Patagonia

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Patagonia
Math Rhanbarth Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Yr Ariannin, Tsile Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Ariannin Yr Ariannin
Baner Tsile Tsile
Cyfesurynnau 41.81015°S 68.90627°W Edit this on Wikidata
Patagonia (mewn oren)
Llyn Espejo, ym Mhatagonia

Rhanbarth daearyddol yn Ne America yw Patagonia sy'n ymestyn o Tsile ar draws yr Andes i'r Ariannin. Ar ochr Tsile o'r Andes fe ymestyn Patagonia i'r de o ledred 42°D, gan gynnwys rhan ddeheuol rhanbarth politicaidd Los Lagos a rhanbarthau Aysén a Magallanes (heblaw am y rhan o Antártica a hawlir gan Tsile).

Ar ochr yr Ariannin o'r Andes fe ymestyn Patagonia i'r de o afonydd Neuquén a Río Colorado, gan gynnwys y taleithiau Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz, Tierra del Fuego, a rhan ddeheuol Talaith Buenos Aires. Deillia'r enw Patagonia o Batagones, sef enw'r bobl gyntaf i gyrraedd yr ardal rhyw 10,000 o flynyddoedd yn ôl.[1]

Yn yr Ariannin, mae Patagonia wedi ei rhannu yn bedair talaith:

  1. Neuquén: 94,078 km², rhwng yr afonydd Nequen a Limay, yn ymestyn tua'r de hyd at lan gogleddol Llyn Nahuel-Huapi, a thua'r gogledd hyd at y Rio Colorado.
  2. Río Negro: 203,013 km², rhwng Môr yr Iwerydd a'r Andes, rhwng Nequen a lledred 42° De.
  3. Chubut: 224,686 km², rhwng 42° a 46° De.
  4. Santa Cruz: 243,943 km², rhwng Chubut a ffîn Tsili.

Daw'r enw o'r gair patagón[2] sef cewir mewn mytholeg a chredwyd eu bônt ddwywaith maint dyn - 12 i 15 troedfedd (3.7 i 4.6 m).

Gwladfa Gymreig[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghanol y 19g, rhwng 1865 a 1912, cyrhaeddodd minteioedd o Gymry er mwyn sefydlu gwladfa ym Mhatagonia yr Ariannin. Y Wladfa oedd enw'r Cymry hynny ar yr ardal honno.

Erys rhai siaradwyr Cymraeg yn nhalaith Chubut hyd heddiw. Er mwyn cynnal y Gymraeg yn Chubut mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn anfon athrawon o Gymru at yr ysgolion Cymraeg yno.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Patagonia: Natural History, Prehistory and Ethnography at the Uttermost End of the Earth, C. McEwan, L.A. ac A. Prieto (eds), Princeton University Press gyda Gwasg yr Amgueddfa Brydeinig, 1997. ISBN 0-691-05849-0
  2. Antonio Pigafetta, 1524: "Il capitano generale nominò questi popoli Patagoni."