Castell Mawr, Eglwyswrw

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Castell Mawr o'r awyr

Bryngaer yn Sir Benfro yw Castell Mawr. Fe'i lleolir ger Eglwyswrw. Mae'n un o sawl Castell Mawr yng Nghymru. Mae'n debyg ei bod yn dyddio o gyfnod Oes yr Haearn.

Disgrifiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Caer fach o ffurf gron yw Castell Mawr. Mae'n enghraifft o'r dosbarth o fryngaerau llai y credir eu bod yn amddiffynfeydd teuluol. Mae siap y gaer yn debyg i ddosbarth tebyg o fryngaerau yn Iwerddon; roedd cysylltiad agos rhwng Dyfed ac Iwerddon yng nghyfnod y Celtiaid.

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.[1] Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha.[2] Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.[3]

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonyn nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.
  2. Gwefan y BBC
  3. Gwefan CPAT


Bryngaerau Cymru Caer Seion 01.JPG
Yr Alltwen | Braich-y-Dinas | Breiddin | Bryn Euryn | Bryn Myrddin | Bwrdd Arthur | Caerau Gaer | Caer Bach | Caer Caradog | Caer Drewyn | Caer Fawr (Llangadog) | Caer Gwrtheyrn | Caer Seion | Caer y Twr | Carn Fadryn | Castell Cawr | Castell Degannwy | Castell Dinas | Castell Henllys | Castell Nadolig | Castell Odo | Castell Olwen | Castell Tinboeth | Craig yr Aderyn | Coed Llanmelin | Craig Rhiwarth | Crug Hywel | Dinas Brân | Dinas Dinlle | Dinas Emrys | Dinas Mawr | Dinas Powys | Dinas Tŷ Du | Dinorben | Dinorwig | Foel Drygarn | Ffridd Faldwyn | Gaer Fawr | Garn Boduan | Garn Saethon | Llanymynech | Moel Arthur | Moel Fenlli | Moel Goedog | Moel Hiraddug | Moel y Gaer (Bodfari) | Moel y Gaer (Llanbedr) | Moel y Gaer (Llandysilio) | Moel y Gaer (Rhosesmor) | Mynydd y Gaer | Pen Dinas (Aberystwyth) | Pen Dinas (Mynydd Gorddu) | Penycloddiau | Pen y Corddyn | Pen-y-gaer (Llanaelhaearn) | Pen-y-gaer, Caerhun | Tre'r Ceiri | Twmbarlwm