Trealaw

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Trealaw
Math Pentref, Cymuned Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Rhondda Cynon Taf Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.6236°N 3.4511°W Edit this on Wikidata
Cod SYG W04000707 Edit this on Wikidata
Cod OS SS996926 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au Leanne Wood (Plaid Cymru)
AS/au Chris Bryant (Llafur)
Am y gymuned ar Ynys Môn, gweler Tref Alaw.
Trealaw o Ddinas Rhondda

Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf, de Cymru, yw Trealaw. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2011 yn 4,040.

Saif Trealaw yr ochr draw i afon Rhondda Fawr o Donypandy.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Daw enw Trealaw o "Alaw Goch", sef enw barddol Dafydd Williams, tad y barnwr Gwilym Williams a sefydlwyd y pentref, ynghyd â Threwiliam pentref i'r de o Drealaw. Cofir Gwilym Williams gan enw neuadd yn y pentref, sef y Judge Gwilym Williams Memorial Hall, yn ogystal â Heol Ynyscynon a enwyd ar ôl sedd y teulu yn Ynsycynon ger Aberdâr yng Nghwm Cynon.

Trafnidiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwasanaethir Trealaw gan dair gorsaf rheilffordd, gan gynnwys Dinas, Tonypandy a Llwynypïa, ar linell Trafnidiaeth Cymru rhwng Caerdydd Canolog a Threherbert.

Gwasanaethir y pentref gan Stagecoach llwybr bysiau 120 rhwng Blaenrhondda a Phontypridd/Caerffili, a Veolia Transport llwybr bysiau 175 rhwng Cwm Clydach/Tonypandy a'r Porth.

Addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae dwy ysgol gynradd Saesneg yn y pentref, sef Ysgol Gynradd Trealaw ac Ysgol Gynradd Alaw. Nid oes ysgol gynradd Gymraeg yn Nhrealaw, gyda disgyblion Cymraeg yn derbyn eu haddysg mewn ysgolion megis Ysgol Gynradd Gymraeg Llwyncelyn yn y Porth.

Ar ôl gadael Ysgol Gynradd Trealaw ac Ysgol Gynradd Alaw, mae'r rhan fwyaf o ddisgyblion Saesneg yn symud ymlaen i dderbyn eu haddysg yn Ysgol Gymunedol Sir y Porth, yn ogystal â chanran sylweddol o blant sy'n dewis mynychu Coleg Cymunedol Tonypandy.

Mae'r rhan fwyaf o ddisgyblion Cymraeg yn mynychu Ysgol Gyfun Cymer Rhondda i dderbyn eu haddysg uwchradd, ond mae Ysgol Gyfun Treorci hefyd yn dod yn fwyfwy poblogaidd gyda disgyblion Cymraeg a Saesneg eu hiaith o Drealaw. Ystyrir yr ysgol fel ysgol uwchradd ddwyieithog bellach.

Cyfrifiad 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[1][2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Trealaw (pob oed) (4,040)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trealaw) (334)
  
8.6%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trealaw) (3672)
  
90.9%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Trealaw) (741)
  
43.6%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  2. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  3. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
  4. Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013


CymruRhonddaCynonTaf.png Eginyn erthygl sydd uchod am Rondda Cynon Taf. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.