Y Borth

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cyfesurynnau: 52°29′07″N 4°03′04″W / 52.48533°N 4.05103°W / 52.48533; -4.05103

Y Borth
Thumb
Y Borth gyda Chors Fochno, Afon Dyfi a phentref Aberdyfi yn y cefndir
Borth is located in Ceredigion
Borth

Borth Ceredigion
Cyfeirnod grid yr AO SN608894
Sir Ceredigion
Sir seremonïol Dyfed
Gwlad Cymru
Gwladwriaeth sofran Y Deyrnas Unedig
Tref bost Borth
Rhanbarth cod post SY24
Yr Heddlu Dyfed-Powys
Tân Canolbarth a Gorllewin Cymru
Ambiwlans Cymru
Senedd yr Undeb Ewropeaidd Cymru
Senedd y DU Ceredigion
Rhestr llefydd: y DU • Cymru • Ceredigion
Traeth Y Borth dan eira
Am y dref ar Ynys Môn, gweler Porthaethwy

Pentref ar arfordir Bae Ceredigion, 9 km i'r gogledd o Aberystwyth, yw y Borth. Mae ganddi tua 1,463 o drigolion, 43% ohonynt yn siarad Cymraeg (Cyfrifiad 2001).

Pentref bach pysgotwyr a morwyr fu'r Borth yn y gorffennol ond mae'r Borth, bellach, yn dref glan môr boblogaidd gyda sawl gwersyll carafanio yn y cylch. I'r dwyrain ceir corsdir eang o'r enw Cors Fochno ar lan aber Afon Dyfi. Ar un adeg gellid croesi gyda fferi bach o'r Ynys Las i'r gogledd o'r pentref i Aberdyfi dros Afon Dyfi.

Mae gan y Borth orsaf reilffordd ar Reilffordd y Cambrian.

Coedwig y Borth[golygu]

Ar y traeth rhwng y Borth ac Ynyslas, pan fo'r môr ar drai, gellir gweld boncyffion hen goed sy'n profi fod tir yn gorwedd i'r gorllewin yn y gorffennol, cyn iddo gael ei foddi gan y môr ar ddiwedd y cyfnod Mesolithig. Yn Ionawr 2014, oherwydd y gwyntoedd cryfion dadorchuddiwyd rhagor o'r bonion coed pan gliriwyd llawer o'r tywod; ymhlith y gwahanol fathau o goed roedd: y binwydden, y wernen, y dderwen a'r fedwen. Gorwedda'r bonion hyn mewn mawn. Dyddiwyd y coed drwy garbon-ddyddio a cheir tystiolaeth eu bod rhwng 4,500 a 6,000 oed.[1] Mae'r bonion yn ymestyn am tua dwy filltir a hanner.[2]

Dyma un rheswm, mae'n debyg, am y chwedl gyfarwydd am Gantre'r Gwaelod, a gysylltir ag ardal Aberdyfi sydd ar yr ochr arall i'r afon, i'r gogledd.

Oriel luniau[golygu]

Cyfrifiad 2011[golygu]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[3][4][5]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Y Borth (pob oed) (1,399)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Borth) (443)
  
32.4%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Borth) (565)
  
40.4%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Borth) (246)
  
37.2%
:Y ganran drwy Gymru
  
5%

Trigolion o nod[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Gwefan ceredigioncoastalpath.com; adalwyd 22 Chwefror 2014.
  2. Gwefan y Guardian; adalwyd 22 Chwefror 2014.
  3. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12. . Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  4. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  5. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.

Gweler hefyd[golygu]


WalesCeredigion.png Eginyn erthygl sydd uchod am Geredigion. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.