Caer

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Caer
Eastgate Street from the City Wall.JPG
Arms of Chester City 02759.jpg
Math Dinas, tref sirol Edit this on Wikidata
Ardal weinyddol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer
(Awdurdod Unedol)
Poblogaeth 87,507 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i Lörrach, Senigallia Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Swydd Gaer
(Sir seremonïol)
Gwlad Baner Lloegr Lloegr
Arwynebedd 23.6 km² Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 53.2°N 2.88°W Edit this on Wikidata
Cod OS SJ405665 Edit this on Wikidata
Cod post CH1-4 Edit this on Wikidata
Mae'r erthygl yma am y ddinas yn Lloegr. Am ystyron eraill, gweler Caer (gwahaniaethu)
Siopau yng Nghaer (2009)
Y bont ar Afon Dyfrdwy a rhan o furiau Caer

Dinas yng ngogledd orllewin Lloegr a chanolfan weinyddol (tref sirol) Sir Gaer yw Caer (Saesneg: Chester). Mae hi ar lan ddwyreiniol Afon Dyfrdwy, yn agos iawn i ffin Cymru. Mae ganddi boblogaeth o 80,121 (Cyfrifiad 2001). Mae muriau'r ddinas ymysg y gorau ym Mhrydain a cheir nifer o dai hynafol o ddiwedd yr Oesoedd Canol a chyfnod y Tuduriaid yng nghanol y ddinas. Ers blynyddoedd mae Caer yn enwog am ei chae rasys ceffylau, ar gyrion y dref.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r ddinas wedi tyfu o gwmpas safle'r hen gaer Rufeinig Deva. Roedd hi'n ganolfan bwysig i lengfilwyr Rhufain, a dangosir hyn yn yr hen enw ar y dre - 'Caerllïon Fawr' - a oedd yn gartref am gyfnod hir i'r lleng Legio XX Valeria Victrix. Mae rhai yn credu, oni bai am ddirywiad a chwymp yr ymerodraeth Rufeinig, y gallai Caer fynd yn brifddinas y Brydain Rufeinig ac yn ganolfan i'r Rhufeiniaid fentro dros y môr i Iwerddon.

Ar ôl ymadawiad byddinoedd Rhufain, mae'n debyg i Gaer ddod yn rhan o deyrnas Powys, ond roedd yr Eingl-Sacsoniaid yn dod yn nes. Ymladdwyd Brwydr Caer tua'r flwyddyn 615 rhwng lluoedd y Brythoniaid a lluoedd Æthelfrith, brenin Deira (wedyn Northumbria). Aeth y fuddugoliaeth i'r Saeson, ac o hynny ymlaen hwy oedd yn oruchaf yn yr ardal.

Cipiwyd Caer gan y Normaniaid yn yr 11g a chreuwyd Iarllaeth Caer ganddynt, un o'r bwysicaf o arglwyddiaethau Normanaidd y Mers. Treuliodd Gruffudd ap Cynan, brenin teyrnas Gwynedd, gyfnod o rai blynyddoedd mewn carchar yn y castell Normanaidd. Ymwelodd Gerallt Gymro â Chaer ar ddiwedd ei daith trwy Gymru yn 1188.

Yn ddiweddarach yn yr Oesoedd Canol bu Caer yn ganolfan filwrol i'r Saeson yn eu hymosodiadau ar Gymru. Roedd gan y dref hanes hir o wrthgymreictod.

Adeiladau a chofadeiladau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Amgueddfa Grosvenor
  • Castell
  • Eglwys gadeiriol
  • Neuadd y dref
  • Tafarn y Falcon

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Galeri[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am caer
yn Wiciadur.