Beijing

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Beijing
Beijing montage.png
Math prifddinas, dinas, bwrdeistref a reolir yn uniongyrchol, Dinas Ganolog Genedlaethol, dinas fawr Edit this on Wikidata
Beijing pronunciation.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth 21,710,000 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Chen Jining Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+08:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Gogledd Tsieina Edit this on Wikidata
Sir Gweriniaeth Pobl Tsieina Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Tsieina Tsieina
Arwynebedd 16,410.54 ±1e-06 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 43 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Afon Yongding, Qing River, Beijing Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Hebei, Tianjin Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 39.905°N 116.3914°E Edit this on Wikidata
Cod post 100000 Edit this on Wikidata
CN-BJ Edit this on Wikidata
Corff gweithredol People's Government of Beijing Municipality Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
mayor of Beijing Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Chen Jining Edit this on Wikidata

Prifddinas Gweriniaeth Pobl Tsieina a dinas ail fwyaf y wlad gyda 13,820,000 o drigolion yw Beijing (北京, "prif ddinas ogleddol"; "Cymorth – Sain" ynganiad ). Yn ogystal, mae Beijing yn ddinas hunanlywodraethol gyda statws tebyg i dalaith.

Enw'r ddinas[golygu | golygu cod y dudalen]

Ystyr Beijing yw "prif ddinas ogleddol" (cymharer Nanjing, "y brif ddinas ddeheuol", a Tonkin a Tokyo; i gyd yn golygu "y brif ddinas ddwyreinol"). Weithiau mae Beijing yn cael ei alw'n Peking — daeth yr enw hwn i'r Saesneg drwy genhadon Ffrengig, bedwar can mlynedd yn ôl, ac mae'n dangos cyfnewidiad seinegol yn ystod y Brenhinllin Qing.

Yn Tsieina mae'r ddinas wedi newid ei henw lawer gwaith. Rhwng 1928 a 1949, Beiping ("Heddwch gogleddol") oedd enw'r ddinas, am fod llywodraeth y Cenedlaetholwyr (Kuomintang) yn rheoli'r gwlad o Nanjing, ac roedden nhw eisiau dangos nad Beijing oedd prifddinas y wlad. Pan oedd y Siapaneaid yn rheoli gwladwriaeth byped yng ngogledd Tsieina gyda Beijing yn brifddinas, arddelwyd yr enw Beijing unwaith eto, ond yn 1945 newidiodd llywodraeth Gweriniaeth Tsieina yr enw'n ôl i Beiping. Pan enillodd y Blaid Gomiwnyddol y rhyfel cartref yn Hydref 1949, newidiwyd yr enw i Beijing i ddangos eu bod nhw'n rheoli Tsieina gyfan. Dydy llywodraeth Gweriniaeth Tsieina yn Taiwan ddim wedi newid yr enw yn swyddogol, ac yn y 1950au a'r 1960au arferai llawer o bobl yn Taiwan alw'r ddinas yn "Beiping". Heddiw mae bron pawb yn Taiwan (gan gynnwys y llywodraeth) yn galw'r ddinas yn "Beijing".

Ceir yr hen enw Cymraeg Pecin[1] a ddaw o'r ffurf Saesneg Peking.

Gwleidyddiaeth a llywodraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae llywodraeth drefnol yn cael ei rheoleiddio gan y Blaid Gomiwnyddol Tsieina leol, arweiniwyd gan yr Ysgrifennyd Beijing y Blaid (Tsieineeg: 北京市委书记). Mae'r blaid leol yn rhyddhau archebion gweinyddol, casglu treth, rheoli'r economi, ac yn cyfarwyddo pwyllgor o'r Gyngres Drefol y Bobl mewn penderfyniadau polisi a goruwchwylio'r llywodraeth leol.

Prifysgol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yr Athro Hopkyn Rees sefydlodd y coleg cyntaf yma, yn 1869, sef coleg yn arbenigo mewn dysgu ieithoedd. Ganwyd Rees yng Nghwmafan, Gorllewin Morgannwg.

Adeiladau a chofadeiladau[golygu | golygu cod y dudalen]

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]


Styago la Indiyako, prinjardo andar 22 Yuli, 1947.
Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina
Taleithiau AnhuiFujianGansuGuangdongGuizhouHainanHebeiHeilongjiangHenanHubeiHunanJiangsuJiangxiJilinLiaoningQinghaiShaanxiShandongShanxiSichuanYunnanZhejiang
Taleithiau dinesig BeijingChongqingShanghaiTianjin
Rhanbarthau ymreolaethol GuangxiMongolia FewnolNingxiaTibetXinjiang
Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig Hong CongMacau