Bryn Saith Marchog

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Bryn Saith Marchog
Bryn Saith Marchog 563180.jpg
Mathpentrefan Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirSir Ddinbych Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
GerllawAfon Clwyd Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau53.040278°N 3.379167°W Edit this on Wikidata

Pentref bach gwledig yn rhan deheuol Dyffryn Clwyd, Sir Ddinbych, yw Bryn Saith Marchog("Cymorth – Sain" Bryn Saith Marchog ) (neu Brynsaithmarchog) - (cyfeiriad grid SJ078505). Saif ar lan ddwyreiniol Afon Clwyd gyferbyn â phentref Derwen, tua 5 milltir i'r gogledd o Gorwen. Mae ar yr A494.

Cyfeirir at Fryn Saith Marchog yng Nghainc Gyntaf y Mabinogi, chwedl Branwen ferch Llŷr. Cyfeiriad onomastig i esbonio enw lle ydyw. Pan â Bendigeidfran i Iwerddon mae'n gadael saith tywysog a'u saith marchog i warchod Ynys Prydain. Nid enwir y marchogion ond ceir cyfeiriad at y lle:

Yn Edeirn[i]on yd edewit y gwyr hynny, ac o achaws hynny y dodet Seith Marchawc ar y dref.[1]
Bryn Saith Marchog
Y pentre dan fantell o eira, a Moelydd Clwyd yn y cefdir

Mae Ifor Williams yn nodi, gan ddilyn awgrym yr Athro Joseph Loth, fod 'seith/saith' yn gallu golygu "sant" mewn Cymraeg Canol. Mae'n bosibl felly mai "Bryn Sant Marchog" a olygid yn wreiddiol (ceir enghreifftiau o'r enw 'Sadwrn Farchog' am Sant Sadwrn hefyd).[2]

Pobl o Fryn Saith Marchog[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Ifor Williams (gol.), Pedair Cainc y Mabinogi (Caerdydd, 1930). tud. 38.
  2. Pedair Cainc y Mabinogi, tud. 191.