Crux

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Constellation Crux.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolcytser Edit this on Wikidata
Label brodorolKrzyż południa edit this on wikidata
Dechrau/Sefydlu1590s Edit this on Wikidata
Enw brodorolSouthern Cross Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Cytser Crux

Un o'r 88 cytser seryddol yw Crux, y cytser lleiaf o safbwynt maint yn y wybren. Mae gan Crux bedair seren ddisglair sy'n amlinellu siâp croes: Crux yw'r gair Lladin am groes. Mae'r cytser yn eithaf agos i begwn wybrennol y de, a felly yn rhy bell i'r de i fod yn weladwy o'r rhan fwyaf o hemisffer gogleddol y byd. Adnabyddir yn boblogaidd fel y Groes Ddeheuol.

Mae'r sêr disgleiriaf wedi'u enwi trwy ddefnyddio llythrennau Groegaidd a ffurf Lladin genidol y cytser, Crucis. Cru yw'r talfyriad swyddogol yr Undeb Seryddol Rhyngwladol am y cytser. Alffa Crucis, neu α Cru, felly yw'r seren ddisgleiriaf yn y cytser. Defnyddir yr enw Acrux yn aml am Alffa Crucis, ond mae'r tarddiad ddim yn un hen iawn. Beta Crucis (β Cru), Gamma Crucis (γ Cru) a Delta Crucis (δ Cru) yw'r sêr eraill yn batrwm y groes.

Mae Crux yn cynnwys rhan o'r Llwybr Llaethog, a felly mae nifer o nifylau a chlystyrau sêr yn y cytser. Un o'r nodweddion amlycaf yw'r nifwl tywyll o'r enw'r Sach Glo, sy'n edrych fel parth du, tywyll, yn y Llwybr Llaethog i'r llygad noeth. Ymddangosir y cwmwl nwy a llwch oer hwn yn ddu oherwydd bod y llwch sydd yn wasgaredig trwyddo'n amsugno golau sêr sydd tu ôl.

Ymhlith y cystyrau sêr yn y cytser yw NGC 4755, sydd yn cael ei adnabod yn boblogaidd fel y Blwch Gemau.

Cytser Crux yn dangos nifwl tywyll y Sach Glo
Clwstwr agored NGC 4755, adnabyddir fel y Blwch Gemau
Saturn template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am seryddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.