Syria

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
الجمهورية العربية السورية
Al-Ǧumhūriyyah al-ʿArabiyyah
as-Sūriyyah

Gweriniaeth Arabaidd Syria
Baner Syria Arfbais Syria
Baner Arfbais
Arwyddair: dim
Anthem: Homat el Diyar
("Gwarcheidwaid y Famwlad")
Lleoliad Syria
Prifddinas Damascus
Dinas fwyaf Damascus
Iaith / Ieithoedd swyddogol Arabeg
Llywodraeth Gweriniaeth arlywyddol
Arlywydd
Prif Weinidog
Bashar al-Assad
Adel Safar
Annibyniaeth
1af Datganwyd
2il Datganwyd
Cydnabuwyd
o Ffrainc
Medi 1936
1 Ionawr 1944
17 Ebrill 1946
Arwynebedd
 - Cyfanswm
 - Dŵr (%)
 
185,180 km² (88ain)
0.06
Poblogaeth
 - Amcangyfrif 2007
 - Dwysedd
 
19,043,000 (55ain)
103/km² (110fed)
CMC (PGP)
 - Cyfanswm
 - Y pen
Amcangyfrif 2007
$87.163 biliwn (63fed)
$4,491 (111fed)
Indecs Datblygiad Dynol (2007) 0.724 (109fed) – canolig
Arian cyfred Punt Syriaidd (SYP)
Cylchfa amser
 - Haf
EET (UTC+2)
EEST (UTC+3)
Côd ISO y wlad .sy
Côd ffôn +963

Gwlad yng ngorllewin Asia, yn y Dwyrain Canol, yw Gweriniaeth Arabaidd Syria neu Syria (Arabeg: الجمهورية العربية السورية ). Y gwledydd cyfagos yw Libanus i'r gorllewin, Israel i'r de-orllewin, Gwlad Iorddonen i'r de, Irac i'r dwyrain a Thwrci i'r gogledd. Fodd bynnag, mae'r anghydfod am union leoliad y ffin rhwng Syria ac Israel ac am Ucheldiroedd Golan heb ei ddatrys. Yn y gorllewin mae gan y wlad arfordir ar y Môr Canoldir. Y brifddinas yw Damascus, sy'n un o'r dinasoedd hynaf yn y byd.[1]

Cynnwys

[golygu] Y boblogaeth

Mae 74% o'r boblogaeth yn Fwslemiaid, gyda 13% ohonyn nhw'n Shia ac Alawitiaid, 10% ohonyn nhw'n Gristnogion a 3% yn Druze. Ers yr 1960au domineiddiwyd gwleidyddiaeth y wlad gan leiafrif Alawite yn y fyddin. Mae 90% o'r boblogaeth yn Fwslemiaid ac mae hyn yn cynnwys Arabiaid, Cyrdiaid, Adyghe (neu Circasiaid) ac eraill. Mae 10% yn Gristnogion ac mae hyn yn cynnwys Arabiaid, Syriacs ac Armeniaid. Mae lleiafrifoedd ethnic y wlad yn cynnwys y Cwrdiaid, yr Armeniaid, y Twrciaid Syriaidd a'r Circasiaid.[2]


[golygu] Hanes

Theatr Rufeinig yn Bosra

Gellir olrhain hanes Syria i 10,000 o flynyddoedd yn ôl a gellir canfod llawer iawn o arteffactau allan o garreg o'r adeg honno. Tua 3,000 C.C. sefydlwyd gwareiddiad yr Ebla. Gellir gweld fod y rhan hon o'r Dwyrain Canol wedi bod mewn cysylltiad gydag arweinyddion yr Aifft e.e. ceir anrhegion gan Ffaros yr Aifft sy'n dyddio'n ôl i'r cyfnod hwn.

[golygu] Daearyddiaeth

Yn ogystal â'r brifddinas Damascus y dinasoedd pwysicaf yn Syria yw Homs, Hama ac Aleppo. Y prif afonydd yw Afon Ewffrates, sy'n rhedeg ar draws y wlad yn y gogledd-ddwyrain, ac Afon Orontes yn y canolbarth. Yn y de-ddwyrain ceir Diffeithwch Syria sy'n ymestyn o fryniau Jabal ad Duruz dros y ffin i Wlad Iorddonen a gorllewin Irac. Mae rhan o Fynydd Libanus yn gorwedd yn Syria ac yn nodi'r ffin rhyngddi a Libanus ei hun. Mae gan Syria lain o arfordir ar lan Môr y Canoldir yng ngogledd-orllewin y wlad.

[golygu] Iaith a diwylliant

Arabeg yw'r iaith swyddogol ond mae rhai pobl yn medru Ffrangeg yn dda yn ogystal. Mae mwyafrif y dinesyddion yn ddilynwyr Islam, a'r rhan fwyaf yn Sunni ond gyda lleiafrif Shia hefyd. Ceir cymunedau Cristnogol a rhai Iddewon yn ogystal.

[golygu] Gwleidyddiaeth diweddar

Daeth Hafez al-Assad yn arlywydd y wlad yn Nhachwedd 1970 hyd at ei farwolaeth yn 2000 pan etholwyd ei fab Bashar al-Assad yn arlywydd, ac yntau'n 34 oed. Mae ef, fel oedd ei dad o'i flaen, yn aelod o Blaid y Ba'ath. Er iddo gyhoeddi y byddai'n dod a newidiadau chwyldroadol a democrataidd i'r wlad, ychydig iawn sydd wedi digwydd mewn gwirionedd.

Bu Syria o dan Gyfraith Argyfwng ers 1963.

Ers 26 Chwefror 2011 cafwyd nifer o brotestiadau gan bobl y wlad; mae hyn yn dilyn protestiadau drwy'r Dwyrain Canol a adnabyddir fel y Gwanwyn Arabaidd a gychwynwyd yn Tunisia ar 17 Rhagfyr 2010 - yn ninas Sidi Bouzid yng nghanolbarth Tunisia pan losgodd dyn ifanc ei hun i farwolaeth gan gychwyn cyfres o brotestiadau gan y werin. Mae'r protestwyr yn Syria yn galw am newidiadau gwleidyddol ac am adnewyddu hawliau dynol; galwyd hefyd am ddod a'r Gyfraith Argyfwng i ben. Cafwyd protest enfawr ar 18-19 Mawrth 2011 a chredir fod yr awdurdodau wedi lladd ac anafu llawer o'r protestwyr. Ers hynny mae'r protestiadau wedi dwysau ac yn ôl rhai, mae byddin Syria wedi bod yn saethu unigolion ac aelodau'r protestiadau hyn ledled y wlad. Credir hefyd fod ambell gatrawd o'r fyddin wedi troi at y chwyldroadwyr.

[golygu] Cyfeiriadau


Gwledydd y Môr Canoldir
Yr Aifft | Albania | Algeria | Bosnia a Hertsegofina | Croatia | Cyprus | Yr Eidal | Ffrainc | Gwlad Groeg | Israel | Libanus | Libya | Malta | Monaco | Montenegro | Moroco | Palesteina | Sbaen | Slofenia | Syria | Tunisia | Twrci
Flag of Syria.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Syria. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato

Offer personol
Parthau

Amrywiolion
Gweithrediadau
Panel llywio
Blwch offer
Ieithoedd eraill