George Thomas

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Gwleidydd Llafur oedd Thomas George Thomas, Is-iarll Tonypandy (29 Ionawr, 1909 - 22 Medi, 1997); bu'n Aelod Seneddol rhwng 1945 a 1983, yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru (5 Ebrill 1966 - 5 Ebrill 1968) ac yn Llefarydd y Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig) (3 Chwefror 1976 – 10 Mehefin 1983). Ef, yn anad neb arall, a groesawodd Arwisgiad Tywysog Cymru yn 1969; roedd twf Plaid Cymru a Chymdeithas yr Iaith yn ofid i'r Blaid Lafur a gwelodd George Thomas, Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar y pryd, gyfle i wrthweithio'r tyfiant hwn drwy drefnu arwisgo'r tywysog yng Nghaernarfon yn 1969.

Fel is-Weinidog yng Nghabined Harold Wilson ef oedd un o'r cyntaf i gyrraedd Trychineb Aberfan yn 1966. Daeth i sylw'r cyhoedd pan ddechreuwyd darlledu trafodaethau'r Tŷ'r Cyffredin ag yntau'n Llefarydd.

Y person[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganed Thomas ym Mhort Talbot a gweithiodd fel athro yn Llundain ac yng Nghaerdydd. Roedd yn fab i löwr, Zachariah Thomas, a siaradai Gymraeg, ac a oedd o Gaerfyrddin ac Emma Jane Tilbury, merch un o sefydlwyr achos Methodistiaeth Saesneg yn Nhonypandy. Roedd hi'n hanu o Lanfield, Swydd Hampshire Bu'n aelod o'r Methodistiaid hyd ddiwedd ei oes a phregethodd yn eu capeli.

Roedd ei dad yn feddwyn a adawodd ei wraig, gan ei gadael i fagu pump o blant ar ei phen ei hun. Magwyd George Thomas gan ei fam ym mhentref Trealaw yn groes i'r afon o dref Tonypandy. Mynychodd Ysgol Ramadeg Tonypandy, 1920-27. Bu'n athro heb drwydded yn Dagenham cyn dilyn cwrs hyfforddi athrawon ym Mhrifysgol Southampton rhwng 1929 a 1931.

Ymunodd â'r Blaid Lafur ym 1924 a thraddododd ei araith wleidyddol gyntaf pan oedd yn ddeunaw oed i 'Gynghrair Cydweithredol Merched Tonypandy'.

Ymddeolodd o wleidyddiaeth yn 1983 ond yn 2014-5 cafwyd nifer o gyhuddiadau ei fod wedi bocha gyda phlant mewn modd rhywiol.[1] Datgelodd cydaelod Seneddol Leo Absey yn ei lyfr Tony Blair: The Man Behind the Smile ychydig wedi i George Thomas ymddeol o wleidyddiaeth ei fod yn hoyw a'i fod wedi talu nifer o bobl i fod yn dawel am y wybodaeth yma, rhag ei wneud yn gyhoeddus.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y BBC; adalwyd 9 Awst 2015
  2. Abse, Leo (2001). Tony Blair: The Man Behind the Smile. Robson Books. ISBN 1-86105-364-9.
Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
Ernest Bennett
Aelod Seneddol dros Caerdydd Canolog
19451950
Olynydd:
dilewyd yr etholaeth
Rhagflaenydd:
etholaeth newydd
Aelod Seneddol dros Orllewin Caerdydd
19501983
Olynydd:
Stefan Terlezki
Rhagflaenydd:
Selwyn Lloyd
Llefarydd y Tŷ
Chwefror 197610 Mehefin 1983
Olynydd:
Bernard Weatherill
Swyddi gwleidyddol
Rhagflaenydd:
Cledwyn Hughes
Ysgrifennydd Gwladol Cymru
5 Ebrill 196820 Mehefin 1970
Olynydd:
Peter Thomas


Baner CymruEicon person Eginyn erthygl sydd uchod am Gymro neu Gymraes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.