BBC Cymru

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
BBC Cymru Wales
Gorsafoedd teledu BBC One Wales
BBC Two Wales
Trosglwyddyddion teledu Blaenplwyf
Carmel
Llanddona
Moel-y-Parc
Preseli
Gwenfô
Gorsafoedd radio BBC Radio Wales
BBC Radio Cymru
Pencadlys Y Ganolfan Ddarlledu,
Llandaf, Caerdydd
Ardal Cymru
Pobl allweddol
Rhodri Talfan Davies (Cyfarwyddwr BBC Cymru Wales)
Dyddiad lansio
9 Chwefror 1964; 54 o flynyddoedd yn ôl (1964-02-09)
Gwefan swyddogol
bbc.co.uk/cymru

Adran neu ranbarth cenedlaethol o'r BBC ar gyfer Cymru yw BBC Cymru Wales (BBC Cymru ar lafar ac yn gyffredinol yn Gymraeg). Gyda phencadlys yn y Ganolfan Ddarlledu yn Llandaf, Caerdydd, mae'n cyflogi dros 1200 o bobl ac yn cynhyrchu ystod eang o raglenni teledu a radio a gwasanaethau ar-lein yn y Gymraeg a'r Saesneg. Ceir dwy sianel deledu Saesneg, sef BBC One Wales a BBC Two Wales, a dau wasanaeth radio cenedlaethol, sef BBC Radio Cymru yn Gymraeg a BBC Radio Wales yn Saesneg.

Canolfan Ddarlledu Llandaf yw'r un fwyaf gan y BBC y tu allan i Lundain.

Gwasanaethau Cymraeg[golygu | golygu cod y dudalen]

BBC Cymru sy'n gyfrifol am gynhyrchu rhaglenni Newyddion S4C a'r gyfres sebon boblogaidd Pobol y Cwm. Mae hefyd wedi cyd-gomisiynu nifer o ddramau gyda S4C, gyda fersiynau Cymraeg a Saesneg i'w dangos ar S4C a sianeli'r BBC.

BBC Radio Cymru yw'r gwasanaeth radio cenedlaethol Cymraeg. Fe'i crewyd yn 1977 a dilynodd Radio Cymru 2 yn 2018.

Yn ogystal mae gan BBC Cymru nifer o dudalennau ar wefan y BBC, yn Gymraeg a Saesneg. Yng ngaeaf 2013 lansiwyd Cymru Fyw sef gwefan newydd gydag elfen o "blog byw". Roedd hefyd yn cynnwys elfennau o newyddion, chwaraeon, tywydd a thraffig ynghyd ag eitemau am y celfyddydau, diwylliant poblogaidd a gwasanaethau eraill. Dywedodd Sian Gwynedd, Pennaeth Rhaglenni a Gwasanaethau Cymraeg BBC Cymru Wales mai bwriad y datblygiad yw ehangu apêl a chyrhaeddiad gwasanaethau Cymraeg ar-lein: "Mae'n rhaid i wasanaethau ar-lein, rhyngweithiol yn Gymraeg gystadlu gyda chyfryngau byd-eang, a dyna un o'r heriau mwyaf sylweddol sy'n wynebu'r iaith. Er ein bod yn darparu rhai o’r gwefannau mwyaf poblogaidd yn Gymraeg ers nifer o flynyddoedd, rydyn ni eisiau creu mwy o argraff ar ein cynulleidfa. Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf mae nifer y defnyddwyr sy’n defnyddio gwefannau Cymraeg y BBC wedi cynyddu dros 50% - ond rydyn ni’n hyderus bod yna le i dyfu ymhellach wrth i’r defnydd o ffônau symudol a thabledi gynyddu. Rydym yn awyddus i adeiladu ar y llwyddiant hyd yma er mwyn cyrraedd 50,000 o ddefnyddwyr unigryw bob wythnos."[1]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd y darllediad cyntaf yng Nghymru ar 13 Chwefror 1923[2] o'r orsaf radio 5WA, a ddaeth yn ddiweddarach yn rhan o'r BBC Regional Programme ac yna'r BBC Home Service yn 1939. Yn ystod y cyfnod yma, gwasanaethwyd y wlad o sawl canolfan o gwmpas Cymru. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, tewyd y gwasanaethau rhanbarthol i gyd a darlledwyd yr Home Service o Lundain, er roedd peth cynnwys Cymreig.[2]

Agorwyd canolfan BBC Bangor, Bryn Meirion, yn 1935 a'r pennaeth oedd y cynhyrchydd radio dylanwadol, Sam Jones. Bu'n meithrin nifer o ddoniau ifanc ar raglen y Noson Lawen. Yn ystod y rhyfel, daeth canolfan y BBC ym Mangor yn gartref i adran Adloniant y BBC, er na ddatgelwyd hyn yn gyhoeddus.[2] Symudodd nifer o sêr radio cynnar y BBC i Fangor yn ystod y cyfnod yma gan cynnwys Tommy Handley, Arthur Askey, Cavan O' Connor a Charlie Chester.[3]

Daeth y signalau teledu cyntaf i Gymru ar 15 Awst 1952 o Trosglwyddydd Gwenfô a oedd newydd ei godi. Roedd y trosglwyddydd yn darlledu gwasanaeth BBC Television o Lundain. Yn 1957, cydnabyddwyd Cymru pan lansiwyd rhanbarth BBC West o Fryste gyda bwletin newyddion pum munud i Gymru, wedi ei ddilyn yn 1962 gan y rhaglen newyddion ddyddiol BBC Wales Today.[2]

Y Ganolfan Ddarlledu, Llandaf

Lansiwyd BBC Cymru Wales ar 9 Chwefror 1964 gan ddarparu gwasanaeth penodol i Gymru. Cafodd y gwasanaeth newydd ei hyrwyddo yn helaeth (gan ddatgan Wales gets its very own TV service in 1964!) gyda hysbysebion animeddiedig yn defnyddio swn corau Cymreig i esbonio am ymyrraeth y signal o'r mynyddoedd.[4] Dwy flynedd yn ddiweddarach yn 1966, agorwyd pencadlys newydd BBC Cymru Wales yn y Ganolfan Ddarlledu yn Llandaf, Caerdydd a daeth y darllediad lliw cyntaf i Gymru yn 1970.[5]

Ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd, parhaodd y BBC Home Service gyda'i raglenni disodli rhanbarthol, yn cynnwys gwasanaeth disodli i Gymru. Parhaodd y gwasanaeth yma ar ôl y newid o'r Home Service i Radio 4 a wnaeth baratoi'r ffordd ar gyfer dwy wasanaeth radio llawn amser - BBC Radio Cymru yn 1977, wedi ei ddilyn y flwyddyn ganlynol gan BBC Radio Wales.[5]

Bws darlledu allanol BBC Cymru Wales, 2009

Cyn 1982, roedd BBC Cymru Wales yn darlledu rhaglenni teledu yn Gymraeg a Saesneg, gyda'r rhaglen newyddion Heddiw a'r ddrama gyfres Pobol y Cwm yn rhan allweddol o'r allbwn. Newidiodd hyn pan lansiwyd S4C ar 1 Tachwedd 1982 a trosglwyddwyd holl raglenni Cymraeg y BBC ac HTV i'r sianel newydd. Roedd rhaid i'r BBC ddarparu lleiafswm o ddeg awr yr wythnos ar gyfer S4C, yn cynnwys Pobol y Cwm a'r gwasanaeth newyddion estynedig Newyddion.

Parhaodd BBC Cymru Wales i ehangu ei wasanaethau yn y 1990au hwyr. Ymddangosodd y tudalennau gwe cyntaf ar gyfer Cymru yn 1997 ar BBC Online, yn cynnwys amrywiaeth o nodweddion am raglenni, yr amserlen, digwyddiadau cymunedol a storiau eraill.[5][6] Y flwyddyn ganlynol, cafodd BBC Cymru ofod darlledu ychwanegol drwy ddefnyddio amser disodli ar sianel ddigidol BBC Choice, o ddiwedd yr oriau brig i ganol nos.[5] Parhaodd hyn nes i'r sianel ddod i ben yn 2001; wedi hynny byddai BBC Cymru yn disodli rhaglenni oriau brig ar sianel BBC Two ar lwyfannau digidol i ddarlledu BBC 2W.[5][7] Caewyd y gwasanaeth hwn ar 2 Ionawr 2009 - cyn y newid i teledu digidol a fyddai'n diweddu'r arfer o ddarlledu arlwy wahanol ar y sianeli digidol ac analog.[8]

Gyda'r ehangiad yn y nifer o gynhyrchiadau drama a wnaed gan BBC Cymru ers 2011, adeiladwyd stiwdios teledu newydd ym Mae Caerdydd a symudodd set Pobol y Cwm i'r lleoliad.[9]

Stiwdios[golygu | golygu cod y dudalen]

Adeilad BBC Cymru ym Mangor, Gwynedd.

Mae pencadlys presennol BBC Cymru wedi ei leoli o fewn Y Ganolfan Ddarlledu, Llandaf, Caerdydd.[5] Adeiladwyd y ganolfan yn 1966 ac fe'i agorwyd y flwyddyn ganlynol fel lleoliad pwrpasol ar gyfer ehangu presenoldeb y BBC yng Nghaerdydd.[5] Roedd y ganolfan yn cynnwys stiwdios ar gyfer rhaglenni newyddion, gofod ar gyfer cynyrchiadau radio a ddefnyddiwyd gan Gerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC hyd at 2009, a stiwdio arall ar gyfer cynyrchiadau drama a adeiladwyd yn nghanol y 1970au.[10]

Cyn y ganolfan yn Llandaf, roedd y BBC yn Nghymru yn defnyddio capel wedi ei addasu, yn Broadway, Caerdydd a canolfan dros dro ar lannau'r afon Taf.[2] Er fod y stiwdios yma yn cael eu defnyddio ar gyfer rhaglenni drama, adloniant a rhanbarthol, nid oedd y safle yn gwbl addas. Dim ond dau stiwdio oedd ar y safle, y ddau o fewn y capel, a ni chafwyd cyfleuster i ddarlledu ffilm o'r safle am sawl blwyddyn; roedd ffilm yn cael ei chwarae fewn i raglenni o beiriant telecine ym Mryste neu Llundain a proseswyd ffilm ar gyfer newyddion gan gwmni o'r enw Park Pictures yng Nghaerdydd cyn i'r BBC gael ei offer ei hun yn y capel ar Heol Stacey.

Adeiladau stiwdios Porth y Rhath, BBC Cymru

Yn fwy diweddar, daeth fwy o gynhyrchiadau drama mawr i BBC Cymru a roedd angen buddsoddi mewn stiwdios newydd. I ddechrau, buddsoddwyd yn Upper Boat Studio yn Glan-bad ger Pontypridd fel gofod ar gyfer sawl cynhyrchiad, yn cynnwys Doctor Who a'i chwaer-raglenni Torchwood a The Sarah Jane Adventures. Er y buddsoddiad yno, yn fuan roedd angen mwy o ofod ar gyfer y cynyrchiadau ychwanegol oedd yn cael eu symud i Gymru.[11] Yn Mawrth 2009 penderfynwyd byddai cynhyrchiadau'r BBC Casualty a Crimewatch yn symud o'u cartref yn BBC Bryste i Gaerdydd.[11]

Adeiladwyd cyfres o stiwdios newydd ar gyfer y rhaglenni yma, gyda 170,000 troedfedd sgwâr o le, fel cartref i gynhyrchiadau fel Doctor Who, The Sarah Jane Adventures, Casualty, Upstairs Downstairs, a Pobol y Cwm. Wedi ei leoli ym Mhorth Teigr, Bae Caerdydd, cafwyd cytundeb yn Ionawr 2009 i adeiladu Stiwdios Porth y Rhath[12], cychwynodd y gwaith adeiladu yn Mehefin 2010[13] a cwblhawyd y gwaith yn Chwefror 2011. Cychwynnodd gwaith cynhyrchu ar y safle yn hydref 2011[12] ac agorwyd y safle'n swyddogol ar 12 Mawrth 2012.[14] O ganlyniad, symudodd Pobol y Cwm o'i stiwdios yn Llandaf a symudodd Doctor Who o stiwdios Glan-bad i'r ganolfan newydd, gyda Casualty yn ymuno â nhw yn ddiweddarach. Er ei fod wedi gynllunio ar ei gyfer, ni ddefnyddiwyd y safle ar gyfer y Sarah Jane Adventures, o ganlyniad i farwolaeth y brif actores Elisabeth Sladen yn 2011, na chwaith Upstairs Downstairs, yn dilyn canslo'r gyfres.

Cyhoeddwyd yn Awst 2013 y byddai stiwdios Llandaf yn cau o fewn y blynyddoedd nesaf a byddai pencadlys BBC Cymru yn symud i safle newydd.[15] Yn Mehefin 2014 cyhoeddwyd y byddai'r pencadlys newydd yn cael ei adeiladu ar hen safle orsaf fysiau Caerdydd Canolog a bydd yn gartref i 1000 o staff. Bydd gan yr adeilad hanner yr arwynebedd llawr na'r hen ganolfan a 70% llai o ofod stiwdio, o ganlyniad i agor Porth y Rhath.[16]

Yn ogystal a'r lleoliadau yng Nghaerdydd, mae gan BBC Cymru adeiladau yn Aberystwyth, Bangor, Caerfyrddin, Y Drenewydd, Penrhyndeudraeth, Abertawe a Wrecsam; a Neuadd Hoddinnott y BBC yng Nghanolfan Mileniwm Cymru sy'n gartref i Gerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC.

Cynyrchiadau teledu[golygu | golygu cod y dudalen]

Presenoldeb BBC Cymru yn dathliad 150 mlynedd Y Wladfa Gymreig yn Porth Madryn, Patagonia, yr Ariannin.

Mae BBC Cymru Wales yn cynhyrchu rhaglenni lleol a rhwydwaith ar gyfer darlledu yng Nghymru a gweddill y DU. Yn y blynyddoedd diweddar, mae eu cynyrchiadau drama wedi bod yn arbennig o llwyddiannus, yn cynnwys ar adfywiad yn 2005 o'r gyfres wyddonias Doctor Who a'i sgil-rhaglenni Torchwood (2006) a The Sarah Jane Adventures (2007). Yn ogystal mae BBC Cymru yn comisiynu drama ar gyfer rhwydwaith y BBC o gynhyrchwyr annibynnol, tebyg i Life on Mars (2006–2007)

Mae'r BBC wedi gweithio ar y cyd gyda S4C wrth gomisiynu nifer o ddramau sy'n cael ei ffilmio gefn-wrth-gefn ar gyfer fersiynau Cymraeg/Saesneg neu ddwyieithog. Mae rhain yn cynnwys Y Gwyll, Un Bore Mercher a Craith. Darlledir y dramau yma ar S4C yn gynta, yna BBC One Wales ac yn ddiweddarach ar BBC Four.

Cynyrchiadau mewnol[golygu | golygu cod y dudalen]

Crewyd y cynyrchiadau canlynol gan BBC Cymru ar gyfer eu darlledu yng Nghymru:

  • Wales Today (1962–presennol)
  • Week In Week Out (1964–2017)
  • Pobol y Cwm (1974–presennol)
  • Ffeil (1995–presennol)
  • Newyddion (1982–presennol)
  • Satellite City (1996–1999)
  • Belonging (1999–2009)
  • The Bench (2001–2002)
  • First Degree (2002)
  • High Hopes (2002–2009)
  • Hospital 24/7 (2009–presennol)
  • Scrum V (1995–presennol)

Yn ogystal a rhaglenni i Gymru, mae cynyrchiadau rhwydwaith o BBC Cymru yn cynnwys:

  • Grand Slam (1978)
  • The Life and Times of David Lloyd George (1981)
  • Ennal's Point (1982)
  • The District Nurse (1984–1987)
  • Border Cafe
  • He Knew He Was Right (2004)
  • Doctor Who (2005–presennol)
  • Doctor Who Confidential (2005–2011)
  • Class (2016)
  • The Chatterley Affair (2006)
  • Torchwood (2006–2009)
  • Torchwood Declassified]' (2006–2009)
  • Tribe (2007)
  • The Sarah Jane Adventures (2007–2011)
  • Top Dogs (2009)
  • Upstairs, Downstairs (adfywiad 2010) (2010–2012)
  • Sarah Jane's Alien File (2010)
  • Wizards vs Aliens' (2012–2014)
  • Casualty (2012–presennol)

Comisiynau annibynnol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn ogystal a comisiynau mewnol, mae BBC Cymru yn comisiynu cwmniau annibynnol i gynhyrchu rhaglenni. Mae rhain yn cynnwys:

Ar gyfer Gymru:

  • Coal House (2007–2008)
  • The Wright Taste (2008)
  • Crash (2009–2010)

Ar gyfer rhwydwaith y DU:

  • Shakespeare: The Animated Tales (1992, 1994)
  • Casanova (2005)
  • The Girl in the Café (2005)
  • Life on Mars (2006–2007)
  • Wide Sargasso Sea (2006)
  • This Life + 10 (2007)
  • Ashes to Ashes (2008–2010, spinoff o Life on Mars)
  • Merlin (2008–2012)
  • Being Human (2009–2013)
  • Rhod Gilbert's Work Experience (2009–presennol)
  • Sherlock (2010–presennol)
  • Dirk Gently (peilot 2010, cyfres 2012)

Ar gyfer S4C/BBC:

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y BBC; adalwyd 11 Tachwedd 2013
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 "Our History 1923-1966". About BBC Cymru Wales. BBC Cymru Wales. http://www.bbc.co.uk/wales/info/sites/management/pages/history1.shtml. Adalwyd 22 Mai 2012.
  3. Atgofion BBC Bangor yn 80 // BBC Bangor Memories at 80 , BBC Cymru Fyw, 27 Mawrth 2015. Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2018.
  4. "History of BBC Wales". TVARK. Archifwyd o y gwreiddiol ar 20 January 2012. https://web.archive.org/web/20120120174456/http://www2.tv-ark.org.uk/bbc_wales/history.html. Adalwyd 30 Rhagfyr 2011.
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 "History of the BBC in Wales". About BBC Cymru Wales. BBC Cymru Wales. http://www.bbc.co.uk/aboutthebbc/cymruwales/history. Adalwyd 26 Gorffennaf 2015.
  6. "BBC Wales Online (1998)". Internet Archive/BBC Cymru Wales. Archifwyd o y gwreiddiol ar 11 Gorffennaf 1998. https://web.archive.org/web/19980711013137/http://www.bbc.co.uk/wales/. Adalwyd 25 Mai 2012.
  7. "BBC Wales launches new channel". BBC News. 29 Hydref 2001. http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/1626717.stm. Adalwyd 25 May 2012.
  8. "Up to 155 jobs to go at BBC Wales". BBC News. 18 Hydre 2007. http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/7050834.stm. Adalwyd 25 Mai 2012.
  9. Moore, Rowan (25 Mawrth 2012). "Roath Lock studios, Cardiff – review". The Observer. https://www.theguardian.com/artanddesign/2012/mar/25/roath-lock-cardiff-bbc-studios-review. Adalwyd 11 Mehefin 2014.
  10. Kempton, Martin. "Rest of Britain today". TV Studio History. Archifwyd o y gwreiddiol ar 8 Mehefin 2012. https://web.archive.org/web/20120608035352/http://www.tvstudiohistory.co.uk/rest%20of%20britain.htm. Adalwyd 25 Mai 2012.
  11. 11.0 11.1 "BBC evicts top shows from London". BBC News. 15 Hydref 2008. http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7672479.stm. Adalwyd 30 Mawrth 2010.
  12. 12.0 12.1 Brown, Maggie (8 Hydref 2010). "BBC Cardiff drama village takes shape". Guardian. https://www.theguardian.com/media/2010/oct/08/bbc-cardiff-drama-village. Adalwyd 25 Mai 2012.
  13. "Work starts on BBC Wales drama village in Cardiff Bay". BBC News. 24 Mehefin 2010. http://www.bbc.co.uk/news/10402789. Adalwyd 25 Mai 2012.
  14. Palit, Nick (12 Mawrth 2012). "BBC Roath Lock studios: Official opening in Cardiff Bay". BBC News. http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-17346220. Adalwyd 25 Mai 2012.
  15. "BBC’s Cardiff headquarters to relocate". BBC. 1 Awst 2013. http://www.bbc.co.uk/ariel/23530707. Adalwyd 11 Mehefin 2014.
  16. "BBC Wales HQ to move to Cardiff city centre". BBC. 10 Mehefin 2014. http://www.bbc.co.uk/ariel/27764027. Adalwyd 11 Mehefin 2014.