Gwleidyddiaeth Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cymru
Flag of Wales 2.svg

Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres ar:
wleidyddiaeth a llywodraeth
Cymru



gweld  sgwrs  golygu

Mae gwleidyddiaeth Cymru yn adlewyrchu hanes y wlad a'i chyflwr cymdeithasol, economaidd, ieithyddol a gwleidyddol presennol fel gwlad a dyheadau cenedl y Cymry. Er bod gan Gymru lywodraeth ddatganoledig, nid yw'n wlad sofran, ac mae'n anorfod fod rhai agweddau ar ei gwleidyddiaeth yn gorgyffwrdd â gwleidyddiaeth y DU yn gyffredinol a hefyd â gwleidyddiaeth ehangach yr Undeb Ewropeaidd.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Logo Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw'r corff datganoledig sy'n trafod polisïau ac yn cymeradwyo deddfwriaeth yn ymwneud â Chymru, ac yn dyrannu'r arian a rennir iddo gan Lywodraeth y DU. Sefydlwyd y Cynulliad yn 1999 ar ôl cynnal refferendwm ym 1997.

Mae 60 o aelodau yn y Cynulliad (Aelod Cynulliad - AC). Mae 40 o'r aelodau yn cynrychioli etholaeth un aelod, ac mae'r 20 sy'n weddill yn cael eu hethol gan gynrychiolaeth gyfrannol dros y pump etholaeth rhanbarthol yng Nghymru. Mae aelodau yn cael eu hethol am dymor o bedair mlynedd. Cynhaliwyd yr etholiadau diwethaf yn 1999, 2003 a 2007.

Dirprwyir pwerau gweithredol y Cynulliad i Brif Weinidog Cymru. Dirprwya'r Prif Weinidog yn ei dro gyfrifoldeb am gyflawni'r swyddogaethau gweithredol i Weinidogion Llywodraeth Cynulliad Cymru, sy'n ffurfio'r Cabinet. Rheolir gweithgareddau'r Cynulliad gan y Llywydd, sydd ei hun yn Aelod Cynulliad.

Prif gorff ymgynghorol ar gyfer addysg y Cynulliad yw'r Awdurdod Cymwysterau, Cwricwlwm ac Asesu Cymru.

Cymru yn Ewrop[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Cymru yn ffurfio etholaeth yn Senedd Ewrop. Hyd 2004 roedd pump Aelod Senedd Ewrop yn cynrychioli'r wlad yno, ond yn y flwyddyn honno cwtogwyd cynrychiolaeth Cymru i bedwar aelod. Mae nifer o bobl yn cwyno am hyn ac yn cymharu sefyllfa Cymru a gwledydd llai fel Slofenia a Malta, sy'n aelodau llawn o'r Undeb Ewropeaidd. Etholir yr ASEau trwy'r method d'Hondt o gynrychiolaeth gyfrannol yn ôl rhestrau plaid. Am yr ASEau, gweler: Cymru (etholaeth Senedd Ewrop).

Rhestr o wleidyddion Cymreig[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau


bod dynol[golygu | golygu cod y dudalen]

# delwedd label disgrifiad dyddiad geni dyddiad marw swydd
1 Tom Middlehurst 1936-06-25 Aelod Cynulliad
2 Cynog Dafis 1938-04-01 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
3 Janet Davies 1938-05-29 Aelod Cynulliad
4 Owen John Thomas 1939 Aelod Cynulliad
5 Phil Williams 1939-01-11 2003-06-10 Aelod Cynulliad
6 Gareth Jones (gwleidydd) 1939-05-14 Aelod Cynulliad
7
Rhodri Morgan.jpg
Rhodri Morgan 1939-09-29 Prif Weinidog Cymru
Q23766510
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
8 Peter Rogers 1940-01-02 Aelod Cynulliad
9 Alison Halford 1940-05-08 Aelod Cynulliad
10 John Marek 1940-12-24 Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
11
Gwenda Thomas.jpg
Gwenda Thomas 1942-01-22 Aelod Cynulliad
12
Rosemary Butler - National Assembly for Wales.jpg
Rosemary Butler 1943-01-21 Aelod Cynulliad
13
Dafydd Wigley.jpg
Dafydd Wigley 1943-04-01 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
14
AlunMichael.JPG
Alun Michael 1943-08-22 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Prif Weinidog Cymru
Ysgrifennydd Gwladol Cymru
Is-Ysgrifennydd Gwladol dros y Swyddfa Cartref
Aelod Cynulliad
Q23766510
15
Glyn Davies (Welsh Politician) profile photo.jpg
Glyn Davies 1944-02-16 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
16
Julie Morgan.jpg
Julie Morgan 1944-11-02 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
17 Mike German 1945-05-08 Dirprwy Brif Weinidog Cymru
Aelod Cynulliad
18 Sue Essex 1945-08-29 Aelod Cynulliad
19
Mohammad Asghar.jpg
Mohammad Asghar 1945-09-30 Aelod Cynulliad
20 Pauline Jarman 1945-12-15 Aelod Cynulliad
21
Rondavies1998.jpg
Ron Davies 1946-08-06 Ysgrifennydd Gwladol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Q16323054
Aelod Cynulliad
22
Dafydd Elis-Thomas 2011.jpg
Dafydd Elis-Thomas 1946-10-18 Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
23 Rod Richards 1947-03-12 Q7981882
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
24 Christine Humphreys 1947-05-26 Aelod Cynulliad
25 Mick Bates 1947-09-24 Aelod Cynulliad
26 Val Feld 1947-10-29 2001-07-17 Aelod Cynulliad
27 Peter Law 1948-04-01 2006-04-25 Q23304121
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
28 Jenny Randerson 1948-05-26 Swyddfa Cymru
Llywodraeth Cymru
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
29
Jeffrey Cuthbert.jpg
Jeffrey Cuthbert 1948-06-04 Aelod Cynulliad
30 Geraint Davies 1948-12-01 Aelod Cynulliad
31 Brynle Williams 1949-01-09 2011-04-01 Aelod Cynulliad
32
Ieuan Wyn Jones 2011.jpg
Ieuan Wyn Jones 1949-05-22 Dirprwy Brif Weinidog Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q23602586
33
Alun Ffred Jones.jpg
Alun Ffred Jones 1949-10-29 Aelod Cynulliad
34
William Graham - National Assembly for Wales.jpg
William Graham 1949-11-18 Aelod Cynulliad
35
Jane Hutt.jpg
Jane Hutt 1949-12-15 Q23196598
Aelod Cynulliad
36 Lorraine Barrett 1950 Aelod Cynulliad
37
Sandy Mewies.jpg
Sandy Mewies 1950-02-19 Aelod Cynulliad
38 Brian Hancock 1950-08-08 Aelod Cynulliad
39
BrianGibbons2006.JPG
Brian Gibbons 1950-08-25 Aelod Cynulliad
Q6865862
40 Chris Franks 1951-08-02 Aelod Cynulliad
41 Nick Bourne 1952-01-01 Arweinydd yr Wrthblaid
Q7981882
Aelod Cynulliad
42 Irene James 1952 Aelod Cynulliad
43
David Jones Official.jpg
David Jones 1952-03-22 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
44 Andrew Davies (gwleidydd) 1952-05-05 Aelod Cynulliad
45
Byron Davies - National Assembly for Wales.jpg
Byron Davies 1952-09-04 Aelod Cynulliad
46 Karen Sinclair 1952-11-20 Aelod Cynulliad
47
Rhodri glyn thomas.jpg
Rhodri Glyn Thomas 1953-04-11 Llywodraeth Cymru
Aelod Cynulliad
48
Ann Jones.jpg
Ann Jones 1953-11-04 Aelod Cynulliad
49
Mick Antoniw 2011.jpg
Mick Antoniw 1954 Aelod Cynulliad
50 Trish Law 1954-03-17 Aelod Cynulliad
51
Mark Drakeford - National Assembly for Wales.jpg
Mark Drakeford 1954-09-19 Aelod Cynulliad
52
Joyce Watson.jpg
Joyce Watson 1955 Aelod Cynulliad
53
Janice Gregory.jpg
Janice Gregory 1955-01-10 Aelod Cynulliad
54 Alun Pugh 1955-06-09 Aelod Cynulliad
55 Janet Ryder 1955-06-21 Aelod Cynulliad
56
Christine Chapman.jpg
Christine Chapman 1956-04-07 Aelod Cynulliad
57
Mike Hedges AM.jpg
Mike Hedges 1956-07-08 Aelod Cynulliad
58 Richard Edwards 1956-08-25 Aelod Cynulliad
59 David Lloyd (gwleidydd) 1956-12-02 Q20857696
Aelod Cynulliad
60
John Griffiths.jpg
John Griffiths 1956-12-19 Aelod Cynulliad
61
David Rees (5804396479).jpg
David Rees 1957-01-17 Aelod Cynulliad
62 Veronica German 1957-02-12 Aelod Cynulliad
63
Julie James - National Assembly for Wales.jpg
Julie James 1957-02-25 Aelod Cynulliad
64
Jane Davidson.jpg
Jane Davidson 1957-03-19 Aelod Cynulliad
65
Edwina Hart.jpg
Edwina Hart 1957-04-26 Q23602586
Aelod Cynulliad
Q6865862
66
Leighton Andrews.jpg
Leighton Andrews 1957-08-11 Aelod Cynulliad
Q23196598
67 Delyth Evans 1958-03-17 Aelod Cynulliad
68 Tamsin Dunwoody 1958-09-03 Aelod Cynulliad
69 Christine Gwyther 1959 Aelod Cynulliad
70
Mark Isherwood.jpg
Mark Isherwood 1959-01-21 Llywodraeth Cymru
Aelod Cynulliad
71
Jocelyn Davies 2011.jpg
Jocelyn Davies 1959-06-18 Aelod Cynulliad
72
Lesley Griffiths.jpg
Lesley Griffiths 1960 Aelod Cynulliad
Q6865862
73 Lisa Francis 1960 Aelod Cynulliad
74
Peter Black 2011.jpg
Peter Black (gwleidydd Seisnig) 1960-01-30 Aelod Cynulliad
75 Helen Mary Jones 1960-06-29 Aelod Cynulliad
76
David Melding AM.jpg
David Melding 1962-08-28 Aelod Cynulliad
77 Catherine Thomas 1963 Aelod Cynulliad
78
Simon Thomas (politician).jpg
Simon Thomas 1963-12-28 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
79
Huw Lewis.jpg
Huw Lewis 1964-01-17 Aelod Cynulliad
Q23196598
80
Alun Davies.jpg
Alun Davies 1964-02-12 Aelod Cynulliad
81
Elin Jones 2011.jpg
Elin Jones 1966-09-01 Aelod Cynulliad
82
Carwyn Jones 2011.jpg
Carwyn Jones 1967-03-21 Prif Weinidog Cymru
Cwnsler Cyffredinol Cymru
Aelod Cynulliad
Q23766510
83
Andrew R. T. Davies.jpg
Andrew R. T. Davies 1968 Aelod Cynulliad
84
Carl Sargeant.jpg
Carl Sargeant 1968 Aelod Cynulliad
85
Lynne Neagle.jpg
Lynne Neagle 1968-01-18 Aelod Cynulliad
86
Paul Davies AM 2001.jpg
Paul Davies 1969 Aelod Cynulliad
87
Antoinette Sandbach.jpg
Antoinette Sandbach 1969-02-15 Aelod Cynulliad
88 David Davies 1970-06-27 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
89
Alun Cairns MP.JPG
Alun Cairns 1970-07-30 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
90
Llyr Huws Gruffydd 2011.jpg
Llyr Huws Gruffydd 1970-09-25 Aelod Cynulliad
91
Kirsty Williams 2011.jpg
Kirsty Williams 1971-03-19 Q7981939
Aelod Cynulliad
92
Leanne Wood.jpg
Leanne Wood 1971-12-13 Aelod Cynulliad
93 Rhun ap Iorwerth 1972 Aelod Cynulliad
94
Russell George.jpg
Russell George 1974 Aelod Cynulliad
95
Vaughan Gething.jpg
Vaughan Gething 1974 Aelod Cynulliad
96
Eluned Parrott (6324905297).jpg
Eluned Parrott 1974 Aelod Cynulliad
97 Jonathan Morgan 1974-11-12 Aelod Cynulliad
98
Nick Ramsay 2011.jpg
Nick Ramsay 1975-06-10 Aelod Cynulliad
99
Darren Millar.jpg
Darren Millar 1976 Aelod Cynulliad
100
Ken Skates - National Assembly for Wales.jpg
Ken Skates 1976 Aelod Cynulliad
101
Rebecca Evans - National Assembly for Wales.jpg
Rebecca Evans 1976-08-02 Aelod Cynulliad
102 Laura Anne Jones 1979-02-02 Aelod Cynulliad
103 Nerys Evans 1980 Aelod Cynulliad
104
Bethan Jenkins 2011.jpg
Bethan Jenkins 1981-12-09 Aelod Cynulliad
105
William Powell - National Assembly for Wales.jpg
William Powell 2000s Aelod Cynulliad
106 John Lloyd <some value> Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru
107
Angela Burns.jpg
Angela Burns Aelod Cynulliad
108 Denise Idris Jones Aelod Cynulliad
109 Eleanor Burnham Aelod Cynulliad
110
Janet Finch-Saunders.jpg
Janet Finch-Saunders Aelod Cynulliad
111
Keith Davies - National Assembly for Wales.jpg
Keith Davies Aelod Cynulliad
112
Lindsay Whittle 2011.jpg
Lindsay Whittle Aelod Cynulliad
113
Suzy Davies.jpg
Suzy Davies Aelod Cynulliad
114 Valerie Lloyd Aelod Cynulliad
115
Jenny Rathbone - National Assembly for Wales.jpg
Jenny Rathbone Aelod Cynulliad
116
Gwyn Price (5804944776).jpg
Gwyn R Price Aelod Cynulliad
117
Aled Roberts (6324905377).jpg
Aled Roberts Aelod Cynulliad
118 Janet Haworth Aelod Cynulliad
119 Altaf Hussain Aelod Cynulliad
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Flag of Wales 2.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Gymru. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato