Y Blaid Lafur (DU)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Y Blaid Lafur
Arweinydd Jeremy Corbyn AS
Dirprwy Arweinydd Tom Watson AS
Sefydlwyd 27 Chwefror 1900[1][2]
Pencadlys One Brewer's Green, Llundain
Asgell myfyrwyr Myfyrwyr Llafur
Asgell yr ifanc Llafur ifanc
Aelodaeth  (2015) increase 292,505
Rhestr o idiolegau Sosialaeth Democrataidd
Democratiaeth cymdeithasol
Sbectrwm gwleidyddol Chwith-canol
Partner rhyngwladol Cynghrair er Cynnydd (Progressive Alliance)
Cysylltiadau Ewropeaidd Plaid y Sosialwyr Ewropeaidd
Grŵp yn Senedd Ewrop Progressive Alliance of Socialists and Democrats
Lliw      Red
Tŷ'r Cyffredin
232 / 650
Tŷ'r Arglwyddi
211 / 776
Senedd Ewrop
20 / 73
Senedd yr Alban
38 / 129
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
30 / 60
Senedd Llundain
12 / 25
Llywodraeth leol
6,885 / 20,565
Gwefan
www.labour.org.uk

Plaid wleidyddol Brydeinig, ganol-chwith yw'r Blaid Lafur a sefydlwyd ar 27 Chwefror 1900. Gellir ei hystyried yn brif gynrychiolydd y canol-chwith gwleidyddol ym Mhrydain ers y 1920au, pan esblygodd o'r undebau llafur a phleidiau sosialaidd y 19g. Symudodd tua'r canol o dan bolisi "Y Drydedd Ffordd" dan arweinyddiaeth Tony Blair ac o ganlyniad cyfeirir ati yn y 2000au fel "Llafur Newydd". Mae'r Blaid Lafur yng Nghymru (gweler isod) yn rhan o Blaid Lafur y DU; yr un sefyllfa a'r Alban. Yn 2015 roedd gan y blaid oddeutu 292,000 o aelodau.[3][4]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i sefydlwyd yn 1900, gan oddiweddu'r Blaid Ryddfrydol yr ddechrau'r 1920au a ffurfiodd lywodraeth (leiafrifol) dan arweinyddiaeth Ramsay MacDonald yn 1924 ac eto yn 1929–31. Ffurfiodd rhan o glymblaid yng nghyfnod yr Ail Ryfel Byd rhwng 1940 a 1945 ac ar ddiwedd y Rhyfel, ffurfiodd Lywodraeth leiafrifol eto - y tro hwn o dan arweinyddiaeth Clement Attlee - a daliodd ei gafael fel y prif blaid rhwng 1964 a 1970 gyda Harold Wilson wrth y llyw, ac yna'i olynnydd James Callaghan.

Y Blaid Lafur yng Nghymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, yw arweinydd presennol y Blaid Lafur Gymreig (Llafur Cymru).

Mae gan y blaid 30 (allan o 60) Aelod Cynulliad yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru ers etholiad Mai 2011, pan ddewisodd y blaid i lywodraethu'n annibynol yn hytrach na ffurfio clymblaid eto.[5]

Perfformiad mewn etholiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Siart yn dangos canrannau'r bleidlais boblogaidd i bleidiau gwledydd Prydain a Gogledd Iwerddon, 1832–2005.
Etholiad Nifer y pleidleisiau i Lafur Canran y pleidlais Seddi Enillydd
1900 62,698 1.8%
2 / 670
Ceidwadwyr
1906 321,663 5.7%
29 / 670
Rhyddfrydwyr
1910 (Ion.) 505,657 7.6%
40 / 670
Senedd grog (llyw. leiafrifol Ryddfrydol)
1910 (Rhag.) 371,802 7.1%
42 / 670
Senedd grog (llyw. leiafrifol Ryddfrydol)
1918 2,245,777 21.5%
57 / 707
Clymblaid
1922 4,076,665 29.7%
142 / 615
Ceidwadwyr
1923 4,267,831 30.7%
191 / 625
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1924 5,281,626 33.3%
151 / 615
Ceidwadwyr
1929 8,048,968 37.1%
287 / 615
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1931 6,339,306 30.8%
52 / 615
Llywodraeth Cenedlaethol
1935 7,984,988 38.0%
154 / 615
Llywodraeth Cenedlaethol
1945 11,967,746 49.7%
393 / 640
Llafur
1950 13,266,176 46.1%
315 / 625
Llafur
1951 13,948,883 48.8%
295 / 625
Ceidwadwyr
1955 12,405,254 46.4%
277 / 630
Ceidwadwyr
1959 12,216,172 43.8%
258 / 630
Ceidwadwyr
1964 12,205,808 44.1%
317 / 630
Llafur
1966 13,096,629 48.0%
364 / 630
Llafur
1970 12,208,758 43.1%
288 / 630
Ceidwadwyr
1974 (Chwefr.) 11,645,616 37.2%
301 / 635
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1974 (Hyd.) 11,457,079 39.2%
319 / 635
Llafur
1979 11,532,218 36.9%
269 / 635
Ceidwadwyr
1983 8,456,934 27.6%
209 / 650
Ceidwadwyr
1987 10,029,807 30.8%
229 / 650
Ceidwadwyr
1992 11,560,484 34.4%
271 / 651
Ceidwadwyr
1997 13,518,167 43.2%
419 / 659
Llafur
2001 10,724,953 40.7%
413 / 659
Llafur
2005 9,562,122 35.3%
356 / 646
Llafur
2010 8,601,441 29.1%
258 / 650
Senedd grog (Clymblaid Ceid./Rhyddfr.)
2015 9,347,304 30.4%
232 / 650
Ceidwadwyr

Yr etholiad cyntaf o dan Ddeddf y Bobl 1918 pan roddwyd yr hawl i'r rhan fwyaf o ddynion dros 20 oed a merched dros 30 oed i bleidleisio.

Yr etholiad cyntaf i ferched dros 21 gael pleidlais.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Brivati, Brian; Heffernan, Richard (2000). The Labour Party: A Centenary History. Basingstoke [u.a.]: Macmillan [u.a.] ISBN 9780312234584. On 27 February 1900, the Labour Representation Committee was formed to campaign for the election of working class representatives to parliament. 
  2. Thorpe, Andrew (2008). A History of the British Labour Party (3rd ed.). Macmillan. p. 8. ISBN 9781137114853. Adalwyd 2 Mehefin 2015.  Check date values in: |access-date= (help)
  3. Oliver Wright (10 September 2015). "Labour leadership contest: After 88 days of campaigning, how did Labour's candidates do?". The Independent. Adalwyd 11 September 2015. the electorate is divided into three groups: 292,000 members, 148,000 union “affiliates” and 112,000 registered supporters who each paid £3 to take part  Check date values in: |access-date=, |date= (help)
  4. Dan Bloom (25 August 2015). "All four Labour leadership candidates rule out legal fight - despite voter count plummeting by 60,000". Daily Mirror. Adalwyd 11 September 2015. total of those who can vote now stands at 550,816 ... The total still eligible to vote are now 292,505 full paid-up members, 147,134 supporters affiliated through the unions and 110,827 who've paid a £3 fee.  Check date values in: |access-date=, |date= (help)
  5. Gwefan y Cynulliad

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]