Y Blaid Lafur (DU)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Y Blaid Lafur
Arweinydd Jeremy Corbyn AS
Dirprwy Arweinydd Tom Watson AS
Sefydlwyd 27 Chwefror 1900[1][2]
Pencadlys One Brewer's Green, Llundain
Asgell myfyrwyr Myfyrwyr Llafur
Asgell yr ifanc Llafur ifanc
Aelodaeth  (2015) increase 292,505
Rhestr o idiolegau Sosialaeth Democrataidd
Democratiaeth cymdeithasol
Sbectrwm gwleidyddol Chwith-canol
Partner rhyngwladol Cynghrair er Cynnydd (Progressive Alliance)
Cysylltiadau Ewropeaidd Plaid y Sosialwyr Ewropeaidd
Grŵp yn Senedd Ewrop Progressive Alliance of Socialists and Democrats
Lliw      Red
Tŷ'r Cyffredin
232 / 650
Tŷ'r Arglwyddi
211 / 776
Senedd Ewrop
20 / 73
Senedd yr Alban
38 / 129
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
30 / 60
Senedd Llundain
12 / 25
Llywodraeth leol
6,885 / 20,565
Gwefan
www.labour.org.uk

Plaid wleidyddol Brydeinig, ganol-chwith yw'r Blaid Lafur a sefydlwyd ar 27 Chwefror 1900. Gellir ei hystyried yn brif gynrychiolydd y canol-chwith gwleidyddol ym Mhrydain ers y 1920au, pan esblygodd o'r undebau llafur a phleidiau sosialaidd y 19eg ganrif. Symudodd tua'r canol o dan bolisi "Y Drydedd Ffordd" dan arweinyddiaeth Tony Blair ac o ganlyniad cyfeirir ati yn y 2000au fel "Llafur Newydd". Mae'r Blaid Lafur yng Nghymru (gweler isod) yn rhan o Blaid Lafur y DU; yr un sefyllfa a'r Alban. Yn 2015 roedd gan y blaid oddeutu 292,000 o aelodau.[3][4]


Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i sefydlwyd yn 1900, gan oddiweddu'r Blaid Ryddfrydol yr ddechrau'r 1920au a ffurfiodd lywodraeth (leiafrifol) dan arweinyddiaeth Ramsay MacDonald yn 1924 ac eto yn 1929–31. Ffurfiodd rhan o glymblaid yng nghyfnod yr Ail Ryfel Byd rhwng 1940 a 1945 ac ar ddiwedd y Rhyfel, ffurfiodd Lywodraeth leiafrifol eto - y tro hwn o dan arweinyddiaeth Clement Attlee - a daliodd ei gafael fel y prif blaid rhwng 1964 a 1970 gyda Harold Wilson wrth y llyw, ac yna'i olynnydd James Callaghan.

Y Blaid Lafur yng Nghymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, yw arweinydd presennol y Blaid Lafur Gymreig (Llafur Cymru).

Mae gan y blaid 30 (allan o 60) Aelod Cynulliad yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru ers etholiad Mai 2011, pan ddewisodd y blaid i lywodraethu'n annibynol yn hytrach na ffurfio clymblaid eto.[5]

Perfformiad mewn etholiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Siart yn dangos canrannau'r bleidlais boblogaidd i bleidiau gwledydd Prydain a Gogledd Iwerddon, 1832–2005.
Etholiad Nifer y pleidleisiau i Lafur Canran y pleidlais Seddi Enillydd
1900 62,698 1.8%
2 / 670
Ceidwadwyr
1906 321,663 5.7%
29 / 670
Rhyddfrydwyr
1910 (Ion.) 505,657 7.6%
40 / 670
Senedd grog (llyw. leiafrifol Ryddfrydol)
1910 (Rhag.) 371,802 7.1%
42 / 670
Senedd grog (llyw. leiafrifol Ryddfrydol)
1918 2,245,777 21.5%
57 / 707
Clymblaid
1922 4,076,665 29.7%
142 / 615
Ceidwadwyr
1923 4,267,831 30.7%
191 / 625
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1924 5,281,626 33.3%
151 / 615
Ceidwadwyr
1929 8,048,968 37.1%
287 / 615
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1931 6,339,306 30.8%
52 / 615
Llywodraeth Cenedlaethol
1935 7,984,988 38.0%
154 / 615
Llywodraeth Cenedlaethol
1945 11,967,746 49.7%
393 / 640
Llafur
1950 13,266,176 46.1%
315 / 625
Llafur
1951 13,948,883 48.8%
295 / 625
Ceidwadwyr
1955 12,405,254 46.4%
277 / 630
Ceidwadwyr
1959 12,216,172 43.8%
258 / 630
Ceidwadwyr
1964 12,205,808 44.1%
317 / 630
Llafur
1966 13,096,629 48.0%
364 / 630
Llafur
1970 12,208,758 43.1%
288 / 630
Ceidwadwyr
1974 (Chwefr.) 11,645,616 37.2%
301 / 635
Senedd grog (Llyw. leiafrifol Llafur)
1974 (Hyd.) 11,457,079 39.2%
319 / 635
Llafur
1979 11,532,218 36.9%
269 / 635
Ceidwadwyr
1983 8,456,934 27.6%
209 / 650
Ceidwadwyr
1987 10,029,807 30.8%
229 / 650
Ceidwadwyr
1992 11,560,484 34.4%
271 / 651
Ceidwadwyr
1997 13,518,167 43.2%
419 / 659
Llafur
2001 10,724,953 40.7%
413 / 659
Llafur
2005 9,562,122 35.3%
356 / 646
Llafur
2010 8,601,441 29.1%
258 / 650
Senedd grog (Clymblaid Ceid./Rhyddfr.)
2015 9,347,304 30.4%
232 / 650
Ceidwadwyr

Yr etholiad cyntaf o dan Ddeddf y Bobl 1918 pan roddwyd yr hawl i'r rhan fwyaf o ddynion dros 20 oed a merched dros 30 oed i bleidleisio.

Yr etholiad cyntaf i ferched dros 21 gael pleidlais.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Brivati, Brian; Heffernan, Richard (2000). The Labour Party: A Centenary History. Basingstoke [u.a.]: Macmillan [u.a.]. ISBN 9780312234584. "On 27 February 1900, the Labour Representation Committee was formed to campaign for the election of working class representatives to parliament."
  2. Thorpe, Andrew (2008). A History of the British Labour Party (3rd ed.). Macmillan. tud. 8. ISBN 9781137114853. https://books.google.co.uk/books?id=wiAdBQAAQBAJ. Adalwyd 2 Mehefin 2015.
  3. Oliver Wright (10 September 2015). "Labour leadership contest: After 88 days of campaigning, how did Labour's candidates do?". The Independent. http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/labour-leadership-contest-after-88-days-of-campaigning-how-did-labours-candidates-do-10495726.html. Adalwyd 11 September 2015. "the electorate is divided into three groups: 292,000 members, 148,000 union “affiliates” and 112,000 registered supporters who each paid £3 to take part"
  4. Dan Bloom (25 August 2015). "All four Labour leadership candidates rule out legal fight - despite voter count plummeting by 60,000". Daily Mirror. http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/four-labour-leadership-candidates-rule-6316659. Adalwyd 11 September 2015. "total of those who can vote now stands at 550,816 ... The total still eligible to vote are now 292,505 full paid-up members, 147,134 supporters affiliated through the unions and 110,827 who've paid a £3 fee."
  5. Gwefan y Cynulliad

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]