Gwleidyddiaeth Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cymru
Flag of Wales 2.svg

Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres ar:
wleidyddiaeth a llywodraeth
Cymru



gweld  sgwrs  golygu

Mae gwleidyddiaeth Cymru yn adlewyrchu hanes y wlad a'i chyflwr cymdeithasol, economaidd, ieithyddol a gwleidyddol presennol fel gwlad a dyheadau cenedl y Cymry. Er bod gan Gymru lywodraeth ddatganoledig, nid yw'n wlad sofran, ac mae'n anorfod fod rhai agweddau ar ei gwleidyddiaeth yn gorgyffwrdd â gwleidyddiaeth y DU yn gyffredinol a hefyd â gwleidyddiaeth ehangach yr Undeb Ewropeaidd.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Logo Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw'r corff datganoledig sy'n trafod polisïau ac yn cymeradwyo deddfwriaeth yn ymwneud â Chymru, ac yn dyrannu'r arian a rennir iddo gan Lywodraeth y DU. Sefydlwyd y Cynulliad yn 1999 ar ôl cynnal refferendwm ym 1997.

Mae 60 o aelodau yn y Cynulliad (Aelod Cynulliad - AC). Mae 40 o'r aelodau yn cynrychioli etholaeth un aelod, ac mae'r 20 sy'n weddill yn cael eu hethol gan gynrychiolaeth gyfrannol dros y pump etholaeth rhanbarthol yng Nghymru. Mae aelodau yn cael eu hethol am dymor o bedair mlynedd. Cynhaliwyd yr etholiadau diwethaf yn 1999, 2003 a 2007.

Dirprwyir pwerau gweithredol y Cynulliad i Brif Weinidog Cymru. Dirprwya'r Prif Weinidog yn ei dro gyfrifoldeb am gyflawni'r swyddogaethau gweithredol i Weinidogion Llywodraeth Cynulliad Cymru, sy'n ffurfio'r Cabinet. Rheolir gweithgareddau'r Cynulliad gan y Llywydd, sydd ei hun yn Aelod Cynulliad.

Prif gorff ymgynghorol ar gyfer addysg y Cynulliad yw'r Awdurdod Cymwysterau, Cwricwlwm ac Asesu Cymru.

Cymru yn Ewrop[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Cymru yn ffurfio etholaeth yn Senedd Ewrop. Hyd 2004 roedd pump Aelod Senedd Ewrop yn cynrychioli'r wlad yno, ond yn y flwyddyn honno cwtogwyd cynrychiolaeth Cymru i bedwar aelod. Mae nifer o bobl yn cwyno am hyn ac yn cymharu sefyllfa Cymru a gwledydd llai fel Slofenia a Malta, sy'n aelodau llawn o'r Undeb Ewropeaidd. Etholir yr ASEau trwy'r method d'Hondt o gynrychiolaeth gyfrannol yn ôl rhestrau plaid. Am yr ASEau, gweler: Cymru (etholaeth Senedd Ewrop).

Rhestr o wleidyddion Cymreig[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:


bod dynol[golygu | golygu cod y dudalen]

# delwedd label disgrifiad dyddiad geni dyddiad marw swydd
1 Tom Middlehurst 1936-06-25 Aelod Cynulliad
Q33106025
2 Cynog Dafis 1938-04-01 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q36634044
3 Janet Davies 1938-05-29 Aelod Cynulliad
4 Owen John Thomas 1939 Aelod Cynulliad
5 Phil Williams 1939-01-11 2003-06-10 Aelod Cynulliad
6 Gareth Jones (gwleidydd) 1939-05-14 Aelod Cynulliad
7
Rhodri Morgan.jpg
Rhodri Morgan 1939-09-29 2017-05-17 Prif Weinidog Cymru
Q23766510
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q28841847
Q33105970
Q36634044
8 Peter Rogers 1940-01-02 Aelod Cynulliad
9 Alison Halford 1940-05-08 Aelod Cynulliad
10 John Marek 1940-12-24 Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q36634044
11
Gwenda Thomas.jpg
Gwenda Thomas 1942-01-22 Aelod Cynulliad
12
Rosemary Butler - National Assembly for Wales.jpg
Rosemary Butler 1943-01-21 Aelod Cynulliad
Q33106014
13
Dafydd Wigley.jpg
Dafydd Wigley 1943-04-01 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
Q25713850
Q28841847
Q36634044
14
AlunMichael.JPG
Alun Michael 1943-08-22 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Prif Weinidog Cymru
Ysgrifennydd Gwladol Cymru
Is-Ysgrifennydd Gwladol dros y Swyddfa Cartref
Aelod Cynulliad
Q23766510
Q28841847
Q35494253
Q35647955
Q35921591
Q36634044
15
Glyn Davies (Welsh Politician) profile photo.jpg
Glyn Davies 1944-02-16 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q30524710
Q30524718
Q35494253
16
Julie Morgan.jpg
Julie Morgan 1944-11-02 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q35647955
Q35921591
Q36634044
17
Mike German.jpg
Mike German 1945-05-08 Dirprwy Brif Weinidog Cymru
Aelod Cynulliad
Q25273109
Q32859667
18 Sue Essex 1945-08-29 Aelod Cynulliad
Q6865829
Q32859668
19
Mohammad Asghar.jpg
Mohammad Asghar 1945-09-30 Aelod Cynulliad
20 Pauline Jarman 1945-12-15 Aelod Cynulliad
21
Rondavies1998.jpg
Ron Davies 1946-08-06 Ysgrifennydd Gwladol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Q16323054
Aelod Cynulliad
Q28841847
Q36634044
22
Dafydd Elis-Thomas 2011.jpg
Dafydd Elis-Thomas 1946-10-18 Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
Q28841847
23 Rod Richards 1947-03-12 Q7981882
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
24 Christine Humphreys 1947-05-26 Aelod Cynulliad
25 Mick Bates 1947-09-24 Aelod Cynulliad
26 Val Feld 1947-10-29 2001-07-17 Aelod Cynulliad
27 Peter Law 1948-04-01 2006-04-25 Q23304121
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q33106058
Q35647955
28
Jenny Randerson.jpg
Jenny Randerson 1948-05-26 Swyddfa Ysgrifennydd Gwladol Cymru
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
Q708492
Q33106228
29
Jeffrey Cuthbert.jpg
Jeffrey Cuthbert 1948-06-04 Aelod Cynulliad
30 Geraint Davies 1948-12-01 Aelod Cynulliad
31 Brynle Williams 1949-01-09 2011-04-01 Aelod Cynulliad
32
Ieuan Wyn Jones 2011.jpg
Ieuan Wyn Jones 1949-05-22 Dirprwy Brif Weinidog Cymru
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q23602586
Q25713850
Q36634044
33
Alun Ffred Jones.jpg
Alun Ffred Jones 1949-10-29 Aelod Cynulliad
Q25713775
34
William Graham - National Assembly for Wales.jpg
William Graham 1949-11-18 Aelod Cynulliad
35
Jane Hutt.jpg
Jane Hutt 1949-12-15 Q23196598
Aelod Cynulliad
Q6865862
Q6865829
Q32947164
Q32947381
Q33106254
36
Lorraine Barrett AM.jpg
Lorraine Barrett 1950 Aelod Cynulliad
37
Sandy Mewies.jpg
Sandy Mewies 1950-02-19 Aelod Cynulliad
38 Brian Hancock 1950-08-08 Aelod Cynulliad
39
BrianGibbons2006.JPG
Brian Gibbons 1950-08-25 Aelod Cynulliad
Q6865862
Q6865999
40 Chris Franks 1951-08-02 Aelod Cynulliad
41
Nick-bourne-580x358.jpg
Nick Bourne 1952-01-01 Arweinydd yr Wrthblaid
Q7981882
Aelod Cynulliad
42 Irene James 1952 Aelod Cynulliad
43
David Jones (cropped).jpg
David Jones 1952-03-22 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q28841847
Q30524710
Q30524718
Q35494253
Q35647955
44 Andrew Davies (gwleidydd) 1952-05-05 Aelod Cynulliad
Q33108890
Q32947397
Q32947134
Q32947092
45
Byron Davies - National Assembly for Wales.jpg
Byron Davies 1952-09-04 Aelod Cynulliad
Q30524718
46 Karen Sinclair 1952-11-20 Aelod Cynulliad
Q32947092
Q1307072
47
Rhodri glyn thomas.jpg
Rhodri Glyn Thomas 1953-04-11 Q25713775
Aelod Cynulliad
48
Ann Jones.jpg
Ann Jones 1953-11-04 Aelod Cynulliad
49
Mick Antoniw 2011.jpg
Mick Antoniw 1954 Aelod Cynulliad
Aelodau pumed Cynulliad Cenedlaethol Cymru
50 Trish Law 1954-03-17 Aelod Cynulliad
51
Mark Drakeford - National Assembly for Wales.jpg
Mark Drakeford 1954-09-19 Aelod Cynulliad
Q6865862
52
Joyce Watson.jpg
Joyce Watson 1955 Aelod Cynulliad
53
Janice Gregory.jpg
Janice Gregory 1955-01-10 Aelod Cynulliad
Q32947134
54 Alun Pugh 1955-06-09 Aelod Cynulliad
Q32947313
55 Janet Ryder 1955-06-21 Aelod Cynulliad
56
Christine Chapman.jpg
Christine Chapman 1956-04-07 Aelod Cynulliad
57
Mike Hedges AM.jpg
Mike Hedges 1956-07-08 Aelod Cynulliad
58 Richard Edwards 1956-08-25 Aelod Cynulliad
59
Dai Lloyd AM (28170816265).jpg
David Lloyd (gwleidydd) 1956-12-02 Aelod Cynulliad
60
John Griffiths.jpg
John Griffiths 1956-12-19 Aelod Cynulliad
Cwnsler Cyffredinol Cymru
61
David Rees (5804396479).jpg
David Rees 1957-01-17 Aelod Cynulliad
62 Veronica German 1957-02-12 Aelod Cynulliad
63
Julie James - National Assembly for Wales.jpg
Julie James 1957-02-25 Aelod Cynulliad
Q32947189
64
Jane Davidson.jpg
Jane Davidson 1957-03-19 Aelod Cynulliad
Q32947174
Q32947316
Q33106246
65
Edwina Hart.jpg
Edwina Hart 1957-04-26 Q23602586
Aelod Cynulliad
Q6865862
Q6865829
Q32947469
Q33106302
66
Leighton Andrews.jpg
Leighton Andrews 1957-08-11 Aelod Cynulliad
Q23196598
Q25713804
Q25991475
67 Delyth Evans 1958-03-17 Aelod Cynulliad
68
Tamsin Dunwoody.JPG
Tamsin Dunwoody 1958-09-03 Aelod Cynulliad
69 Christine Gwyther 1959 Aelod Cynulliad
Q33105879
70
Mark Isherwood.jpg
Mark Isherwood 1959-01-21 Q25341917
Aelod Cynulliad
71
Jocelyn Davies 2011.jpg
Jocelyn Davies 1959-06-18 Aelod Cynulliad
Q25991475
72
Lesley Griffiths.jpg
Lesley Griffiths 1960 Aelod Cynulliad
Q6865862
73 Lisa Francis 1960 Aelod Cynulliad
74
Peter Black 2011.jpg
Peter Black (gwleidydd Seisnig) 1960-01-30 Aelod Cynulliad
75
Dawn Bowden AM (28066510182).jpg
Dawn Bowden 1960-02 Aelod Cynulliad
76 Helen Mary Jones 1960-06-29 Aelod Cynulliad
77
David Melding AM.jpg
David Melding 1962-08-28 Aelod Cynulliad
78 Catherine Thomas 1963 Aelod Cynulliad
79
Huw Irranca Davies.jpg
Huw Irranca-Davies 1963-01-22 Q25341661
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Q30524718
Aelod Cynulliad
Q35494253
Q35647955
Q35921591
80
Simon Thomas (politician).jpg
Simon Thomas 1963-12-28 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q35921591
Q36634044
81
Huw Lewis.jpg
Huw Lewis 1964-01-17 Aelod Cynulliad
Q23196598
Q25713806
Q25991475
Q32947148
82
Alun Davies.jpg
Alun Davies 1964-02-12 Aelod Cynulliad
83
Elin Jones AM (27889497280).jpg
Elin Jones 1966-09-01 Aelod Cynulliad
Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Q708492
Q30185
Q32947412
84
Eluned Morgan AM (28136582086).jpg
Eluned Morgan 1967-02-16 Aelod Senedd Ewrop
Aelod o'r Tŷ Cyffredin
Aelod Cynulliad
85
Carwyn Jones 2011.jpg
Carwyn Jones 1967-03-21 Prif Weinidog Cymru
Cwnsler Cyffredinol Cymru
Aelod Cynulliad
Q23766510
Q28841847
Q32947389
86
Andrew R. T. Davies.jpg
Andrew R. T. Davies 1968 Aelod Cynulliad
87
Carl Sargeant.jpg
Carl Sargeant 1968 Aelod Cynulliad
Q32947134
Q32947310
Q32947396
88
Lynne Neagle.jpg
Lynne Neagle 1968-01-18 Aelod Cynulliad
89
Paul Davies AM 2001.jpg
Paul Davies 1969 Aelod Cynulliad
90
Antoinette Sandbach.jpg
Antoinette Sandbach 1969-02-15 Aelod Cynulliad
Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Q30524710
Q30524718
91
Official portrait of David T. C. Davies.jpg
David Davies 1970-06-27 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q30524710
Q30524718
Q35494253
Q35647955
92
Alun Cairns MP.JPG
Alun Cairns 1970-07-30 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q28841847
Q30524710
Q30524718
Q35494253
93
Llyr Huws Gruffydd 2011.jpg
Llyr Huws Gruffydd 1970-09-25 Aelod Cynulliad
94
Mark Reckless AM (27889492560).jpg
Mark Reckless 1970-12-06 Aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig
Aelod Cynulliad
Q35494253
95
Kirsty Williams 2011.jpg
Kirsty Williams 1971-03-19 Q25273109
Aelod Cynulliad
Q23196598
96
Leanne Wood.jpg
Leanne Wood 1971-12-13 Aelod Cynulliad
Q25713850
97
RhunApIorwerth Nov2014.jpg
Rhun ap Iorwerth 1972 Aelod Cynulliad
98
Russell George.jpg
Russell George 1974 Aelod Cynulliad
99
Vaughan Gething.jpg
Vaughan Gething 1974 Aelod Cynulliad
100
Eluned Parrott (6324905297).jpg
Eluned Parrott 1974 Aelod Cynulliad
101
Nathan Gill AM.png
Nathan Lee Gill 1974 Aelod Senedd Ewrop
Aelod Cynulliad
102 Jonathan Morgan 1974-11-12 Aelod Cynulliad
103
Nick Ramsay 2011.jpg
Nick Ramsay 1975-06-10 Aelod Cynulliad
104
Darren Millar.jpg
Darren Millar 1976 Aelod Cynulliad
105
Ken Skates - National Assembly for Wales.jpg
Ken Skates 1976 Aelod Cynulliad
Q32947387
106
Rebecca Evans - National Assembly for Wales.jpg
Rebecca Evans 1976-08-02 Aelod Cynulliad
Q32947404
107 Laura Anne Jones 1979-02-02 Aelod Cynulliad
108 Nerys Evans 1980 Aelod Cynulliad
109
Bethan Jenkins 2011.jpg
Bethan Jenkins 1981-12-09 Aelod Cynulliad
110
William Powell - National Assembly for Wales.jpg
William Powell 2000s Aelod Cynulliad
111 John Lloyd <some value> Prif Weithredwr a Chlerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru
112
Angela Burns.jpg
Angela Burns Aelod Cynulliad
113 Denise Idris Jones Aelod Cynulliad
114
Democracy Day in Ysgol Dyffryn Nantlle, Penygroes, Gwynedd (cropped).jpg
Eleanor Burnham Aelod Cynulliad
115
Janet Finch-Saunders.jpg
Janet Finch-Saunders Aelod Cynulliad
116
Keith Davies - National Assembly for Wales.jpg
Keith Davies Aelod Cynulliad
117
Lindsay Whittle 2011.jpg
Lindsay Whittle Aelod Cynulliad
118
Suzy Davies.jpg
Suzy Davies Aelod Cynulliad
119 Valerie Lloyd Aelod Cynulliad
120
Jenny Rathbone - National Assembly for Wales.jpg
Jenny Rathbone Aelod Cynulliad
121
Gwyn Price (5804944776).jpg
Gwyn R Price Aelod Cynulliad
122
Aled Roberts (6324905377).jpg
Aled Roberts Aelod Cynulliad
123 Janet Haworth Aelod Cynulliad
124
Altaf Hussain (Welsh politician).jpg
Altaf Hussain Aelod Cynulliad
125
Siân Gwenllian AM (28092344141).jpg
Sian Gwenllian Aelod Cynulliad
126
Rhianon Passmore AM (27555191783).jpg
Rhianon Passmore Aelod Cynulliad
127
Hannah Blythyn AM (27555185853).jpg
Hannah Blythyn Aelod Cynulliad
128
Lee Waters AM (28066509142).jpg
Lee Waters Aelod Cynulliad
129
Hefin David AM (28170811245).jpg
Hefin David Aelod Cynulliad
130
Neil McEvoy AM (28092346611).jpg
Neil McEvoy Aelod Cynulliad
131
Vikki Howells AM (27555188583).jpg
Vikki Howells Aelod Cynulliad
132
Michelle Brown AM.png
Michelle Brown Aelod Cynulliad
133
Jayne Bryant AM (28092339351).jpg
Jayne Bryant Aelod Cynulliad
134
Caroline Jones AM.png
Caroline Jones Aelod Cynulliad
135
David Rowlands AM (28092341381).jpg
David Rowlands Aelod Cynulliad
136
Gareth Bennett AM.png
Gareth Bennett Aelod Cynulliad
137
Steffan Lewis AM (27555190473).jpg
Steffan Lewis Aelod Cynulliad
138
Jeremy Miles AM (28170809995).jpg
Jeremy Miles Aelod Cynulliad
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Flag of Wales 2.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Gymru. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato