Syria
|
|||||
| Arwyddair: dim | |||||
| Anthem: Homat el Diyar ("Gwarcheidwaid y Famwlad") |
|||||
.svg) |
|||||
| Prifddinas | Damascus | ||||
| Dinas fwyaf | Damascus | ||||
| Iaith / Ieithoedd swyddogol | Arabeg | ||||
| Llywodraeth | Gweriniaeth arlywyddol | ||||
| Arlywydd Prif Weinidog |
Bashar al-Assad Adel Safar |
||||
| Annibyniaeth 1af Datganwyd 2il Datganwyd Cydnabuwyd |
o Ffrainc Medi 1936 1 Ionawr 1944 17 Ebrill 1946 |
||||
| Arwynebedd - Cyfanswm - Dŵr (%) |
185,180 km² (88ain) 0.06 |
||||
| Poblogaeth - Amcangyfrif 2007 - Dwysedd |
19,043,000 (55ain) 103/km² (110fed) |
||||
| CMC (PGP) - Cyfanswm - Y pen |
Amcangyfrif 2007 $87.163 biliwn (63fed) $4,491 (111fed) |
||||
| Indecs Datblygiad Dynol (2007) | 0.724 (109fed) – canolig | ||||
| Arian cyfred | Punt Syriaidd (SYP) |
||||
| Cylchfa amser - Haf |
EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
||||
| Côd ISO y wlad | .sy | ||||
| Côd ffôn | +963 |
||||
Gwlad yng ngorllewin Asia, yn y Dwyrain Canol, yw Gweriniaeth Arabaidd Syria neu Syria (Arabeg: الجمهورية العربية السورية ). Y gwledydd cyfagos yw Libanus i'r gorllewin, Israel i'r de-orllewin, Gwlad Iorddonen i'r de, Irac i'r dwyrain a Thwrci i'r gogledd. Fodd bynnag, mae'r anghydfod am union leoliad y ffin rhwng Syria ac Israel ac am Ucheldiroedd Golan heb ei ddatrys. Yn y gorllewin mae gan y wlad arfordir ar y Môr Canoldir. Y brifddinas yw Damascus, sy'n un o'r dinasoedd hynaf yn y byd.[1]
Cynnwys |
[golygu] Y boblogaeth
Mae 74% o'r boblogaeth yn Fwslemiaid, gyda 13% ohonyn nhw'n Shia ac Alawitiaid, 10% ohonyn nhw'n Gristnogion a 3% yn Druze. Ers yr 1960au domineiddiwyd gwleidyddiaeth y wlad gan leiafrif Alawite yn y fyddin. Mae 90% o'r boblogaeth yn Fwslemiaid ac mae hyn yn cynnwys Arabiaid, Cyrdiaid, Adyghe (neu Circasiaid) ac eraill. Mae 10% yn Gristnogion ac mae hyn yn cynnwys Arabiaid, Syriacs ac Armeniaid. Mae lleiafrifoedd ethnic y wlad yn cynnwys y Cwrdiaid, yr Armeniaid, y Twrciaid Syriaidd a'r Circasiaid.[2]
[golygu] Hanes
Gellir olrhain hanes Syria i 10,000 o flynyddoedd yn ôl a gellir canfod llawer iawn o arteffactau allan o garreg o'r adeg honno. Tua 3,000 C.C. sefydlwyd gwareiddiad yr Ebla. Gellir gweld fod y rhan hon o'r Dwyrain Canol wedi bod mewn cysylltiad gydag arweinyddion yr Aifft e.e. ceir anrhegion gan Ffaros yr Aifft sy'n dyddio'n ôl i'r cyfnod hwn.
[golygu] Daearyddiaeth
Yn ogystal â'r brifddinas Damascus y dinasoedd pwysicaf yn Syria yw Homs, Hama ac Aleppo. Y prif afonydd yw Afon Ewffrates, sy'n rhedeg ar draws y wlad yn y gogledd-ddwyrain, ac Afon Orontes yn y canolbarth. Yn y de-ddwyrain ceir Diffeithwch Syria sy'n ymestyn o fryniau Jabal ad Duruz dros y ffin i Wlad Iorddonen a gorllewin Irac. Mae rhan o Fynydd Libanus yn gorwedd yn Syria ac yn nodi'r ffin rhyngddi a Libanus ei hun. Mae gan Syria lain o arfordir ar lan Môr y Canoldir yng ngogledd-orllewin y wlad.
[golygu] Iaith a diwylliant
Arabeg yw'r iaith swyddogol ond mae rhai pobl yn medru Ffrangeg yn dda yn ogystal. Mae mwyafrif y dinesyddion yn ddilynwyr Islam, a'r rhan fwyaf yn Sunni ond gyda lleiafrif Shia hefyd. Ceir cymunedau Cristnogol a rhai Iddewon yn ogystal.
[golygu] Gwleidyddiaeth diweddar
Daeth Hafez al-Assad yn arlywydd y wlad yn Nhachwedd 1970 hyd at ei farwolaeth yn 2000 pan etholwyd ei fab Bashar al-Assad yn arlywydd, ac yntau'n 34 oed. Mae ef, fel oedd ei dad o'i flaen, yn aelod o Blaid y Ba'ath. Er iddo gyhoeddi y byddai'n dod a newidiadau chwyldroadol a democrataidd i'r wlad, ychydig iawn sydd wedi digwydd mewn gwirionedd.
Bu Syria o dan Gyfraith Argyfwng ers 1963.
Ers 26 Chwefror 2011 cafwyd nifer o brotestiadau gan bobl y wlad; mae hyn yn dilyn protestiadau drwy'r Dwyrain Canol a adnabyddir fel y Gwanwyn Arabaidd a gychwynwyd yn Tunisia ar 17 Rhagfyr 2010 - yn ninas Sidi Bouzid yng nghanolbarth Tunisia pan losgodd dyn ifanc ei hun i farwolaeth gan gychwyn cyfres o brotestiadau gan y werin. Mae'r protestwyr yn Syria yn galw am newidiadau gwleidyddol ac am adnewyddu hawliau dynol; galwyd hefyd am ddod a'r Gyfraith Argyfwng i ben. Cafwyd protest enfawr ar 18-19 Mawrth 2011 a chredir fod yr awdurdodau wedi lladd ac anafu llawer o'r protestwyr. Ers hynny mae'r protestiadau wedi dwysau ac yn ôl rhai, mae byddin Syria wedi bod yn saethu unigolion ac aelodau'r protestiadau hyn ledled y wlad. Credir hefyd fod ambell gatrawd o'r fyddin wedi troi at y chwyldroadwyr.
[golygu] Cyfeiriadau
- ↑ Gwefan Saesneg Neolithic Tell Ramad in the Damascus Basin of Syria. Adalwyd 01-02-2010.
- ↑ Gwefan Saesneg UDA Adalwyd 16/04/2011
|
|
|
|---|---|
| Aelodau | Yr Aifft · Algeria · Bahrain · Comoros · Djibouti · Yr Emiradau Arabaidd Unedig · Gwlad Iorddonen · Irac · Kuwait · Libanus · Libya · Mauritania · Moroco · Oman · Palesteina · Qatar · Saudi Arabia · Somalia · Sudan · Syria · Tunisia · Yemen |
| Arsyllwyr | Eritrea · India · Venezuela |
| Gwledydd y Môr Canoldir | |
|---|---|
| Yr Aifft | Albania | Algeria | Bosnia a Hertsegofina | Croatia | Cyprus | Yr Eidal | Ffrainc | Gwlad Groeg | Israel | Libanus | Libya | Malta | Monaco | Montenegro | Moroco | Palesteina | Sbaen | Slofenia | Syria | Tunisia | Twrci | |
