Yr Alban
- Am ystyron eraill, gwler Alban (gwahaniaethu)
|
|||||
| Arwyddair: In My Defens God Me Defend | |||||
| Anthem: Flower of Scotland neu Scots wha hae (answyddogol) | |||||
 |
|||||
| Ieithoedd | Saesneg, Gaeleg, Sgoteg | ||||
| Prifddinas | Caeredin | ||||
| Dinas fwyaf | Glaschu/Glasgow | ||||
| Gweinidog Cyntaf | Alex Salmond | ||||
| Arwynebedd | 78,782 km² | ||||
| Poblogaeth Cyfrifiad 2001 Amcangyfrif 2005 Dwysedd |
5,062,011 5,094,800 64/km² |
||||
| Arian breiniol | Punt (£) (GBP) | ||||
| Cylchfa amser - Haf: |
UTC UTC +1 |
||||
| Blodyn cenedlaethol | Ysgallen | ||||
| Nawddsant | Sant Andreas | ||||
Gwlad yng ngogledd orllewin Ewrop yw'r Alban (hefyd Sgotland) (Gaeleg: Alba, Sgoteg a Saesneg: Scotland). Mae'n un o'r gwledydd Celtaidd ac yn un o wledydd Prydain, enwog am ei wisgi ardderchog.
Sant Andreas, un o apostolion Iesu Grist, yw nawddsant yr Alban - y 30ain o Dachwedd yw dyddiad dygwyl Sant Andreas.
Yr oedd yr Alban yn deyrnas annibynnol tan y 18fed ganrif. Ar y 26ain o Fawrth 1707, unwyd senedd yr Alban â senedd Lloegr a ffurfiwyd teyrnas unedig Prydain Fawr. Ail-sefydlwyd senedd yr Alban yn 1999 fel senedd ddatganoledig o dan lywodraeth Llundain.
Siaredir dwy iaith frodorol yn yr Alban yn ogystal â'r Saesneg - Gaeleg a Sgoteg. Mae Gaeleg yn iaith Geltaidd. Hi oedd iaith wreiddiol teyrnas yr Alban ac mae'n dal yn iaith fyw yn y gogledd orllewin. Mae Sgoteg yn perthyn i'r Saesneg, ac fe'i hystyrir yn dafodiaith Saesneg gan rai, er bod Llywodraeth yr Alban a Siarter Ieithoedd Lleiafrifol Ewrop yn ei chyfrif yn iaith leiafrifol draddodiadol. Mae'n dal i gael ei siarad yn nwyrain a de'r Alban.
Cynnwys |
[golygu] Daearyddiaeth
[golygu] Hanes
[golygu] Hanes Cynnar
Dinistriodd y rhewlifoedd parhaus, a orchuddiai arwynebedd tir yr Alban yn llwyr, unrhyw olion o fodolaeth dynol yn ystod y cyfnod Oes Ganol y Cerrig. Credir i'r criwiau cyntaf o helwyr-gasglwyr gyrraedd yn yr Alban oddeutu 12,800 o flynyddoedd yn ôl, am fod yr iâ wedi diflannu wedi'r cyfnod rhewlifol olaf.[1][2]
Dechreuodd y setlwyr cyntaf adeiladu eu tai parhaol cyntaf yn yr Albaen tua 9,500 o flynyddoedd yn ôl, a gwelwyd y pentrefi cyntaf tua 6,000 o flynyddoedd yn ôl. Daw'r pentref Skara Brae ar prif dir Orkney o'r cyfnod hwn. Mae cynefinoedd Neolithig, safleoedd claddu a defodau yn gyffredin iawn yn Ynysoedd y Gogledd ac Ynysoedd y Gorllewin, lle roedd prinder o goed wedi arwain at y rhan fwyaf o adeiladau'n cael eu codi o garreg.[3]
[golygu] Diwylliant
[golygu] Economi
[golygu] Gweler hefyd
[golygu] Cyfeiriadau
- ↑ Y dystolaeth cynharaf y gwyddir amdano ydy pen saeth fflint o Islay. Gweler Moffat, Alistair (2005) Before Scotland: The Story of Scotland Before History. London. Thames & Hudson. Tudalen 42.
- ↑ Mae safleoedd yn Cramond i 8500 CC a ger Kinloch, Rùm o 7700 CC yn darparu tystiolaeth fod bod dynol wedi trigo yn yr Alban. Gweler "The Megalithic Portal and Megalith Map: Rubbish dump reveals time-capsule of Scotland's earliest settlements" megalithic.co.uk. Adalwyd ar 10-02-2008 a Edwards, Kevin J. a Whittington, Graeme "Vegetation Change" in Edwards, Kevin J. & Ralston, Ian B.M. (Eds) (2003) Scotland After the Ice Age: Environment, Archaeology and History, 8000 BC–AD 1000. Edinburgh. Edinburgh University Press. Tudalen 70.
- ↑ (2003) Britain BC. London: HarperPerennial. ISBN 978-0007126934
 |
Gwledydd Celtaidd |  |
|---|---|---|
|
Gwelwch hefyd: Y Celtiaid |
