Chwitffordd

Chwitffordd Sir y Fflint

Eglwys y Santes Fair a Beuno Sant yn Chwitffordd

Am enghreiftiau eraill o'r ffurf Saesneg ar yr enw, gweler Whitford.

Pentref bychan, cymuned a phlwyf yn Sir y Fflint yw Chwitffordd (Saesneg: Whitford). Mae'n gorwedd tua 4 milltir i'r gorllewin o Dreffynnon a 2 filltir i'r de o Fostyn.

Daw'r enw Cymraeg o'r enw Saesneg Whitford (naill ai "Rhyd Lydan" neu "Rhyd Wen"). Cofnodir y ffurf Widford yn Llyfr Domesday (1086) ac ymddengys fod y pentref wedi ei sefydlu gan yr Eingl-Sacsoniaid pan fu'r rhan yma o Gymru ym meddiant teyrnas Mercia. Ond adenillwyd y tir gan y Cymry a chafwyd y Cymreigiad Chwitffordd. Cofnodir yr enghraifft gynharaf o'r ffurf Gymraeg mewn dogfen sy'n dyddio i 1284.

Ganwyd yr hynafiaethydd a naturiaethwr enwog Thomas Pennant ym mhlasdy Downing, ger y pentref, yn 1726. Ysgrifennodd Pennant gyfrol ar hanes a hynafiaethau Chwitffordd a'r cylch.

Pennant oedd un o'r awduron cyntaf i roi disgrifiad llawn o garreg Maen Achwyfan a'i groes Geltaidd gynnar, sy'n gorwedd tua milltir i'r gorllewin o Chwitffordd, ar y ffordd i Drelogan. Mae'r garreg yn dyddio'n ôl i'r 11eg ganrif.

Cyfeiriadau

Trefi a phentrefi Sir y Fflint

Abermorddu  · Afon-wen  · Babell  · Bagillt  · Bistre  · Bretton  · Brychdyn  · Brynffordd  · Bwcle  · Caergwrle  · Caerwys  · Carmel  · Cefn-y-bedd  · Cei Connah  · Cilcain  · Coed-llai  · Coed-talon  · Cymau  · Chwitffordd  · Ewlo  · Y Fflint  · Ffrith  · Ffynnongroyw  · Glan-y-don  · Gorsedd  · Gronant  · Gwaenysgor  · Gwernymynydd  · Gwernaffield-y-Waun  · Gwesbyr  · Helygain  · Higher Kinnerton  · Yr Hob  · Licswm  · Llanasa  · Llaneurgain  · Llanferres  · Llanfynydd  · Llannerch-y-môr  · Maes-glas  · Mancot  · Mostyn  · Mynydd Isa  · Nannerch  · Nercwys  · Neuadd Llaneurgain  · Oakenholt  · Pantasaph  · Pant-y-mwyn  · Penarlâg  · Pentre Ffwrndan  · Pentre Helygain  · Pen-y-ffordd  · Pontblyddyn  · Pontybotgyn  · Queensferry  · Rhes-y-cae  · Rhosesmor  · Rhyd Talog  · Rhyd-y-ceirw  · Rhydymwyn  · Saltney  · Saltney Ferry  · Sandycroft  · Sealand  · Shotton  · Sychdyn  · Talacre  · Treffynnon  · Trelawnyd  · Trelogan  · Treuddyn  · Yr Wyddgrug  · Ysgeifiog