Holt

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Holt
St Chad's Church, Holt.jpeg
Math Tref, Cymuned Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Wrecsam Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Gerllaw Afon Dyfrdwy Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 53.0754°N 2.8896°W, 53.06974°N 2.92065°W Edit this on Wikidata
Cod SYG W04000897 Edit this on Wikidata
Cod OS SJ409539 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au Lesley Griffiths (Llafur)
AS/au Ian Lucas (Llafur)

Pentref a chymuned ar Afon Dyfrdwy ym mwrdeistref sirol Wrecsam yw Holt (Yr Holt yn 1566[1]). Mae Caerdydd 180 milltir i ffwrdd o Holt ac mae Llundain tua 190.

Ceir croes farchnad ganoloesol yng nghanol y pentref a chofrestrwyd Eglwys Sant Chad yn Gradd I gan Cadw ers 17 Gorffennaf 1996.[2]

Cynrychiolir yr ardal hon yn y Cynulliad Cenedlaethol gan Lesley Griffiths (Llafur) a'r Aelod Seneddol yw Ian Lucas (Llafur).[3][4]

Hynafiaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Bovium[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Bovium

Yn y cyfnod Rhufeinig, roedd Holt yn safle o bwys. Lleolwyd gweithfa lleng caer Rufeinig Deva (Caer) yn Holt (Bovium), lle cynhyrchid crochenwaith a theiliau at ddefnydd miwrol a sifil. Gorwedd y safel ar lan orllewinol afon Dyfrdwy ger y pentref. O bryd i'w gilydd mae darnau o grochenwaith yn cael eu darganfod o hyd wrth droi'r caeau.

Castell Holt[golygu | golygu cod y dudalen]

Adfeilion Castell Holt

Codwyd castell ar gynllun pentagonaidd gyda thŵr ar bob cornel gan yr arglwydd lleol John de Warenne, arglwydd Brwmffild a Iâl, a dderbyniodd ei dir gan Edward I o Loegr ar ôl 1282. Roedd Castell Holt yn adfail erbyn y 17g; y cwbl a erys heddiw yw rhannau isel muriau'r gorthwr mewnol, porth a grisiau. Cafodd gweddill yr adfeilion ei symud ar gychod i lawr afon Dyfrdwy ar ôl gwarchae yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr a'u defnyddio at adeiladau Neuadd Eaton.

Eglwys Sant Chad[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae rhannau o Eglwys St Chad yn dyddio i'r 15g a'r 17g a chofrestwryd hi yn Gradd I gan Cadw ers 17 Gorffennaf 1996. Ceir motiffau ar y fedyddfaen sy'n cynrychioli Harri Tudur a theulu'r Stanleys a wnaed tua 1483.

Pont Rhedynfre neu Pont Holt (hefyd: Pont Farndon)[5][golygu | golygu cod y dudalen]

Pont Farndon o Holt.

Yr enw Cymraeg ar y bont yw 'Pont Rhedynfre' neu 'Bont Holt', sef y pentref ar ochr Cymru o'r afon. Yr enw a ddefnyddir yn Saesneg arni yw 'Farndon Bridge' (cyfeiriad grid SJ412544) sy'n dod o enw'r pentref sydd yr ochr arall i'r bont, yn Sir Gaer, ac felly'n cysylltu Cymru a Lloegr, dros Afon Dyfrdwy. Mae'r bont yn dyddio i tua 1339 ac fe'i codwyd gan fyneich o Abaty Sant Werburgh, Caer. Ceir chwedl leol i ddau o feibion Madog ap Gruffudd of Dinas Brân, Llangollen foddi yma ger y bont, a bod eu sgrechiadau yn dal i'w clywed ar adegau.[6]

Cyfrifiad 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[7][8][9][10]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Holt (pob oed) (1,521)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Holt) (124)
  
8.3%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Holt) (708)
  
46.5%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Holt) (226)
  
34.5%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%
Eglwys Bresbyteraidd Holt.

Enwogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Dictionary of the Place-names of Wales gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan; tud 196; Gwasg Prifysgol Cymru; 2007.
  2. britishlistedbuildings.co.uk; adalwyd 15 Medi 2017.
  3. Gwefan y Cynulliad; adalwyd 24 Chwefror 2014
  4. Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
  5. britishlistedbuildings.co.uk; adalwyd 3 Medi 2017.
  6. Holland, Richard (30 Gorffennaf 2009). "BBC - North East Wales - Wrexham's Bridge of Screams". BBC. http://news.bbc.co.uk/local/northeastwales/hi/people_and_places/history/newsid_8176000/8176472.stm. Adalwyd 24 Awst 2014.
  7. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  8. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  9. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
  10. Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013