Trealaw

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Am y gymuned ar Ynys Môn, gweler Tref Alaw.
Trealaw o Ddinas Rhondda

Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf, de Cymru, yw Trealaw. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2011 yn 4,040.

Saif Trealaw yr ochr draw i afon Rhondda Fawr o Donypandy.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Daw enw Trealaw o 'Alaw Goch' sef enw barddol Dafydd Williams, tad y barnwr Gwilym Williams a sefydlwyd y pentref, ynghyd â Threwiliam pentref i'r de o Drealaw. Cofir Gwilym Williams gan enw neuadd yn y pentref, sef y Judge Gwilym Williams Memorial Hall, yn ogystal â Heol Ynyscynon a enwyd ar ôl sedd y teulu yn Ynsycynon ger Aberdâr yng Nghwm Cynon.

Trafnidiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwasanaethir Trealaw gan dair gorsaf rheilffordd, gan gynnwys Dinas, Tonypandy a Llwynypïa, ar linell Trenau Arriva Cymru rhwng Caerdydd Canolog a Threherbert.

Gwasanaethir y pentref gan Stagecoach llwybr bysiau 120 rhwng Blaenrhondda a Phontypridd/Caerffili, a Veolia Transport llwybr bysiau 175 rhwng Cwm Clydach/Tonypandy a'r Porth.

Addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae dwy ysgol gynradd Saesneg yn y pentref, sef Ysgol Gynradd Trealaw ac Ysgol Gynradd Alaw. Nid oes ysgol gynradd Gymraeg yn Nhrealaw, gyda disgyblion Cymraeg yn derbyn eu haddysg mewn ysgolion megis Ysgol Gynradd Gymraeg Llwyncelyn yn y Porth.

Ar ôl gadael Ysgol Gynradd Trealaw ac Ysgol Gynradd Alaw, mae'r rhan fwyaf o ddisgyblion Saesneg yn symud ymlaen i dderbyn eu haddysg yn Ysgol Gymunedol Sir y Porth, yn ogystal â chanran sylweddol o blant sy'n dewis mynychu Coleg Cymunedol Tonypandy.

Mae'r rhan fwyaf o ddisgyblion Cymraeg yn mynychu Ysgol Gyfun Cymer Rhondda i dderbyn eu haddysg uwchradd, ond mae Ysgol Gyfun Treorci hefyd yn dod yn fwyfwy poblogaidd gyda disgyblion Cymraeg a Saesneg eu hiaith o Drealaw. Ystyrir yr ysgol fel ysgol uwchradd ddwyieithog bellach.

Cyfrifiad 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[1][2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Trealaw (pob oed) (4,040)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Trealaw) (334)
  
8.6%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Trealaw) (3672)
  
90.9%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Trealaw) (741)
  
43.6%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  2. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  3. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
  4. Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013
CymruRhonddaCynonTaf.png Eginyn erthygl sydd uchod am Rondda Cynon Taf. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.