Y Democratiaid Rhyddfrydol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Y Democratiaid Rhyddfrydol
Liberal Democrats
Arweinydd Tim Farron
Dirprwy Arweinydd Neb
Llywydd Y Farwnes Brinton
Sefydlwyd 3 Mawrth 1988 [1]
Unwyd gyda Plaid Ryddfrydol (DU)
Democratiaid Cymdeithasol
Pencadlys 8–10 Great George Street,
Llundain, SW1P 3AE [2]
Asgell yr ifanc Liberal Youth
Aelodaeth  (3 Mehefin 2015) increase 61,456 [3]
Rhestr o idiolegau Rhyddfrydiaeth
Rhyddfrydiaeth gymdeithasol
Sbectrwm gwleidyddol Ceanol
Partner rhyngwladol Liberal International
Cysylltiadau Ewropeaidd Alliance of Liberals and Democrats for Europe Party
Grŵp yn Senedd Ewrop Alliance of Liberals and Democrats for Europe Group
Lliw      Melyn/Oren
House of Commons
8 / 650
[4]
Tŷ'r Arglwyddi
102 / 786
[5]
Cynulliad Llundain
2 / 25
Senedd Ewrop
1 / 73
[6]
Llywodraeth leol
1,809 / 20,252
[7]
Senedd yr Alban
5 / 129
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
5 / 60
Gwefan
libdems.org.uk

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn blaid wleidyddol ryddfrydol, gymdeithasol sy'n gweithredu yn y Deyrnas Unedig ac a elwir ar lafar yn Lib Dems. Hyd at 2015, hi oedd y drydedd blaid fwyaf o'r pleidiau gwleidyddol yn y Deyrnas Unedig.[8][9][10]

Ffurfiwyd y Democratiaid Rhyddfrydol yn 1988 pan unwyd y Blaid Ryddfrydol a'r Democratiaid Cymdeithasol. Cyn hynny am saith mlynedd, roedd y ddwy blaid wedi ffurfio'r 'SDP-Y Gynghrair Ryddfrydol'. Hyd at 1988, bu'r Blaid Ryddfrydol mewn bodolaeth am 129 mlynedd, gydag arweinwyr cryf a Chymreig megis Gladstone a Lloyd George. Rhoddwyd cryn bwyslais ar ddiwygiadau rhyddfrydol er lles y gymdeithas, ac arweiniodd hyn at sefydlu'r Wladwriaeth les yng ngwledydd Prydain a Gogledd Iwerddon. Yn 1920, fodd bynnag, goddiweddwyd y Rhyddfrydwyr gan y Blaid Lafur, fel y prif fygythiad i'r Blaid Geidwadol. Gwhanwyd y Rhyddfrydwyr a'r Llafurwyr ymhellach yn 1981 oherwydd i'r Blaid Lafur droi fwyfwy i'r asgell chwith.[11][12]

Paddy Ashdown yn canfasio yn Chippenham yn 1992. Bu'n arweinydd rhwng 1988 a 1999.

Etholwyd Nick Clegg Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn 2007 ac yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010, cipiwyd 57 o'r seddi ganddynt, a nhw felly oedd y drydedd blaid fwyaf o ran nifer yr Aelodau Seneddol. Roedd gan y Ceidwadwyr 307 a Llafur 258 AS, a gan nad oedd gan yr un blaid y mwyafrif clir, ymunodd y Democratiaid Rhyddfrydol gyda'r Ceidwadwyr i ffurfio cynghrair a phenodwyd Clegg yn Ddirprwy Brif Weinidog y DU.[13] Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015, lleihawyd nifer ei haelodau Seneddol i 8 ac ymddiswyddodd Clegg fel Arweinydd ei blaid.[14]

Ffurfio[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffurfiwyd y Democratiaid Rhyddfrydol ar 3 Mawrth 1988 pan unwyd y Blaid Ryddfrydol gyda'r Democratiaid Cymdeithasol a ddaeth i gytundeb gyda'i gilydd saith mlynedd ynghynt pan ffurfiwyd yr 'SDP-Y Gynghrair Ryddfrydol' (SDP–Liberal Alliance).[1] Tarddiad y Blaid Ryddfrydol oedd y Chwigiaid, y Radicaliaid a'r Peelites (yn 1859). Roedd yr SDP cryn dipyn yn iau - fe'i crewyd yn 1982 gan gyn-aelodau seneddol y Blaid Lafur, gydag ambell Geidwadwr a newidiodd ei liw.[15]

Sylweddolodd yr SDP a'r Rhyddfrydwyr - yn gam neu'n gymwys - nad oedd lle i bedair Plaid yng ngwleidyddiaeth gwledydd Prydain, a daethpwyd i gytundeb (neu 'Gynghrair') na fyddent yn sefyll yn erbyn ei gilydd mewn etholiad. Arweinydd y Gynghrair oedd David Steel o'r Rhyddfrydwyr a Roy Jenkins ar ran yr SDP; cyn hir, daeth David Owen i gymryd lle Jenkins.[15] Roedd gan y ddwy blaid eu polisiau eu hunain, ond cyflwynwyd un maniffesto ar gyfer Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987.

Arweinwyr[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Ashdown (1988–99)
  • Kennedy (1999–2006)
  • Campbell (2006–07)
  • Clegg (2007–15)

Canlyniadau mewn Etholiadau Cyffredinol[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol Enw Cyfran o'r bleidlais Seddi Cyfran o'r seddi Ffynhonnell
1983 SDP-Y Gynghrair Ryddfrydol 25.4%
23 / 650
3.5% [16]
1987 SDP-Y Gynghrair Ryddfrydol 22.6%
22 / 650
3.4% [16]
1992 Democratiaid Rhyddfrydol 17.8%
20 / 651
3% [17]
1997 Democratiaid Rhyddfrydol 16.8%
46 / 659
7% [17]
2001 Democratiaid Rhyddfrydol 18.3%
52 / 659
8% [18]
2005 Democratiaid Rhyddfrydol 22.0%
62 / 646
10% [19]
2010 Democratiaid Rhyddfrydol 23.0%
57 / 650
9% [20]
2015 Democratiaid Rhyddfrydol 7.8%
8 / 650
1.2% [21]

Aelodaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Blwyddyn Aelodaeth
2001 73,276[22]
2002 71,636[22]
2003 73,305[23]
2004 72,721[24]
2005 72,031[25]
2006 68,743[26]
2007 65,400[27]
2008 59,810[28]
2009 58,768[29]
2010 65,038ref name="New Statesman George Eaton">Eaton, George (25 Gorffennaf 2013). "Lib Dem money woes grow as party membership hits new low". New Statesman. Archifwyd o'r gwreiddiol on 15 Mai 2015. http://www.newstatesman.com/politics/2013/07/lib-dem-money-woes-grow-party-membership-hits-new-low. Adalwyd 15 Mai 2015.</ref>
2011 48,934[30]
2012 42,501[31]
2013 43,451[32]
2015 61,456[33]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Robert Ingham and Duncan Brack, Peace, Reform and Liberation – A History of Liberal Politics in Britain 1679–2011, Biteback Publishing, 2011.
  2. "Revealed: The Liberal Democrats’ new HQ". Libdemvoice.org. 21 Mai 2011. http://www.libdemvoice.org/revealed-the-liberal-democrats-new-hq-24201.html. Adalwyd 26 Mawrth 2013.
  3. "Membership Figures". Liberal Democrats. 17 Mehefin 2015. http://www.libdems.org.uk/membership_figures. Adalwyd 17 Mai 2015.
  4. Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015
  5. "Lords by party and type of peerage". Senedd y DU. August 2014. http://www.parliament.uk/mps-lords-and-offices/lords/composition-of-the-lords/. Adalwyd Awst 2014.
  6. "Vote 2014". BBC News. http://www.bbc.co.uk/news/events/vote2014/eu-uk-results. Adalwyd 26 Mai 2014.
  7. "Local Council Political Compositions". Keith Edkins. 15 November 2013. http://www.gwydir.demon.co.uk/uklocalgov/makeup.htm. Adalwyd 15 May 2015.
  8. http://www.economist.com/news/britain/21645809-survive-party-government-lib-dems-must-hold-south-west-england-they-probably
  9. http://www.bbc.co.uk/programmes/p02ps438
  10. http://www.newstatesman.com/politics/2014/10/why-being-centrist-party-hasnt-helped-lib-dems
  11. Mike Finn (PSA Symposium) (Ebrill 2014). The Coalition and the Liberal Democrats: The Radical Centre in action?. Political Studies Association (forthcoming).
  12. Mark Satin (2004). Radical Middle: The Politics We Need Now. Westview Press and Basic Books. ISBN 978-0-8133-4190-3.
  13. "David Cameron is UK's new prime minister". bbc.co.uk. 12 Mai 2010. http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/election_2010/8675265.stm. Adalwyd 12 Mai 2010.
  14. "Election results: Nick Clegg resigns after Lib Dem losses". BBC News. 8 May 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol on 15 Mai 2015. http://www.bbc.co.uk/news/election-2015-32633462. Adalwyd 15 Mai 2015.
  15. 15.0 15.1 "A concise history of the Liberal Parties, SDP and Liberal Democrats". Liberal Democrat History Group. 2007. Archifwyd from y gwreiddiol on 29 Awst 2014. http://web.archive.org/web/20140829200709/http://www.liberalhistory.org.uk/item_single.php?item_id=4&item=history.
  16. 16.0 16.1 "Statistics 1980s". Electoral Reform Society. 2008. http://www.electoral-reform.org.uk/article.php?id=81. Adalwyd 13 April 2008.[dolen marw]
  17. 17.0 17.1 "Statistics 1990s". Electoral Reform Society. 2008. Archifwyd from y gwreiddiol on 5 Hydref 2007. http://web.archive.org/web/20071005194701/http://www.electoral-reform.org.uk/article.php?id=82. Adalwyd 15 Mai 2015.
  18. "Results & Constituencies". BBC. 2001. http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/vote2001/results_constituencies/default.stm. Adalwyd 29 Mawrth 2008.
  19. Kettle, Martin (26 Ebrill 2005). "Kennedy can still exploit this perfect political storm". The Guardian (Llundain). http://www.guardian.co.uk/politics/2005/apr/26/liberaldemocrats.election2005. Adalwyd 21 Mawrth 2008.
  20. Election 2010 United Kingdom – National Results BBC News
  21. "20 things you may have missed from the election". BBC News. 8 Mai 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol on 10 Mai 2015. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-32651781. Adalwyd 15 Mai 2015.
  22. 22.0 22.1 "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2002". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/LiberalDemocratsTheFederalParty_10109-8160__E__N__S__W__.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  23. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2003". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/FEDERAL2003ANNUALACCOUNTSFINALFINAL_14249-10769__E__N__S__W__.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  24. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2004". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/FederalParty_18008-13318__E__N__S__W__.PDF. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  25. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2005". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/TheLiberalDemocratsTheFederalPartySOA31-12-2005_22454-16670__E__N__S__W__.PDF. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  26. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2006". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/FederalPartyLiberalDemocratsSoA2006_26868-19878__E__N__S__W__.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  27. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2007". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/Liberal-Democrats-Statement-of-Accounts-2007.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  28. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2008". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/soa_23-07-09_13-52-05.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  29. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2009". The Liberal Democrats. http://www.electoralcommission.org.uk/party-finance/database-of-registers/statements-of-accounts/soa/pdfs/soa_26-07-10_14-59-27.pdf. Adalwyd 14 Tachwedd 2010.[dolen marw]
  30. "The Liberal Democrats (The Federal Party) – Reports and Financial Statements – Year Ended 31 December 2011". The Liberal Democrats. p. 27. https://pefonline.electoralcommission.org.uk/search/searchintro.aspx. Adalwyd 2 Awst 2012.
  31. Titley, Simon (19 Ionawr 2013). "Liberator’s blog: Has the fall in party membership finally ended?". Liberator. http://liberator-magazine.blogspot.co.uk/2013/01/has-fall-in-party-membership-finally.html. Adalwyd 15 July 2013.
  32. Rathe, Austin (8 Ionawr 2014). "Liberal Democrats end year with historic membership growth – but we must keep up the good work". Liberal Democrat Voice. http://www.libdemvoice.org/lib-dems-end-year-with-historic-membershipgrowth-37755.html.
  33. http://www.libdems.org.uk/membership_figures

Cysylltiadau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]


Pleidiau gwleidyddol yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru
2006 Logo y Blaid Geidwadol (DU).png Aderyn rhyddid.png Logo y Blaid Lafur (DU).png Logo Plaid Cymru 2006.gif
Ceidwadwyr | Democratiaid
Rhyddfrydol
|
Llafur | Plaid Cymru
Society.svg Eginyn erthygl sydd uchod am wleidyddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.