Iemen

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Yemen)
Jump to navigation Jump to search
Yemen
Emblem of Yemen (2).svg
Arwyddairالله ،الوطن، الثورة، الوحدة Edit this on Wikidata
Mathgwladwriaeth sofran, gwlad Edit this on Wikidata
Lb-Jemen.ogg, LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Yemen.wav Edit this on Wikidata
PrifddinasSana'a, Aden Edit this on Wikidata
Poblogaeth28,250,420 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1990 Edit this on Wikidata
AnthemNational anthem of Yemen Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraethMaeen Abdulmalik Saeed Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+03:00 Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Arabeg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynolY Dwyrain Canol, De-orllewin Asia Edit this on Wikidata
GwladBaner Iemen Iemen
Arwynebedd555,000 ±1 km² Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaSawdi Arabia, Oman Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau15.5°N 48°E Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff gweithredolGovernment of Yemen Edit this on Wikidata
Corff deddfwriaetholParliament of Yemen Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y wladwriaeth
President of Yemen Edit this on Wikidata
Pennaeth y wladwriaethAbdrabbuh Mansour Hadi Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Prif Weinidog Iemen Edit this on Wikidata
Pennaeth y LlywodraethMaeen Abdulmalik Saeed Edit this on Wikidata
ArianYemeni rial Edit this on Wikidata
Canran y diwaith60 % Edit this on Wikidata
Cyfartaledd plant4.16 Edit this on Wikidata
Mynegai Datblygiad Dynol0.452 Edit this on Wikidata

Gwlad yn ne-orllewin gorynys Arabia yw Gweriniaeth Iemen neu Iemen (Arabeg: اليَمَن‎ Al Yaman). Y gwledydd cyfagos yw Sawdi Arabia i'r gogledd ac Oman i'r dwyrain. Yn y de mae gan y wlad arfordir ar y Môr Coch a Gwlff Aden. Sana'a yw prifddinas y wlad.

Mae ganddi dros 555,000 km sgwâr o arwynebedd a phoblogaeth o tua 24 miliwn (2010). Mae ei ffiniau yn cwmpasu dros 200 o ynysoedd, y mwyaf o'r rheiny ydy Socotra a leolir tua 415 km i'r de o'r tir mawr, ac i ffwrdd o arfordir Somalia. Hi yw'r unig wlad arabaidd sydd a llywodraeth gweriniaethol.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffiniau modern y wlad gyda Sawdi Arabia i'r gogledd.

Mae'r wlad, sydd ag arwynebedd o 527,970 km sgwâr: tua'r un faint â Gwlad Tai – ac ychydig mwy na thalaith California, sy'n ei gwneud y 49fed gwlad mwyaf ei maint. Hyd at arwyddo cytundeb heddwch Iemen-Sawdi Arabia yng Ngorffennaf 2000, roedd ei ffiniau'n annelwig gan na all pobl fyw yn y diffeithwch hwn. Gellir rhannu'r wlad, yn ddaearyddol, yn bedair rhan: gwastatiroedd arfordirol y gorllewin, ucheldiroedd y gorllewin, ucheldiroedd y dwyrain a Rub al Khali yn y dwyrain.

Chwyldro 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg Prif erthygl: Chwyldro Iemen

Yn dilyn cynnau gwreichionen chwyldro Arabaidd Tiwnisia yn Rhagfyr 2011 a Gwanwyn 2011 ymledodd y protestiadau drwy nifer o wledydd y Dwyrain Canol gan gynnwys protestiadau yn Iemen. Ar yr un pryd gwelwyd chwyldro yn yr Aifft a llefydd eraill. Ar y cychwyn codwyd llais yn erbyn diweithdra, y cyflwr economaidd ac yn erbyn llygredd yn llywodraeth Iemen.[1] Cafwyd protestio hefyd yn erbyn bwriad y llywodraeth i newid cyfansoddiad Iemen. O fewn dyddiau bron, galwyd am ymddiswyddiad y Prif Weinidog Ali Abdullah Saleh. Trodd llawer o filwyr a swyddogion y llywodraeth at ochr y protestwyr. Ar y 23 Ebrill cytunodd Saleh i ymddiswyddo, ond gwrthododd i arwyddo'r cytundebau priodol; gwnaeth hyn dair gwaith.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Gwefan saeneg Reuters; adalwyd 2011". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-01-20. Cyrchwyd 2011-01-20.
LocationAsia.png Eginyn erthygl sydd uchod am Asia. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato