gyfer etholiad nesaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru§Pleidlais ranbarthol

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Wales Bill (Dates)" (PDF). publications.parliament.uk. Cyrchwyd 7 Oct 2016.
  2. 2.0 2.1 "Bil i gyflwyno enw newydd a gostwng oed pleidleisio yn dod yn Deddf". Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Cyrchwyd 2020-04-17.
  3. "Etholiad Ewrop: Dwy sedd i Blaid Brexit". BBC Cymru Fyw. 2019-05-27. Cyrchwyd 2020-04-17.
  4. "Cydnabod Plaid Brexit fel grŵp swyddogol". BBC Cymru Fyw. 2019-05-20. Cyrchwyd 2020-04-17.
  5. "Etholiad 2019: 'Wal goch' yn troi'n fricsen". BBC Cymru Fyw. 2019-12-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  6. Perraudin, Frances (2019-09-22). "English people living in Wales tilted it towards Brexit, research finds". The Guardian (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-04-17.
  7. "Plaid Cymru, SNP a'r Gwyrddion yn uno dros Ewrop". Golwg360. 2016-05-23. Cyrchwyd 2020-04-17.
  8. "Plaid Cymru eisiau ail refferendwm Brexit ar ôl fôt San Steffan". Golwg360. 2019-01-30. Cyrchwyd 2020-04-17.
  9. "Pobol Cymru wedi "newid meddwl" tros Brexit meddai Jill Evans". Golwg360. 2019-03-23. Cyrchwyd 2020-04-17.
  10. "Maniffesto Plaid Cymru: Gwrth-droi Brexit". BBC Cymru Fyw. 2019-05-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  11. "41% eisiau Cymru Annibynnol er mwyn atal Brexit". Golwg360. 2019-09-13. Cyrchwyd 2020-04-17.
  12. "Prifysgol Aberystwyth yn penodi Carwyn Jones yn Athro'r Gyfraith". Golwg360. 2020-01-15. Cyrchwyd 2020-04-17.
  13. ""Pencampwr democratiaeth a datganoli" yn cefnu ar y Cynulliad". Golwg360. 2020-02-28. Cyrchwyd 2020-04-17.
  14. "Dafydd Elis-Thomas ddim am geisio adennill ei sedd". BBC Cymru Fyw. 2020-04-12. Cyrchwyd 2020-04-17.
  15. "Sarah Murphy 🌹 (@sarah4bridgend) | Trydar". twitter.com.
  16. "Ŵyr Gwynfor Evans i geisio am y Cynulliad". BBC Cymru Fyw. 2019-07-06. Cyrchwyd 2020-04-17.